Dhammasaṅgaṇī

2 Niddesa

2.3 Nikkhepakaṇḍa

2.3.1. Tikanikkhepa

2.3.1.1. Kusalattika

Katame dhammā kusalā? Tīṇi kusalamūlāni—alobho, adoso, amoho; taṃsampayutto vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅ­khā­rak­khan­dho, viññā­ṇak­khan­dho; taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ—ime dhammā kusalā.

Katame dhammā akusalā? Tīṇi akusalamūlāni—lobho, doso, moho; tadekaṭṭhā ca kilesā; taṃsampayutto vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅ­khā­rak­khan­dho, viññā­ṇak­khan­dho; taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ—ime dhammā akusalā.

Katame dhammā abyākatā? Kusa­lā­kusa­lā­naṃ dhammānaṃ vipākā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅ­khā­rak­khan­dho, viññā­ṇak­khan­dho; ye ca dhammā kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu—ime dhammā abyākatā.

2.3.1.2. Vedanāttika

Katame dhammā sukhāya vedanāya sampayuttā? Sukhabhūmiyaṃ kāmāvacare, rūpāvacare, apariyāpanne, sukhaṃ vedanaṃ ṭhapetvā; taṃsampayutto saññākkhandho, saṅ­khā­rak­khan­dho, viññā­ṇak­khan­dho—ime dhammā sukhāya vedanāya sampayuttā.

Katame dhammā dukkhāya vedanāya sampayuttā? Dukkhabhūmiyaṃ kāmāvacare, dukkhaṃ vedanaṃ ṭhapetvā; taṃsampayutto saññākkhandho, saṅ­khā­rak­khan­dho, viññā­ṇak­khan­dho—ime dhammā dukkhāya vedanāya sampayuttā.

Katame dhammā aduk­kha­ma­su­khāya vedanāya sampayuttā? Aduk­kha­ma­su­kha­bhūmi­yaṃ kāmāvacare, rūpāvacare, arūpāvacare, apariyāpanne, aduk­kha­ma­su­khaṃ vedanaṃ ṭhapetvā; taṃsampayutto saññākkhandho, saṅ­khā­rak­khan­dho, viññā­ṇak­khan­dho—ime dhammā aduk­kha­ma­su­khāya vedanāya sampayuttā.

2.3.1.3. Vipākattika

Katame dhammā vipākā? Kusa­lā­kusa­lā­naṃ dhammānaṃ vipākā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho … pe … viññā­ṇak­khan­dho—ime dhammā vipākā.

Katame dhammā vipā­ka­dham­ma­dhammā? Kusalākusalā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho … pe … viññā­ṇak­khan­dho—ime dhammā vipā­ka­dham­ma­dhammā.

Katame dhammā neva­vipāka­navi­pā­ka­dham­ma­dhammā? Ye ca dhammā kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu—ime dhammā neva­vipāka­navi­pā­ka­dham­ma­dhammā.

2.3.1.4. Upādinnattika

Katame dhammā upādin­nu­pādā­niyā? Sāsavā kusa­lā­kusa­lā­naṃ dhammānaṃ vipākā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; vedanākkhandho … pe … viññā­ṇak­khan­dho; yañca rūpaṃ kammassa katattā—ime dhammā upādin­nu­pādā­niyā.

Katame dhammā anupā­dinnu­pādā­niyā? Sāsavā kusalākusalā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; vedanākkhandho … pe … viññā­ṇak­khan­dho; ye ca dhammā kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā; yañca rūpaṃ na kammassa katattā—ime dhammā anupā­dinnu­pādā­niyā.

Katame dhammā anupādin­na­anupā­dā­niyā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu—ime dhammā anupādin­na­anupā­dā­niyā.

2.3.1.5. Saṃ­kiliṭ­ṭhat­tika

Katame dhammā saṃ­kiliṭ­ṭha­saṃki­lesikā? Tīṇi akusalamūlāni—lobho, doso, moho; tadekaṭṭhā ca kilesā; taṃsampayutto vedanākkhandho … pe … viññā­ṇak­khan­dho; taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ—ime dhammā saṃ­kiliṭ­ṭha­saṃki­lesikā.

Katame dhammā asaṃ­kiliṭ­ṭha­saṃki­lesikā? Sāsavā kusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho, vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅ­khā­rak­khan­dho, viññā­ṇak­khan­dho—ime dhammā asaṃ­kiliṭ­ṭha­saṃki­lesikā.

Katame dhammā asaṃ­kiliṭ­ṭha­asaṃ­ki­lesikā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu—ime dhammā asaṃ­kiliṭ­ṭha­asaṃ­ki­lesikā.

2.3.1.6. Vitakkattika

Katame dhammā savitak­ka­savi­cārā? Savitak­ka­sa­vicāra­bhūmi­yaṃ kāmāvacare, rūpāvacare, apariyāpanne, vitakkavicāre ṭhapetvā; taṃsampayutto vedanākkhandho … pe … viññā­ṇak­khan­dho—ime dhammā savitak­ka­savi­cārā.

Katame dhammā avitak­ka­vicāra­mattā? Avitak­ka­vicāra­matta­bhūmi­yaṃ rūpāvacare, apariyāpanne, vicāraṃ ṭhapetvā; taṃsampayutto vedanākkhandho … pe … viññā­ṇak­khan­dho—ime dhammā avitak­ka­vicāra­mattā.

Katame dhammā avitak­ka­avi­cārā? Avitak­ka­a­vicāra­bhūmi­yaṃ kāmāvacare, rūpāvacare, arūpāvacare, apariyāpanne; vedanākkhandho … pe … viññā­ṇak­khan­dho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu—ime dhammā avitak­ka­avi­cārā.

2.3.1.7. Pītittika

Katame dhammā pītisahagatā? Pītibhūmiyaṃ kāmāvacare, rūpāvacare, apariyāpanne, pītiṃ ṭhapetvā; taṃsampayutto vedanākkhandho … pe … viññā­ṇak­khan­dho—ime dhammā pītisahagatā.

Katame dhammā sukhasahagatā? Sukhabhūmiyaṃ kāmāvacare, rūpāvacare, apariyāpanne, sukhaṃ ṭhapetvā; taṃsampayutto saññākkhandho, saṅ­khā­rak­khan­dho, viññā­ṇak­khan­dho—ime dhammā sukhasahagatā.

Katame dhammā upekkhā­saha­gatā? Upekkhā­bhūmi­yaṃ kāmāvacare, rūpāvacare, arūpāvacare, apariyāpanne, upekkhaṃ ṭhapetvā; taṃsampayutto saññākkhandho, saṅ­khā­rak­khan­dho, viññā­ṇak­khan­dho—ime dhammā upekkhā­saha­gatā.

2.3.1.8. ­Dassa­ne­napa­hātab­bat­tika

Katame dhammā dassanena pahātabbā? Tīṇi saññojanāni—sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlab­bata­parāmāso.

Tattha katamā sakkāyadiṭṭhi? Idha assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto sappurisānaṃ adassāvī sap­purisa­dhammassa akovido sap­purisa­dhamme avinīto rūpaṃ attato samanupassati, rūpavantaṃ vā attānaṃ, attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ. Vedanaṃ attato samanupassati, vedanāvantaṃ vā attānaṃ, attani vā vedanaṃ, vedanāya vā attānaṃ. Saññaṃ attato samanupassati, saññāvantaṃ vā attānaṃ, attani vā saññaṃ, saññāya vā attānaṃ. Saṅkhāre attato samanupassati, saṅkhāravantaṃ vā attānaṃ, attani vā saṅkhāre, saṅkhāresu vā attānaṃ. Viññāṇaṃ attato samanupassati, viññāṇavantaṃ vā attānaṃ, attani vā viññāṇaṃ, viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. Yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhi­visū­kāyikaṃ diṭṭhi­vip­phan­di­taṃ diṭṭhi­sañño­janaṃ gāho paṭiggāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipari­yāsag­gāho—ayaṃ vuccati sakkāyadiṭṭhi.

Tattha katamā vicikicchā? Satthari kaṅkhati vicikicchati, dhamme kaṅkhati vicikicchati, saṃghe kaṅkhati vicikicchati, sikkhāya kaṅkhati vicikicchati, pubbante kaṅkhati vicikicchati, aparante kaṅkhati vicikicchati, pubban­tā­parante kaṅkhati vicikicchati, idappaccayatā paṭic­ca­samup­pan­nesu dhammesu kaṅkhati vicikicchati. Yā evarūpā kaṅkhā kaṅkhāyanā kaṅkhāyitattaṃ vimati vicikicchā dveḷhakaṃ dvedhāpatho saṃsayo anekaṃsaggāho āsappanā parisappanā apariyogāhanā thambhitattaṃ cittassa manovilekho—ayaṃ vuccati vicikicchā.

Tattha katamo sīlab­bata­parāmāso? Ito bahiddhā samaṇab­rāhma­ṇā­naṃ ‘sīlena suddhi, vatena suddhi, sīlabbatena suddhī’ti yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhi­visū­kāyikaṃ diṭṭhi­vip­phan­di­taṃ diṭṭhi­sañño­janaṃ gāho paṭiggāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipari­yāsag­gāho—ayaṃ vuccati sīlab­bata­parāmāso.

Imāni tīṇi saññojanāni; tadekaṭṭhā ca kilesā; taṃsampayutto vedanākkhandho … pe … viññā­ṇak­khan­dho; taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ vacīkammaṃ manokammaṃ—ime dhammā dassanena pahātabbā.

Katame dhammā bhāvanāya pahātabbā? Avaseso lobho, doso, moho; tadekaṭṭhā ca kilesā; taṃsampayutto vedanākkhandho … pe … viññā­ṇak­khan­dho; taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ—ime dhammā bhāvanāya pahātabbā.

Katame dhammā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā? Kusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho … pe … viññā­ṇak­khan­dho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu—ime dhammā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā.

2.3.1.9. ­Dassa­ne­napa­hātab­ba­hetu­kat­tika

Katame dhammā dassanena pahātab­ba­hetukā? Tīṇi saññojanāni—sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlab­bata­parāmāso.

Tattha katamā sakkāyadiṭṭhi … pe … ayaṃ vuccati sakkāyadiṭṭhi.

Tattha katamā vicikicchā … pe … ayaṃ vuccati vicikicchā.

Tattha katamo sīlab­bata­parāmāso … pe … ayaṃ vuccati sīlab­bata­parāmāso.

Imāni tīṇi saññojanāni; tadekaṭṭhā ca kilesā; taṃsampayutto vedanākkhandho … pe … viññā­ṇak­khan­dho; taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ—ime dhammā dassanena pahātab­ba­hetukā. Tīṇi saññojanāni—sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlab­bata­parāmāso—ime dhammā dassanena pahātabbā. Tadekaṭṭho lobho, doso, moho—ime dhammā dassanena pahātabbahetū. Tadekaṭṭhā ca kilesā; taṃsampayutto vedanākkhandho … pe … viññā­ṇak­khan­dho; taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ—ime dhammā dassanena pahātab­ba­hetukā.

Katame dhammā bhāvanāya pahātab­ba­hetukā? Avaseso lobho, doso, moho—ime dhammā bhāvanāya pahātabbahetū. Tadekaṭṭhā ca kilesā; taṃsampayutto vedanākkhandho … pe … viññā­ṇak­khan­dho; taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ—ime dhammā bhāvanāya pahātab­ba­hetukā.

Katame dhammā neva dassanena na bhāvanāya pahātab­ba­hetukā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusa­lā­kusa­lāb­yākatā dhammā kāmāvacarā rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅ­khā­rak­khan­dho, viññā­ṇak­khan­dho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu—ime dhammā neva dassanena na bhāvanāya pahātab­ba­hetukā.

2.3.1.10. Ācayagāmittika

Katame dhammā ācayagāmino? Sāsavā kusalākusalā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; vedanākkhandho … pe … viññā­ṇak­khan­dho—ime dhammā ācayagāmino.

Katame dhammā apacayagāmino? Cattāro maggā apariyāpannā—ime dhammā apacayagāmino.

Katame dhammā neva ācayagāmi na apacayagāmino? Kusa­lā­kusa­lā­naṃ dhammānaṃ vipākā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho … pe … viññā­ṇak­khan­dho; ye ca dhammā kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu—ime dhammā neva ācayagāmi na apacayagāmino.

2.3.1.11. Sekkhattika

Katame dhammā sekkhā? Cattāro maggā apariyāpannā, heṭṭhimāni ca tīṇi sāmaññaphalāni—ime dhammā sekkhā.

Katame dhammā asekkhā? Upariṭṭhimaṃ arahattaphalaṃ—ime dhammā asekkhā.

Katame dhammā neva­sekkha­nā­sekkhā? Te dhamme ṭhapetvā, avasesā kusa­lā­kusa­lāb­yākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; vedanākkhandho … pe … viññā­ṇak­khan­dho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu—ime dhammā neva­sekkha­nā­sekkhā.

2.3.1.12. Parittattika

Katame dhammā parittā? Sabbeva kāmāvacarā kusa­lā­kusa­lāb­yākatā dhammā; rūpakkhandho … pe … viññā­ṇak­khan­dho—ime dhammā parittā.

Katame dhammā mahaggatā? Rūpāvacarā, arūpāvacarā, kusalābyākatā dhammā; vedanākkhandho … pe … viññā­ṇak­khan­dho—ime dhammā mahaggatā.

Katame dhammā appamāṇā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu—ime dhammā appamāṇā.

2.3.1.13. Parit­tā­ramma­ṇat­tika

Katame dhammā parittārammaṇā? Paritte dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā—ime dhammā parittārammaṇā.

Katame dhammā mahagga­tā­rammaṇā? Mahaggate dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā—ime dhammā mahagga­tā­rammaṇā.

Katame dhammā appa­māṇā­rammaṇā? Appamāṇe dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā—ime dhammā appa­māṇā­rammaṇā.

2.3.1.14. Hīnattika

Katame dhammā hīnā? Tīṇi akusalamūlāni—lobho, doso, moho; tadekaṭṭhā ca kilesā; taṃsampayutto vedanākkhandho … pe … viññā­ṇak­khan­dho; taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ—ime dhammā hīnā.

Katame dhammā majjhimā? Sāsavā kusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, rūpakkhandho … pe … viññā­ṇak­khan­dho—ime dhammā majjhimā.

Katame dhammā paṇītā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu—ime dhammā paṇītā.

2.3.1.15. Micchat­ta­niyatat­tika

Katame dhammā micchat­ta­niyatā? Pañca kammāni ānantarikāni, yā ca micchā­diṭṭhi­niyatā—ime dhammā micchat­ta­niyatā.

Katame dhammā sammattaniyatā? Cattāro maggā apariyāpannā—ime dhammā sammattaniyatā.

Katame dhammā aniyatā? Te dhamme ṭhapetvā, avasesā kusa­lā­kusa­lāb­yākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho … pe … viññā­ṇak­khan­dho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu—ime dhammā aniyatā.

2.3.1.16. Mag­gā­ramma­ṇat­tika

Katame dhammā maggārammaṇā? Ariyamaggaṃ ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā—ime dhammā maggārammaṇā.

Katame dhammā maggahetukā? Ariya­magga­samaṅ­gissa maggaṅgāni ṭhapetvā; taṃsampayutto vedanākkhandho … pe … viññā­ṇak­khan­dho—ime dhammā maggahetukā. Ariya­magga­samaṅ­gissa sammādiṭṭhi maggo ceva hetu ca, sammādiṭṭhiṃ ṭhapetvā, taṃsampayutto vedanākkhandho … pe … viññā­ṇak­khan­dho—ime dhammā maggahetukā. Ariya­magga­samaṅ­gissa alobho, adoso, amoho—ime dhammā maggahetū. Taṃsampayutto vedanākkhandho … pe … viññā­ṇak­khan­dho—ime dhammā maggahetukā.

Katame dhammā maggādhipatino? Ariyamaggaṃ adhipatiṃ karitvā ye uppajjanti cittacetasikā dhammā—ime dhammā maggādhipatino. Ariya­magga­samaṅ­gissa vīmaṃ­sādhipa­teyyaṃ maggaṃ bhāvayantassa vīmaṃsaṃ ṭhapetvā; taṃsampayutto vedanākkhandho … pe … viññā­ṇak­khan­dho—ime dhammā maggādhipatino.

2.3.1.17. Uppannattika

Katame dhammā uppannā? Ye dhammā jātā bhūtā sañjātā nibbattā abhinibbattā pātubhūtā uppannā samuppannā uṭṭhitā samuṭṭhitā uppannā uppannaṃsena saṅgahitā, rūpaṃ, vedanā, saññā, saṅkhārā, viññāṇaṃ—ime dhammā uppannā.

Katame dhammā anuppannā? Ye dhammā ajātā abhūtā asañjātā anibbattā anabhinibbattā apātubhūtā anuppannā asamuppannā anuṭṭhitā asamuṭṭhitā anuppannā anuppannaṃsena saṅgahitā, rūpaṃ, vedanā, saññā, saṅkhārā, viññāṇaṃ—ime dhammā anuppannā.

Katame dhammā uppādino? Kusa­lā­kusa­lā­naṃ dhammānaṃ avi­pak­ka­vipākā­naṃ vipākā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho … pe … viññā­ṇak­khan­dho; yañca rūpaṃ kammassa katattā uppajjissati—ime dhammā uppādino.

2.3.1.18. Atītattika

Katame dhammā atītā? Ye dhammā atītā niruddhā vigatā vipariṇatā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā uppajjitvā vigatā atītā atītaṃsena saṅgahitā, rūpaṃ, vedanā, saññā, saṅkhārā, viññāṇaṃ—ime dhammā atītā.

Katame dhammā anāgatā? Ye dhammā ajātā abhūtā asañjātā anibbattā anabhinibbattā apātubhūtā anuppannā asamuppannā anuṭṭhitā asamuṭṭhitā anāgatā anāgataṃsena saṅgahitā, rūpaṃ, vedanā, saññā, saṅkhārā, viññāṇaṃ—ime dhammā anāgatā.

Katame dhammā paccuppannā? Ye dhammā jātā bhūtā sañjātā nibbattā abhinibbattā pātubhūtā uppannā samuppannā uṭṭhitā samuṭṭhitā paccuppannā ­pac­cup­pan­naṃ­sena saṅgahitā, rūpaṃ, vedanā, saññā, saṅkhārā, viññāṇaṃ—ime dhammā paccuppannā.

2.3.1.19. Atī­tā­ramma­ṇat­tika

Katame dhammā atītārammaṇā? Atīte dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā—ime dhammā atītārammaṇā.

Katame dhammā anāgatārammaṇā? Anāgate dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā—ime dhammā anāgatārammaṇā.

Katame dhammā ­pac­cup­pan­nā­rammaṇā? Paccuppanne dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā—ime dhammā ­pac­cup­pan­nā­rammaṇā.

2.3.1.20. Ajjhattattika

Katame dhammā ajjhattā? Ye dhammā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ niyatā pāṭipuggalikā upādinnā, rūpaṃ, vedanā, saññā, saṅkhārā, viññāṇaṃ—ime dhammā ajjhattā.

Katame dhammā bahiddhā? Ye dhammā tesaṃ tesaṃ parasattānaṃ parapuggalānaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ niyatā pāṭipuggalikā upādinnā, rūpaṃ, vedanā, saññā, saṅkhārā, viññāṇaṃ—ime dhammā bahiddhā.

Katame dhammā ajjhat­ta­bahid­dhā? Tadubhayaṃ—ime dhammā ajjhat­ta­bahid­dhā.

2.3.1.21. Ajjhat­tā­ramma­ṇat­tika

Katame dhammā ajjhat­tā­rammaṇā? Ajjhatte dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā—ime dhammā ajjhat­tā­rammaṇā.

Katame dhammā bahid­dhā­rammaṇā? Bahiddhā dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā—ime dhammā bahid­dhā­rammaṇā.

Katame dhammā ajjhat­ta­bahid­dhā­rammaṇā? Ajjhat­ta­bahid­dhā dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā—ime dhammā ajjhat­ta­bahid­dhā­rammaṇā.

2.3.1.22. Sani­dassa­nat­tika

Katame dhammā sani­dassa­na­sappa­ṭi­ghā? Rūpāyatanaṃ—ime dhammā sani­dassa­na­sappa­ṭi­ghā.

Katame dhammā ani­dassa­na­sappa­ṭi­ghā? Cakkhāyatanaṃ, sotāyatanaṃ, ghānāyatanaṃ, jivhāyatanaṃ, kāyāyatanaṃ, saddāyatanaṃ, gandhāyatanaṃ, rasāyatanaṃ, ­phoṭṭhab­bā­yatanaṃ—ime dhammā ani­dassa­na­sappa­ṭi­ghā.

Katame dhammā ani­dassa­na­ap­paṭi­ghā? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅ­khā­rak­khan­dho, viññā­ṇak­khan­dho; yañca rūpaṃ anidassanaṃ appaṭighaṃ dhammā­yatana­pariyā­pannaṃ; asaṅkhatā ca dhātu—ime dhammā ani­dassa­na­ap­paṭi­ghā.

Tikaṃ.