Sutta Nipāta 1.7

Ellendeling

Aldus het ek gehoor:

By geleentheid het die Deurlugtige in die buurt van Savatthi gewoon, in die Jeta-plantasie in Anathapindika se park. Een oggend het die Deurlugtige homself beklee, sy bedelbak en kleed opgeneem en in Savatthi ingegaan om te bedel. Dit was die tyd dat ’n vuur aangesteek en die offervuur omhoog gehou word in die huis van die brahmaan Aggika-Bharadvaja. Toe die Deurlugtige van huis tot huis in Savatthiya rondgaan, kom hy by die huis van die brahmaan Aggika-Bharadvaja. Die brahmaan Aggika-Bharadvaja sien die Deurlugtige van ver af aankom en sê:

‘Jy daar, kaalgeskeerde, swerweling, ellendeling!’

Die Deurlugtige antwoord die brahmaan Aggika-Bharadvaja:

‘Brahmaan, weet jy wat ’n ellendeling is en watter dinge maak dat mens ’n ellendeling is?’

‘Nee, meester Gotama, ek weet nie wat ’n ellendeling is en watter dinge maak dat mens ’n ellendeling is nie. Vertel my asseblief die waarheid, sodat ek weet wat ’n ellendeling is en watter dinge maak dat mens ’n ellendeling is.’

‘Luister dan, brahmaan, gee goed aandag, en ek sal jou vertel.’

‘Ja, meester,’ antwoord die brahmaan Aggika-Bharadvaja die Deurlugtige.

‘Die mens wat wrokkig, foutsoekerig, skynheilig
en vol denkspinsels en voorwendsels is—
weet dié een is ellendeling.

Die mens wat dier of voë1, ja enige lewe skaad
en vir geen lewe goedheid voel nie—
weet dié een is ellendeling.

Die mens wat dorpe en stede terroriseer
en om wie die gerug van skrik versprei—
weet dié een is ellendeling.

Die mens wat in dorpe of woude
ander van hul besittings roof—
weet dié een is ellendeling.

Die mens wat skuld maak
en wegskram van die terugbetaal—
weet dié een is ellendeling.

Die mens wat ’n kleinigheid wil hê
en ’n reisiger doodslaan om dit te kry—
weet dié een is ellendeling.

Die mens wat in eie of ander belang
of omrede van wins valslik getuig—
weet dié een is ellendeling.

Die mens wat met vrouens van familie of vriende verkeer,
hetsy met geweld of met verlof—
weet dié een is ellendeling.

Die mens wat moeder en vader wie se jeug vergaan het
nie versorg nie al kan hy—
weet dié een is ellendeling.

Die mens wat moeder of vader, broer of suster of skoonmoeder
aanrand of beledig—
weet dié een is ellendeling.

Die mens wat uitgevra oor die groot belang
onbenulligheid gehul in dubbelsinnigheid meedeel—
weet dié een is ellendeling.

Die mens wat verkeerd doen en sy dade verberg
in die hoop dat niemand sal weet nie—
weet dié een is ellendeling.

Die mens wat ’n ander huis besoek en daar goeie kos geniet
maar in ruil geen gasvryheid betoon nie—
weet dié een is ellendeling.

Die mens wat brahmaan, askeet of ander bedelaar
met leuens mislei—
weet dié een is ellendeling.

Die mens wat ’n brahmaan of askeet met etenstyd beledig
en niks gee nie—
weet dié een is ellendeling.

Die mens wat vir klein gewin, al weet hy niks, van iets vertel
wat nooit was nie—
weet dié een is ellendeling.

Die mens wat homself verhef en ’n ander misken,
kleinsielig selfvoldaan—
weet dié een is ellendeling.

Die mens boosaardig gierig, kwaadwillig jaloers,
geweteloos skaamteloos skelm—
weet dié een is ellendeling.

Die mens wat die Boeddha of een van sy dissipels verguis,
hetsy swerwer of huisbewoner—
weet dié een is ellendeling.

Die mens wat nie ’n arahant is nie maar een speel
is die grootste skelm en laagste ellendeling op aarde.
Die wat ek aan julle onthul dra die naam “ellendeling”.

Nie deur geboorte is jy ’n ellendeling, nie deur geboorte ’n edel mens nie;
deur jou daad word jy ’n ellendeling, deur jou daad ’n edel mens.

Luister na die volgende voorbeeld:
’n laaggebore verstoteling bekend as Matanga

het sonderlinge roem verwerf
en talle krygers en brahmane het hom kom dien.

Die suiwer weg na die godewêreld het hy bestyg
en vry van drif en lus die Brahmasfeer bereik;
van geboorte daar het afkoms hier hom nie weerhou nie.

Mantra-kundige brahmane uit Veda-geleerde families gebore
maar aan bose dade verslaaf

word in hierdie lewe verag en verwag ’n slegte oorgang na hierna.
Afkoms weerhou nie van hergeboorte in skande nie.

Nie deur geboorte is jy ’n ellendeling, nie deur geboorte ’n edel mens nie;
deur jou daad word jy ’n ellendeling, deur jou daad ’n edel mens.’

Na hierdie woorde het die brahmaan Aggikabharadvaja aan die Deurlugtige gesê:

‘Wonderlik, eerbiedwaardige Gotama, wonderlik! Soos wanneer iemand regop sou sit wat omgeval het, sou oopmaak wat toegemaak is, die weg sou aandui vir iemand wat verdwaal is, of ’n olielamp in ’n donker plek sou inbring sodat die wat oë het, vorme kan sien—so het die eerbiedwaardige Gotama die dhamma op verskeie maniere verduidelik. Ek neem toevlug by die eerbiedwaardige Gotama, by die dhamma, en by die sangha. Mag die eerbiedwaardige Gotama my as ’n leke-dissipel aanvaar, as een wat van nou af vir die res van my lewe by hom toevlug geneem het.’