Dīgha Nikāya 32

Āṭānāṭiyasutta

1. Paṭha­ma­bhā­ṇavāra

Evaṃ me sutaṃ—​   ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Atha kho cattāro mahārājā mahatiyā ca yakkhasenāya mahatiyā ca gandhab­ba­senāya mahatiyā ca kumbhaṇ­ḍa­senāya mahatiyā ca nāgasenāya catuddisaṃ rakkhaṃ ṭhapetvā catuddisaṃ gumbaṃ ṭhapetvā catuddisaṃ ovaraṇaṃ ṭhapetvā abhikkantāya rattiyā abhikkan­ta­vaṇṇā kevalakappaṃ gijjhakūṭaṃ pabbataṃ obhāsetvā yena bhagavā tenu­pasaṅka­miṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Tepi kho yakkhā appekacce bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu, appekacce bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu, sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu, appekacce yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu, appekacce nāmagottaṃ sāvetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu, appekacce tuṇhībhūtā ekamantaṃ nisīdiṃsu.

Ekamantaṃ nisinno kho vessavaṇo mahārājā bhagavantaṃ etadavoca: “santi hi, bhante, uḷārā yakkhā bhagavato appasannā. Santi hi, bhante, uḷārā yakkhā bhagavato pasannā. Santi hi, bhante, majjhimā yakkhā bhagavato appasannā. Santi hi, bhante, majjhimā yakkhā bhagavato pasannā. Santi hi, bhante, nīcā yakkhā bhagavato appasannā. Santi hi, bhante, nīcā yakkhā bhagavato pasannā. Yebhuyyena kho pana, bhante, yakkhā appasannāyeva bhagavato. Taṃ kissa hetu? Bhagavā hi, bhante, pāṇātipātā veramaṇiyā dhammaṃ deseti, adinnādānā veramaṇiyā dhammaṃ deseti, kāmesu­micchā­cārā veramaṇiyā dhammaṃ deseti, musāvādā veramaṇiyā dhammaṃ deseti, surā­meraya­maj­jappa­mādaṭ­ṭhānā veramaṇiyā dhammaṃ deseti. Yebhuyyena kho pana, bhante, yakkhā appaṭi­viratā­yeva pāṇātipātā, appaṭiviratā adinnādānā, appaṭiviratā kāmesu­micchā­cārā, appaṭiviratā musāvādā, appaṭiviratā surā­meraya­maj­jappa­mādaṭ­ṭhānā. Tesaṃ taṃ hoti appiyaṃ amanāpaṃ. Santi hi, bhante, bhagavato sāvakā arañña­vana­patthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni ­manus­sa­rāhas­seyya­kāni paṭi­sallā­na­sārup­pāni. Tattha santi uḷārā yakkhā nivāsino, ye imasmiṃ bhagavato pāvacane appasannā. Tesaṃ pasādāya uggaṇhātu, bhante, bhagavā āṭānāṭiyaṃ rakkhaṃ bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ guttiyā rakkhāya avihiṃsāya phāsuvihārāyā”ti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.

Atha kho vessavaṇo mahārājā bhagavato adhivāsanaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ āṭānāṭiyaṃ rakkhaṃ abhāsi: 

“Vipassissa ca namatthu,
cakkhumantassa sirīmato;
Sikhissapi ca namatthu,
sabba­bhū­tā­nukam­pino.

Vessabhussa ca namatthu,
nhātakassa tapassino;
Namatthu kakusandhassa,
māra­senā­pamad­dino.

Koṇāgamanassa namatthu,
brāhmaṇassa vusīmato;
Kassapassa ca namatthu,
vippamuttassa sabbadhi.

Aṅgīrasassa namatthu,
sakyaputtassa sirīmato;
Yo imaṃ dhammaṃ desesi,
sabba­duk­khā­pa­nūda­naṃ.

Ye cāpi nibbutā loke,
yathābhūtaṃ vipassisuṃ;
Te janā apisuṇātha,
mahantā vītasāradā.

Hitaṃ devamanussānaṃ,
yaṃ namassanti gotamaṃ;
Vij­jācara­ṇa­sam­pannaṃ,
mahantaṃ vītasāradaṃ.

Yato uggacchati sūriyo,
ādicco maṇḍalī mahā;
Yassa cug­gaccha­mānassa,
saṃvarīpi nirujjhati;
Yassa cuggate sūriye,
divaso’ti pavuccati.

Rahadopi tattha gambhīro,
samuddo saritodako;
Evaṃ taṃ tattha jānanti,
samuddo saritodako’.

Ito ‘sā purimā disā’,
iti naṃ ācikkhatī jano;
Yaṃ disaṃ abhipāleti,
mahārājā yasassi so.

Gandhabbānaṃ adhipati,
dhataraṭṭho’ti nāmaso;
Ramatī naccagītehi,
gandhabbehi purakkhato.

Puttāpi tassa bahavo,
ekanāmāti me sutaṃ;
Asīti dasa eko ca,
indanāmā mahabbalā.

Te cāpi buddhaṃ disvāna,
buddhaṃ ādicca­bandhu­naṃ;
Dūratova namassanti,
mahantaṃ vītasāradaṃ.

Namo te purisājañña,
namo te purisuttama;
Kusalena samekkhasi,
amanussāpi taṃ vandanti;
Sutaṃ netaṃ abhiṇhaso,
tasmā evaṃ vademase.

‘Jinaṃ vandatha gotamaṃ’,
jinaṃ vandāma gotamaṃ;
Vij­jācara­ṇa­sam­pannaṃ,
buddhaṃ vandāma gotamaṃ’.

Yena petā pavuccanti,
pisuṇā piṭṭhimaṃsikā;
Pāṇātipātino luddā,
corā nekatikā janā.

Ito ‘sā dakkhiṇā disā’,
iti naṃ ācikkhatī jano;
Yaṃ disaṃ abhipāleti,
mahārājā yasassi so.

Kumbhaṇḍānaṃ adhipati,
virūḷho’ iti nāmaso;
Ramatī naccagītehi,
kumbhaṇḍehi purakkhato.

Puttāpi tassa bahavo,
ekanāmāti me sutaṃ;
Asīti dasa eko ca,
indanāmā mahabbalā.

Te cāpi buddhaṃ disvāna,
buddhaṃ ādicca­bandhu­naṃ;
Dūratova namassanti,
mahantaṃ vītasāradaṃ.

Namo te purisājañña,
namo te purisuttama;
Kusalena samekkhasi,
amanussāpi taṃ vandanti;
Sutaṃ netaṃ abhiṇhaso,
tasmā evaṃ vademase.

‘Jinaṃ vandatha gotamaṃ’,
jinaṃ vandāma gotamaṃ;
Vij­jācara­ṇa­sam­pannaṃ,
buddhaṃ vandāma gotamaṃ’.

Yattha coggacchati sūriyo,
ādicco maṇḍalī mahā;
Yassa cog­gaccha­mānassa,
divasopi nirujjhati;
Yassa coggate sūriye,
saṃvarī’ti pavuccati.

Rahadopi tattha gambhīro,
samuddo saritodako;
Evaṃ taṃ tattha jānanti,
samuddo saritodako’.

Ito ‘sā pacchimā disā’,
iti naṃ ācikkhatī jano;
Yaṃ disaṃ abhipāleti,
mahārājā yasassi so.

Nāgānañca adhipati,
virūpakkho’ti nāmaso;
Ramatī naccagītehi,
nāgeheva purakkhato.

Puttāpi tassa bahavo,
ekanāmāti me sutaṃ;
Asīti dasa eko ca,
indanāmā mahabbalā.

Te cāpi buddhaṃ disvāna,
buddhaṃ ādicca­bandhu­naṃ;
Dūratova namassanti,
mahantaṃ vītasāradaṃ.

Namo te purisājañña,
namo te purisuttama;
Kusalena samekkhasi,
amanussāpi taṃ vandanti;
Sutaṃ netaṃ abhiṇhaso,
tasmā evaṃ vademase.

‘Jinaṃ vandatha gotamaṃ’,
jinaṃ vandāma gotamaṃ;
Vij­jācara­ṇa­sam­pannaṃ,
buddhaṃ vandāma gotamaṃ’.

Yena uttarakuruvho,
mahāneru sudassano;
Manussā tattha jāyanti,
amamā apariggahā.

Na te bījaṃ pavapanti,
napi nīyanti naṅgalā;
Akaṭṭhapākimaṃ sāliṃ,
paribhuñjanti mānusā.

Akaṇaṃ athusaṃ suddhaṃ,
sugandhaṃ taṇḍulapphalaṃ;
Tuṇḍikīre pacitvāna,
tato bhuñjanti bhojanaṃ.

Gāviṃ ekakhuraṃ katvā,
anuyanti disodisaṃ;
Pasuṃ ekakhuraṃ katvā,
anuyanti disodisaṃ.

Itthiṃ vā vāhanaṃ katvā,
anuyanti disodisaṃ;
Purisaṃ vāhanaṃ katvā,
anuyanti disodisaṃ.

Kumāriṃ vāhanaṃ katvā,
anuyanti disodisaṃ;
Kumāraṃ vāhanaṃ katvā,
anuyanti disodisaṃ.

Te yāne abhiruhitvā,
Sabbā disā anupariyāyanti;
Pacārā tassa rājino.

Hatthiyānaṃ assayānaṃ,
dibbaṃ yānaṃ upaṭṭhitaṃ;
Pāsādā sivikā ceva,
mahārājassa yasassino.

Tassa ca nagarā ahu,
Antalikkhe sumāpitā;
Āṭānāṭā kusināṭā parakusināṭā,
Nāṭasuriyā parakusiṭanāṭā.

Uttarena kasivanto,
Janogha­mapa­rena ca;
Navanavutiyo ambara­amba­ravatiyo,
Āḷakamandā nāma rājadhānī.

Kuverassa kho pana mārisa,
Mahārājassa visāṇā nāma rājadhānī;
Tasmā kuvero mahārājā,
Vessavaṇo’ti pavuccati.

Paccesanto pakāsenti,
Tatolā tattalā tatotalā;
Ojasi tejasi tatojasī,
Sūro rājā ariṭṭho nemi.

Rahadopi tattha dharaṇī nāma,
Yato meghā pavassanti;
Vassā yato patāyanti,
Sabhāpi tattha sālavatī nāma.

Yattha yakkhā payirupāsanti,
Tattha niccaphalā rukkhā;
Nānā dijagaṇā yutā,
Mayūra­koñ­cābhirudā;
Kokilādīhi vagguhi.

Jīvañ­jīvaka­sad­dettha,
atho oṭṭhavacittakā;
Kukkuṭakā kuḷīrakā,
vane pokkharasātakā.

Suka­sāḷika­sad­dettha,
daṇḍa­māṇava­kāni ca;
Sobhati sabbakālaṃ sā,
kuveranaḷinī sadā.

Ito ‘sā uttarā disā’,
iti naṃ ācikkhatī jano;
Yaṃ disaṃ abhipāleti,
mahārājā yasassi so.

Yakkhānañca adhipati,
kuvero’ iti nāmaso;
Ramatī naccagītehi,
yakkheheva purakkhato.

Puttāpi tassa bahavo,
ekanāmāti me sutaṃ;
Asīti dasa eko ca,
indanāmā mahabbalā.

Te cāpi buddhaṃ disvāna,
buddhaṃ ādicca­bandhu­naṃ;
Dūratova namassanti,
mahantaṃ vītasāradaṃ.

Namo te purisājañña,
namo te purisuttama;
Kusalena samekkhasi,
amanussāpi taṃ vandanti;
Sutaṃ netaṃ abhiṇhaso,
tasmā evaṃ vademase.

‘Jinaṃ vandatha gotamaṃ’,
jinaṃ vandāma gotamaṃ;
Vij­jācara­ṇa­sam­pannaṃ,
buddhaṃ vandāma gotaman’ti.

Ayaṃ kho sā, mārisa, āṭānāṭiyā rakkhā bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ guttiyā rakkhāya avihiṃsāya phāsuvihārāya.

Yassa kassaci, mārisa, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā upāsakassa vā upāsikāya vā ayaṃ āṭānāṭiyā rakkhā suggahitā bhavissati samattā pariyāputā. Tañce amanusso yakkho vā yakkhinī vā yakkhapotako vā yakkhapotikā vā yak­kha­mahā­matto vā yak­kha­pārisajjo vā yakkhapacāro vā, gandhabbo vā gandhabbī vā gandhab­ba­potako vā gandhab­ba­potikā vā gandhab­ba­mahā­matto vā gandhab­ba­pārisajjo vā gandhab­ba­pacāro vā, kumbhaṇḍo vā kumbhaṇḍī vā kumbhaṇ­ḍa­potako vā kumbhaṇ­ḍa­potikā vā kumbhaṇ­ḍa­mahā­matto vā kumbhaṇ­ḍa­pārisajjo vā kumbhaṇ­ḍa­pacāro vā, nāgo vā nāgī vā nāgapotako vā nāgapotikā vā nāgamahāmatto vā nāgapārisajjo vā nāgapacāro vā, paduṭṭhacitto bhikkhuṃ vā bhikkhuniṃ vā upāsakaṃ vā upāsikaṃ vā gacchantaṃ vā anugaccheyya, ṭhitaṃ vā upatiṭṭheyya, nisinnaṃ vā upanisīdeyya, nipannaṃ vā upanipajjeyya. Na me so, mārisa, amanusso labheyya gāmesu vā nigamesu vā sakkāraṃ vā garukāraṃ vā. Na me so, mārisa, amanusso labheyya āḷakamandāya nāma rājadhāniyā vatthuṃ vā vāsaṃ vā. Na me so, mārisa, amanusso labheyya yakkhānaṃ samitiṃ gantuṃ. Apissu naṃ, mārisa, amanussā anāvayhampi naṃ kareyyuṃ avivayhaṃ. Apissu naṃ, mārisa, amanussā attāhipi paripuṇṇāhi paribhāsāhi paribhāseyyuṃ. Apissu naṃ, mārisa, amanussā rittampissa pattaṃ sīse nikkujjeyyuṃ. Apissu naṃ, mārisa, amanussā sattadhāpissa muddhaṃ phāleyyuṃ.

Santi hi, mārisa, amanussā caṇḍā ruddhā rabhasā, te neva mahārājānaṃ ādiyanti, na mahārājānaṃ purisakānaṃ ādiyanti, na mahārājānaṃ purisakānaṃ purisakānaṃ ādiyanti. Te kho te, mārisa, amanussā mahārājānaṃ avaruddhā nāma vuccanti. Seyyathāpi, mārisa, rañño māgadhassa vijite mahācorā. Te neva rañño māgadhassa ādiyanti, na rañño māgadhassa purisakānaṃ ādiyanti, na rañño māgadhassa purisakānaṃ purisakānaṃ ādiyanti. Te kho te, mārisa, mahācorā rañño māgadhassa avaruddhā nāma vuccanti. Evameva kho, mārisa, santi amanussā caṇḍā ruddhā rabhasā, te neva mahārājānaṃ ādiyanti, na mahārājānaṃ purisakānaṃ ādiyanti, na mahārājānaṃ purisakānaṃ purisakānaṃ ādiyanti. Te kho te, mārisa, amanussā mahārājānaṃ avaruddhā nāma vuccanti. Yo hi koci, mārisa, amanusso yakkho vā yakkhinī vā … pe … gandhabbo vā gandhabbī vā … pe … kumbhaṇḍo vā kumbhaṇḍī vā … pe … nāgo vā nāgī vā nāgapotako vā nāgapotikā vā nāgamahāmatto vā nāgapārisajjo vā nāgapacāro vā paduṭṭhacitto bhikkhuṃ vā bhikkhuniṃ vā upāsakaṃ vā upāsikaṃ vā gacchantaṃ vā anugaccheyya, ṭhitaṃ vā upatiṭṭheyya, nisinnaṃ vā upanisīdeyya, nipannaṃ vā upanipajjeyya. Imesaṃ yakkhānaṃ mahāyakkhānaṃ senāpatīnaṃ mahā­senā­patī­naṃ ujjhāpetabbaṃ vikkanditabbaṃ viravitabbaṃ: ‘ayaṃ yakkho gaṇhāti, ayaṃ yakkho āvisati, ayaṃ yakkho heṭheti, ayaṃ yakkho viheṭheti, ayaṃ yakkho hiṃsati, ayaṃ yakkho vihiṃsati, ayaṃ yakkho na muñcatī’ti.

Katamesaṃ yakkhānaṃ mahāyakkhānaṃ senāpatīnaṃ mahā­senā­patī­naṃ?

Indo somo varuṇo ca,
bhāradvājo pajāpati;
Candano kāmaseṭṭho ca,
kinnughaṇḍu nighaṇḍu ca.

Panādo opamañño ca,
devasūto ca mātali;
Cittaseno ca gandhabbo,
naḷo rājā janesabho.

Sātāgiro hemavato,
puṇṇako karatiyo guḷo;
Sivako mucalindo ca,
vessāmitto yugandharo.

Gopālo supparodho ca,
Hiri netti ca mandiyo;
Pañcālacaṇḍo āḷavako,
Pajjunno sumano sumukho;
Dadhimukho maṇi māṇivaro dīgho,
Atho serīsako saha.

Imesaṃ yakkhānaṃ mahāyakkhānaṃ senāpatīnaṃ mahā­senā­patī­naṃ ujjhāpetabbaṃ vikkanditabbaṃ viravitabbaṃ: ‘ayaṃ yakkho gaṇhāti, ayaṃ yakkho āvisati, ayaṃ yakkho heṭheti, ayaṃ yakkho viheṭheti, ayaṃ yakkho hiṃsati, ayaṃ yakkho vihiṃsati, ayaṃ yakkho na muñcatī’ti.

Ayaṃ kho sā, mārisa, āṭānāṭiyā rakkhā bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ guttiyā rakkhāya avihiṃsāya phāsuvihārāya. Handa ca dāni mayaṃ, mārisa, gacchāma bahukiccā mayaṃ bahukaraṇīyā”ti. “Yassadāni tumhe, mahārājāno, kālaṃ maññathā”ti.

Atha kho cattāro mahārājā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tat­the­vantara­dhāyiṃsu. Tepi kho yakkhā uṭṭhāyāsanā appekacce bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tat­the­vantara­dhāyiṃsu. Appekacce bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu, sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā tat­the­vantara­dhāyiṃsu. Appekacce yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā tat­the­vantara­dhāyiṃsu. Appekacce nāmagottaṃ sāvetvā tat­the­vantara­dhāyiṃsu. Appekacce tuṇhībhūtā tat­the­vantara­dhāyiṃ­sūti.

Paṭha­ma­bhā­ṇavāro niṭṭhito.

2. Dutiya­bhā­ṇavāra

Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi: “imaṃ, bhikkhave, rattiṃ cattāro mahārājā mahatiyā ca yakkhasenāya mahatiyā ca gandhab­ba­senāya mahatiyā ca kumbhaṇ­ḍa­senāya mahatiyā ca nāgasenāya catuddisaṃ rakkhaṃ ṭhapetvā catuddisaṃ gumbaṃ ṭhapetvā catuddisaṃ ovaraṇaṃ ṭhapetvā abhikkantāya rattiyā abhikkan­ta­vaṇṇā kevalakappaṃ gijjhakūṭaṃ pabbataṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenu­pasaṅka­miṃsu; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Tepi kho, bhikkhave, yakkhā appekacce maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Appekacce mayā saddhiṃ sammodiṃsu, sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Appekacce yenāhaṃ tenañjaliṃ paṇāmetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Appekacce nāmagottaṃ sāvetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Appekacce tuṇhībhūtā ekamantaṃ nisīdiṃsu.

Ekamantaṃ nisinno kho, bhikkhave, vessavaṇo mahārājā maṃ etadavoca: ‘santi hi, bhante, uḷārā yakkhā bhagavato appasannā … pe … santi hi, bhante, nīcā yakkhā bhagavato pasannā. Yebhuyyena kho pana, bhante, yakkhā appasannāyeva bhagavato. Taṃ kissa hetu? Bhagavā hi, bhante, pāṇātipātā veramaṇiyā dhammaṃ deseti … surā­meraya­maj­jappa­mādaṭ­ṭhānā veramaṇiyā dhammaṃ deseti. Yebhuyyena kho pana, bhante, yakkhā appaṭi­viratā­yeva pāṇātipātā … appaṭiviratā surā­meraya­maj­jappa­mādaṭ­ṭhānā. Tesaṃ taṃ hoti appiyaṃ amanāpaṃ. Santi hi, bhante, bhagavato sāvakā arañña­vana­patthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni ­manus­sa­rāhas­seyya­kāni paṭi­sallā­na­sārup­pāni. Tattha santi uḷārā yakkhā nivāsino, ye imasmiṃ bhagavato pāvacane appasannā, tesaṃ pasādāya uggaṇhātu, bhante, bhagavā āṭānāṭiyaṃ rakkhaṃ bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ guttiyā rakkhāya avihiṃsāya phāsuvihārāyā’ti. Adhivāsesiṃ kho ahaṃ, bhikkhave, tuṇhībhāvena. Atha kho, bhikkhave, vessavaṇo mahārājā me adhivāsanaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ āṭānāṭiyaṃ rakkhaṃ abhāsi: 

‘Vipassissa ca namatthu,
cakkhumantassa sirīmato;
Sikhissapi ca namatthu,
sabba­bhū­tā­nukam­pino.

Vessabhussa ca namatthu,
nhātakassa tapassino;
Namatthu kakusandhassa,
māra­senā­pamad­dino.

Koṇāgamanassa namatthu,
brāhmaṇassa vusīmato;
Kassapassa ca namatthu,
vippamuttassa sabbadhi.

Aṅgīrasassa namatthu,
sakyaputtassa sirīmato;
Yo imaṃ dhammaṃ desesi,
sabba­duk­khā­pa­nūda­naṃ.

Ye cāpi nibbutā loke,
yathābhūtaṃ vipassisuṃ;
Te janā apisuṇātha,
mahantā vītasāradā.

Hitaṃ devamanussānaṃ,
yaṃ namassanti gotamaṃ;
Vij­jācara­ṇa­sam­pannaṃ,
mahantaṃ vītasāradaṃ.

Yato uggacchati sūriyo,
ādicco maṇḍalī mahā;
Yassa cug­gaccha­mānassa,
saṃvarīpi nirujjhati;
Yassa cuggate sūriye,
divaso”ti pavuccati.

Rahadopi tattha gambhīro,
samuddo saritodako;
Evaṃ taṃ tattha jānanti,
samuddo saritodako”.

Ito “sā purimā disā”,
iti naṃ ācikkhatī jano;
Yaṃ disaṃ abhipāleti,
mahārājā yasassi so.

Gandhabbānaṃ adhipati,
dhataraṭṭho”ti nāmaso;
Ramatī naccagītehi,
gandhabbehi purakkhato.

Puttāpi tassa bahavo,
ekanāmāti me sutaṃ;
Asīti dasa eko ca,
indanāmā mahabbalā.

Te cāpi buddhaṃ disvāna,
buddhaṃ ādicca­bandhu­naṃ;
Dūratova namassanti,
mahantaṃ vītasāradaṃ.

Namo te purisājañña,
namo te purisuttama;
Kusalena samekkhasi,
amanussāpi taṃ vandanti;
Sutaṃ netaṃ abhiṇhaso,
tasmā evaṃ vademase.

“Jinaṃ vandatha gotamaṃ,
jinaṃ vandāma gotamaṃ;
Vij­jācara­ṇa­sam­pannaṃ,
buddhaṃ vandāma gotamaṃ”.

Yena petā pavuccanti,
pisuṇā piṭṭhimaṃsikā;
Pāṇātipātino luddā,
corā nekatikā janā.

Ito “sā dakkhiṇā disā”,
iti naṃ ācikkhatī jano;
Yaṃ disaṃ abhipāleti,
mahārājā yasassi so.

Kumbhaṇḍānaṃ adhipati,
virūḷho” iti nāmaso;
Ramatī naccagītehi,
kumbhaṇḍehi purakkhato.

Puttāpi tassa bahavo,
ekanāmāti me sutaṃ;
Asīti dasa eko ca,
indanāmā mahabbalā.

Te cāpi buddhaṃ disvāna,
buddhaṃ ādicca­bandhu­naṃ;
Dūratova namassanti,
mahantaṃ vītasāradaṃ.

Namo te purisājañña,
namo te purisuttama;
Kusalena samekkhasi,
amanussāpi taṃ vandanti;
Sutaṃ netaṃ abhiṇhaso,
tasmā evaṃ vademase.

“Jinaṃ vandatha gotamaṃ,
jinaṃ vandāma gotamaṃ;
Vij­jācara­ṇa­sam­pannaṃ,
buddhaṃ vandāma gotamaṃ”.

Yattha coggacchati sūriyo,
ādicco maṇḍalī mahā;
Yassa cog­gaccha­mānassa,
divasopi nirujjhati;
Yassa coggate sūriye,
saṃvarī”ti pavuccati.

Rahadopi tattha gambhīro,
samuddo saritodako;
Evaṃ taṃ tattha jānanti,
samuddo saritodako.

Ito “sā pacchimā disā”,
iti naṃ ācikkhatī jano;
Yaṃ disaṃ abhipāleti,
mahārājā yasassi so.

Nāgānañca adhipati,
virūpakkho”ti nāmaso;
Ramatī naccagītehi,
nāgeheva purakkhato.

Puttāpi tassa bahavo,
ekanāmāti me sutaṃ;
Asīti dasa eko ca,
indanāmā mahabbalā.

Te cāpi buddhaṃ disvāna,
buddhaṃ ādicca­bandhu­naṃ;
Dūratova namassanti,
mahantaṃ vītasāradaṃ.

Namo te purisājañña,
namo te purisuttama;
Kusalena samekkhasi,
amanussāpi taṃ vandanti;
Sutaṃ netaṃ abhiṇhaso,
tasmā evaṃ vademase.

“Jinaṃ vandatha gotamaṃ,
jinaṃ vandāma gotamaṃ;
Vij­jācara­ṇa­sam­pannaṃ,
buddhaṃ vandāma gotamaṃ”.

Yena uttarakuruvho,
mahāneru sudassano;
Manussā tattha jāyanti,
amamā apariggahā.

Na te bījaṃ pavapanti,
nāpi nīyanti naṅgalā;
Akaṭṭhapākimaṃ sāliṃ,
paribhuñjanti mānusā.

Akaṇaṃ athusaṃ suddhaṃ,
sugandhaṃ taṇḍulapphalaṃ;
Tuṇḍikīre pacitvāna,
tato bhuñjanti bhojanaṃ.

Gāviṃ ekakhuraṃ katvā,
anuyanti disodisaṃ;
Pasuṃ ekakhuraṃ katvā,
anuyanti disodisaṃ.

Itthiṃ vā vāhanaṃ katvā,
anuyanti disodisaṃ;
Purisaṃ vāhanaṃ katvā,
anuyanti disodisaṃ.

Kumāriṃ vāhanaṃ katvā,
anuyanti disodisaṃ;
Kumāraṃ vāhanaṃ katvā,
anuyanti disodisaṃ.

Te yāne abhiruhitvā,
Sabbā disā anupariyāyanti;
Pacārā tassa rājino.

Hatthiyānaṃ assayānaṃ,
dibbaṃ yānaṃ upaṭṭhitaṃ;
Pāsādā sivikā ceva,
mahārājassa yasassino.

Tassa ca nagarā ahu,
Antalikkhe sumāpitā;
Āṭānāṭā kusināṭā parakusināṭā,
Nāṭasuriyā parakusiṭanāṭā.

Uttarena kasivanto,
Janogha­mapa­rena ca;
Navanavutiyo ambara­amba­ravatiyo,
Āḷakamandā nāma rājadhānī.

Kuverassa kho pana mārisa,
Mahārājassa visāṇā nāma rājadhānī;
Tasmā kuvero mahārājā,
Vessavaṇo”ti pavuccati.

Paccesanto pakāsenti,
Tatolā tattalā tatotalā;
Ojasi tejasi tatojasī,
Sūro rājā ariṭṭho nemi.

Rahadopi tattha dharaṇī nāma,
Yato meghā pavassanti;
Vassā yato patāyanti,
Sabhāpi tattha sālavatī nāma.

Yattha yakkhā payirupāsanti,
Tattha niccaphalā rukkhā;
Nānā dijagaṇā yutā,
Mayūra­koñ­cābhirudā;
Kokilādīhi vagguhi.

Jīvañ­jīvaka­sad­dettha,
atho oṭṭhavacittakā;
Kukkuṭakā kuḷīrakā,
vane pokkharasātakā.

Sukasāḷika saddettha,
daṇḍa­māṇava­kāni ca;
Sobhati sabbakālaṃ sā,
kuveranaḷinī sadā.

Ito “sā uttarā disā”,
iti naṃ ācikkhatī jano;
Yaṃ disaṃ abhipāleti,
mahārājā yasassi so.

Yakkhānañca adhipati,
kuvero” iti nāmaso;
Ramatī naccagītehi,
yakkheheva purakkhato.

Puttāpi tassa bahavo,
ekanāmāti me sutaṃ;
Asīti dasa eko ca,
indanāmā mahabbalā.

Te cāpi buddhaṃ disvāna,
buddhaṃ ādicca­bandhu­naṃ;
Dūratova namassanti,
mahantaṃ vītasāradaṃ.

Namo te purisājañña,
namo te purisuttama;
Kusalena samekkhasi,
amanussāpi taṃ vandanti;
Sutaṃ netaṃ abhiṇhaso,
tasmā evaṃ vademase.

“Jinaṃ vandatha gotamaṃ,
jinaṃ vandāma gotamaṃ;
Vij­jācara­ṇa­sam­pannaṃ,
buddhaṃ vandāma gotaman”ti.

Ayaṃ kho sā, mārisa, āṭānāṭiyā rakkhā bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ guttiyā rakkhāya avihiṃsāya phāsuvihārāya. Yassa kassaci, mārisa, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā upāsakassa vā upāsikāya vā ayaṃ āṭānāṭiyā rakkhā suggahitā bhavissati samattā pariyāputā tañce amanusso yakkho vā yakkhinī vā … pe … gandhabbo vā gandhabbī vā … pe … kumbhaṇḍo vā kumbhaṇḍī vā … pe … nāgo vā nāgī vā nāgapotako vā nāgapotikā vā nāgamahāmatto vā nāgapārisajjo vā nāgapacāro vā, paduṭṭhacitto bhikkhuṃ vā bhikkhuniṃ vā upāsakaṃ vā upāsikaṃ vā gacchantaṃ vā anugaccheyya, ṭhitaṃ vā upatiṭṭheyya, nisinnaṃ vā upanisīdeyya, nipannaṃ vā upanipajjeyya. Na me so, mārisa, amanusso labheyya gāmesu vā nigamesu vā sakkāraṃ vā garukāraṃ vā. Na me so, mārisa, amanusso labheyya āḷakamandāya nāma rājadhāniyā vatthuṃ vā vāsaṃ vā. Na me so, mārisa, amanusso labheyya yakkhānaṃ samitiṃ gantuṃ. Apissu naṃ, mārisa, amanussā anāvayhampi naṃ kareyyuṃ avivayhaṃ. Apissu naṃ, mārisa, amanussā attāhi paripuṇṇāhi paribhāsāhi paribhāseyyuṃ. Apissu naṃ, mārisa, amanussā rittampissa pattaṃ sīse nikkujjeyyuṃ. Apissu naṃ, mārisa, amanussā sattadhāpissa muddhaṃ phāleyyuṃ.

Santi hi, mārisa, amanussā caṇḍā ruddhā rabhasā, te neva mahārājānaṃ ādiyanti, na mahārājānaṃ purisakānaṃ ādiyanti, na mahārājānaṃ purisakānaṃ purisakānaṃ ādiyanti. Te kho te, mārisa, amanussā mahārājānaṃ avaruddhā nāma vuccanti. Seyyathāpi, mārisa, rañño māgadhassa vijite mahācorā. Te neva rañño māgadhassa ādiyanti, na rañño māgadhassa purisakānaṃ ādiyanti, na rañño māgadhassa purisakānaṃ purisakānaṃ ādiyanti. Te kho te, mārisa, mahācorā rañño māgadhassa avaruddhā nāma vuccanti. Evameva kho, mārisa, santi amanussā caṇḍā ruddhā rabhasā, te neva mahārājānaṃ ādiyanti, na mahārājānaṃ purisakānaṃ ādiyanti, na mahārājānaṃ purisakānaṃ purisakānaṃ ādiyanti. Te kho te, mārisa, amanussā mahārājānaṃ avaruddhā nāma vuccanti. Yo hi koci, mārisa, amanusso yakkho vā yakkhinī vā … pe … gandhabbo vā gandhabbī vā … pe … kumbhaṇḍo vā kumbhaṇḍī vā … pe … nāgo vā nāgī vā … pe … paduṭṭhacitto bhikkhuṃ vā bhikkhuniṃ vā upāsakaṃ vā upāsikaṃ vā gacchantaṃ vā upagaccheyya, ṭhitaṃ vā upatiṭṭheyya, nisinnaṃ vā upanisīdeyya, nipannaṃ vā upanipajjeyya. Imesaṃ yakkhānaṃ mahāyakkhānaṃ senāpatīnaṃ mahā­senā­patī­naṃ ujjhāpetabbaṃ vikkanditabbaṃ viravitabbaṃ: “ayaṃ yakkho gaṇhāti, ayaṃ yakkho āvisati, ayaṃ yakkho heṭheti, ayaṃ yakkho viheṭheti, ayaṃ yakkho hiṃsati, ayaṃ yakkho vihiṃsati, ayaṃ yakkho na muñcatī”ti.

Katamesaṃ yakkhānaṃ mahāyakkhānaṃ senāpatīnaṃ mahā­senā­patī­naṃ?

Indo somo varuṇo ca,
bhāradvājo pajāpati;
Candano kāmaseṭṭho ca,
kinnughaṇḍu nighaṇḍu ca.

Panādo opamañño ca,
devasūto ca mātali;
Cittaseno ca gandhabbo,
naḷo rājā janesabho.

Sātāgiro hemavato,
puṇṇako karatiyo guḷo;
Sivako mucalindo ca,
vessāmitto yugandharo.

Gopālo supparodho ca,
Hiri netti ca mandiyo;
Pañcālacaṇḍo āḷavako,
Pajjunno sumano sumukho;
Dadhimukho maṇi māṇivaro dīgho,
Atho serīsako saha.

Imesaṃ yakkhānaṃ mahāyakkhānaṃ senāpatīnaṃ mahā­senā­patī­naṃ ujjhāpetabbaṃ vikkanditabbaṃ viravitabbaṃ: “ayaṃ yakkho gaṇhāti, ayaṃ yakkho āvisati, ayaṃ yakkho heṭheti, ayaṃ yakkho viheṭheti, ayaṃ yakkho hiṃsati, ayaṃ yakkho vihiṃsati, ayaṃ yakkho na muñcatī”ti.

Ayaṃ kho, mārisa, āṭānāṭiyā rakkhā bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ guttiyā rakkhāya avihiṃsāya phāsuvihārāya. Handa ca dāni mayaṃ, mārisa, gacchāma, bahukiccā mayaṃ bahukaraṇīyā’ti. ‘Yassadāni tumhe, mahārājāno, kālaṃ maññathā’ti.

Atha kho, bhikkhave, cattāro mahārājā uṭṭhāyāsanā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tat­the­vantara­dhāyiṃsu. Tepi kho, bhikkhave, yakkhā uṭṭhāyāsanā appekacce maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tat­the­vantara­dhāyiṃsu. Appekacce mayā saddhiṃ sammodiṃsu, sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā tat­the­vantara­dhāyiṃsu. Appekacce yenāhaṃ tenañjaliṃ paṇāmetvā tat­the­vantara­dhāyiṃsu. Appekacce nāmagottaṃ sāvetvā tat­the­vantara­dhāyiṃsu. Appekacce tuṇhībhūtā tat­the­vantara­dhāyiṃsu.

Uggaṇhātha, bhikkhave, āṭānāṭiyaṃ rakkhaṃ. Pariyāpuṇātha, bhikkhave, āṭānāṭiyaṃ rakkhaṃ. Dhāretha, bhikkhave, āṭānāṭiyaṃ rakkhaṃ. Atthasaṃhitā, bhikkhave, āṭānāṭiyā rakkhā bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ guttiyā rakkhāya avihiṃsāya phāsuvihārāyā”ti.

Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.

Āṭānā­ṭiya­suttaṃ niṭṭhitaṃ navamaṃ.