Dhammasaṅgaṇī

2 Niddesa

2.1 Cit­tup­pāda­kaṇḍa

2.1.10. Ahetu­kakiri­yā­ab­yākata

2.1.10.1. Kiriyā­mano­dhātu

Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye manodhātu uppannā hoti kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā upekkhā­saha­gatā rūpārammaṇā vā … pe … ­phoṭṭhab­bā­rammaṇā vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṃ hoti, vitakko hoti, vicāro hoti, upekkhā hoti, cittas­sekaggatā hoti, manindriyaṃ hoti, upekkhindriyaṃ hoti, jīvitindriyaṃ hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭic­ca­samup­pannā arūpino dhammā—ime dhammā abyākatā … pe ….

Tasmiṃ kho pana samaye cattāro khandhā honti, dvāyatanāni honti, dve dhātuyo honti, tayo āhārā honti, tīṇindriyāni honti, eko phasso hoti … pe … ekā manodhātu hoti, ekaṃ dhammāyatanaṃ hoti, ekā dhammadhātu hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭic­ca­samup­pannā arūpino dhammā—ime dhammā abyākatā … pe ….

Katamo tasmiṃ samaye saṅ­khā­rak­khan­dho hoti? Phasso cetanā vitakko vicāro cittas­sekaggatā jīvitindriyaṃ; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭic­ca­samup­pannā arūpino dhammā ṭhapetvā veda­nāk­khan­dhaṃ ṭhapetvā saññākkhandhaṃ ṭhapetvā viññā­ṇak­khan­dhaṃ—ayaṃ tasmiṃ samaye saṅ­khā­rak­khan­dho hoti … pe … ime dhammā abyākatā.

Kiriyā manodhātu.

2.1.10.2. Kiriyā­mano­viñ­ñā­ṇa­dhātu­so­manas­sa­saha­gata

Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye mano­viñ­ñā­ṇa­dhātu uppannā hoti kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā somanas­sa­saha­gatā rūpārammaṇā vā … pe … dhammārammaṇā vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṃ hoti, vitakko hoti, vicāro hoti, pīti hoti, sukhaṃ hoti, cittas­sekaggatā hoti, vīriyindriyaṃ hoti, samādhindriyaṃ hoti, manindriyaṃ hoti, somanas­sindriyaṃ hoti, jīvitindriyaṃ hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭic­ca­samup­pannā arūpino dhammā—ime dhammā abyākatā.

Katamo tasmiṃ samaye phasso hoti? Yo tasmiṃ samaye phasso phusanā samphusanā samphusitattaṃ—ayaṃ tasmiṃ samaye phasso hoti … pe ….

Katamā tasmiṃ samaye cittas­sekaggatā hoti? Yā tasmiṃ samaye cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avi­sāha­ṭa­mānasatā samatho samādhindriyaṃ samādhibalaṃ—ayaṃ tasmiṃ samaye cittas­sekaggatā hoti.

Katamaṃ tasmiṃ samaye vīriyindriyaṃ hoti? Yo tasmiṃ samaye cetasiko vīriyārambho nikkamo parakkamo uyyāmo vāyāmo ussāho ussoḷhī thāmo dhiti asi­thi­la­pa­rakka­matā anikkhit­ta­chandatā anikkhit­ta­dhuratā dhura­sam­paggāho vīriyaṃ vīriyindriyaṃ vīriyabalaṃ—idaṃ tasmiṃ samaye vīriyindriyaṃ hoti.

Katamaṃ tasmiṃ samaye samādhindriyaṃ hoti? Yā tasmiṃ samaye cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avi­sāha­ṭa­mānasatā samatho samādhindriyaṃ samādhibalaṃ—idaṃ tasmiṃ samaye samādhindriyaṃ hoti … pe … ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭic­ca­samup­pannā arūpino dhammā—ime dhammā abyākatā.

Tasmiṃ kho pana samaye cattāro khandhā honti, dvāyatanāni honti, dve dhātuyo honti, tayo āhārā honti, pañcindriyāni honti, eko phasso hoti … pe … ekā mano­viñ­ñā­ṇa­dhātu hoti, ekaṃ dhammāyatanaṃ hoti, ekā dhammadhātu hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭic­ca­samup­pannā arūpino dhammā—ime dhammā abyākatā … pe ….

Katamo tasmiṃ samaye saṅ­khā­rak­khan­dho hoti? Phasso cetanā vitakko vicāro pīti cittas­sekaggatā vīriyindriyaṃ samādhindriyaṃ jīvitindriyaṃ; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭic­ca­samup­pannā arūpino dhammā ṭhapetvā veda­nāk­khan­dhaṃ ṭhapetvā saññākkhandhaṃ ṭhapetvā viññā­ṇak­khan­dhaṃ—ayaṃ tasmiṃ samaye saṅ­khā­rak­khan­dho hoti … pe … ime dhammā abyākatā.

Kiriyā mano­viñ­ñā­ṇa­dhātu somanas­sa­saha­gatā.

2.1.10.3. Kiriyā­mano­viñ­ñā­ṇa­dhātu­upekkhā­saha­gata

Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye mano­viñ­ñā­ṇa­dhātu uppannā hoti kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā upekkhā­saha­gatā rūpārammaṇā vā … pe … dhammārammaṇā vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṃ hoti, vitakko hoti, vicāro hoti, upekkhā hoti, cittas­sekaggatā hoti, vīriyindriyaṃ hoti, samādhindriyaṃ hoti manindriyaṃ hoti, upekkhindriyaṃ hoti, jīvitindriyaṃ hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭic­ca­samup­pannā arūpino dhammā—ime dhammā abyākatā … pe ….

Tasmiṃ kho pana samaye cattāro khandhā honti, dvāyatanāni honti, dve dhātuyo honti, tayo āhārā honti, pañcindriyāni honti, eko phasso hoti … pe … ekā mano­viñ­ñā­ṇa­dhātu hoti, ekaṃ dhammāyatanaṃ hoti, ekā dhammadhātu hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭic­ca­samup­pannā arūpino dhammā—ime dhammā abyākatā … pe ….

Katamo tasmiṃ samaye saṅ­khā­rak­khan­dho hoti? Phasso cetanā vitakko vicāro cittas­sekaggatā vīriyindriyaṃ samādhindriyaṃ jīvitindriyaṃ; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭic­ca­samup­pannā arūpino dhammā ṭhapetvā veda­nāk­khan­dhaṃ ṭhapetvā saññākkhandhaṃ ṭhapetvā viññā­ṇak­khan­dhaṃ—ayaṃ tasmiṃ samaye saṅ­khā­rak­khan­dho hoti … pe … ime dhammā abyākatā.

Kiriyā mano­viñ­ñā­ṇa­dhātu upekkhā­saha­gatā.
Ahetukā kiriyā abyākatā.

2.1.10.4. Sahetu­ka­kā­māvaca­ra­kiriyā

Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye mano­viñ­ñā­ṇa­dhātu uppannā hoti kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā somanas­sa­saha­gatā ñāṇasampayuttā … pe … somanas­sa­saha­gatā ñāṇasampayuttā sasaṅkhārena … pe … somanas­sa­saha­gatā ñāṇavippayuttā … pe … somanas­sa­saha­gatā ñāṇavippayuttā sasaṅkhārena … pe … upekkhā­saha­gatā ñāṇasampayuttā … pe … upekkhā­saha­gatā ñāṇasampayuttā sasaṅkhārena … pe … upekkhā­saha­gatā ñāṇavippayuttā … pe … upekkhā­saha­gatā ñāṇavippayuttā sasaṅkhārena rūpārammaṇā vā … pe … dhammārammaṇā vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti … pe … avikkhepo hoti … pe … ime dhammā abyākatā … pe … alobho abyākatamūlaṃ … pe … adoso abyākatamūlaṃ … pe … ime dhammā abyākatā.

Sahetukā kāmāvaca­ra­kiriyā.

2.1.10.5. Rūpāvaca­ra­kiriyā

Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye rūpāvacaraṃ jhānaṃ bhāveti kiriyaṃ neva kusalaṃ nākusalaṃ na ca kammavipākaṃ diṭṭha­dhamma­su­kha­vihāraṃ vivicceva kāmehi … pe … paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti … pe … avikkhepo hoti … pe … ime dhammā abyākatā.

Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye rūpāvacaraṃ jhānaṃ bhāveti kiriyaṃ neva kusalaṃ nākusalaṃ na ca kammavipākaṃ diṭṭha­dhamma­su­kha­vihāraṃ vitak­ka­vicārā­naṃ vūpasamā … pe … dutiyaṃ jhānaṃ … pe … tatiyaṃ jhānaṃ … pe … catutthaṃ jhānaṃ … pe … paṭhamaṃ jhānaṃ … pe … pañcamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti … pe … avikkhepo hoti … pe … ime dhammā abyākatā.

Rūpāvaca­ra­kiriyā.

2.1.10.6. Arūpā­vacara­kiriyā

Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye arūpāvacaraṃ jhānaṃ bhāveti kiriyaṃ neva kusalaṃ nākusalaṃ na ca kammavipākaṃ diṭṭha­dhamma­su­kha­vihāraṃ sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭi­gha­saññā­naṃ atthaṅgamā nānat­ta­saññā­naṃ amanasikārā ākāsānañ­cāyata­na­saññā­saha­gataṃ sukhassa ca pahānā … pe … catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati tasmiṃ samaye phasso hoti … pe … avikkhepo hoti … pe … ime dhammā abyākatā.

Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye arūpāvacaraṃ jhānaṃ bhāveti kiriyaṃ neva kusalaṃ nākusalaṃ na ca kammavipākaṃ diṭṭha­dhamma­su­kha­vihāraṃ sabbaso ākāsānañ­cāyata­naṃ samatikkamma viñ­ñā­ṇañ­cāyata­na­saññā­saha­gataṃ sukhassa ca pahānā … pe … catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, tasmiṃ samaye phasso hoti … pe … avikkhepo hoti … pe … ime dhammā abyākatā.

Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye arūpāvacaraṃ jhānaṃ bhāveti kiriyaṃ neva kusalaṃ nākusalaṃ na ca kammavipākaṃ diṭṭha­dhamma­su­kha­vihāraṃ sabbaso viñ­ñā­ṇañ­cāyata­naṃ samatikkamma ākiñ­cañ­ñā­yatana­saññā­saha­gataṃ sukhassa ca pahānā … pe … catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, tasmiṃ samaye phasso hoti … pe … avikkhepo hoti … pe … ime dhammā abyākatā.

Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye arūpāvacaraṃ jhānaṃ bhāveti kiriyaṃ neva kusalaṃ nākusalaṃ na ca kammavipākaṃ diṭṭha­dhamma­su­kha­vihāraṃ sabbaso ākiñ­cañ­ñā­yatanaṃ samatikkamma neva­saññā­nā­sañ­ñāyata­na­saññā­saha­gataṃ sukhassa ca pahānā … pe … catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, tasmiṃ samaye phasso hoti … pe … avikkhepo hoti … pe … ime dhammā abyākatā … pe … alobho abyākatamūlaṃ … pe … adoso abyākatamūlaṃ … pe … amoho abyākatamūlaṃ … pe … ime dhammā abyākatā.

Arūpā­vacara­kiriyā.
Kiriyā abyākatā.

Cit­tup­pāda­kaṇḍaṃ niṭṭhitaṃ.