Kathāvatthu

Mahāpaṇṇāsaka

Paṭhamavagga

Puggalakathā

Suddha­sacci­kaṭṭha

1. Anu­loma­pac­canīka

Namo tassa Bhagavato Arahato Sammā­sambud­dhassa.

Puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Na hevaṃ vattabbe.

Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, tena vata re vattabbe—“yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā’”ti micchā.

No ce pana vattabbe—“yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti, no ca vata re vattabbe—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā’”ti micchā.

Anu­loma­pañca­kaṃ.

Puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Na hevaṃ vattabbe.

Ājānāhi paṭikammaṃ. Hañci puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, tena vata re vattabbe—“yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā’”ti micchā.

No ce pana vattabbe—“yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti, no ca vata re vattabbe—“puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā’”ti micchā.

Paṭikam­ma­catuk­kaṃ.

Tvañce pana maññasi—“vattabbe kho—‘puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā’”ti, tena tava tattha hetāya paṭiññāya hevaṃ paṭijānantaṃ hevaṃ niggahetabbe. Atha taṃ niggaṇhāma. Suniggahito ca hosi.

Hañci puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, tena vata re vattabbe—“yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā’”ti micchā.

No ce pana vattabbe—“yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti, no ca vata re vattabbe—“puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā’”ti idaṃ te micchā.

Nig­ga­ha­catuk­kaṃ.

Ese ce dunniggahite hevamevaṃ tattha dakkha. Vattabbe kho—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena”, no ca vattabbe—“yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. No ca mayaṃ tayā tattha hetāya paṭiññāya hevaṃ paṭijānantā hevaṃ niggahetabbā. Atha maṃ niggaṇhāsi. Dunniggahitā ca homa.

Hañci puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, tena vata re vattabbe—“yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā’”ti micchā.

No ce pana vattabbe—“yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti, no ca vata re vattabbe—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā’”ti idaṃ te micchā.

Upanaya­na­catuk­kaṃ.

Na hevaṃ niggahetabbe. Tena hi yaṃ niggaṇhāsi—“hañci puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, tena vata re vattabbe—‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā’ti. Yaṃ tattha vadesi— ‘vattabbe kho—puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, no ca vattabbe— yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā’”ti micchā.

No ce pana vattabbe—“yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti, no ca vata re vattabbe—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā’”ti idaṃ te micchā. Tena hi ye kate niggahe se niggahe dukkaṭe. Sukate paṭikamme. Sukatā paṭipādanāti.

Nig­ga­ma­na­catuk­kaṃ.
Paṭhamo niggaho.

2. Pac­canī­kā­nuloma

Puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Na hevaṃ vattabbe.

Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, tena vata re vattabbe—“yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā’”ti micchā.

No ce pana vattabbe—“yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti, no ca vata re vattabbe—“puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā’”ti micchā.

Pac­canī­ka­pañca­kaṃ.

Puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Na hevaṃ vattabbe.

Ājānāhi paṭikammaṃ. Hañci puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, tena vata re vattabbe—“yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā’”ti micchā.

No ce pana vattabbe—“yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti, no ca vata re vattabbe—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā’”ti micchā.

Paṭikam­ma­catuk­kaṃ.

Tvañce pana maññasi—“vattabbe kho—‘puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā’”ti, tena tava tattha hetāya paṭiññāya hevaṃ paṭijānantaṃ hevaṃ niggahetabbe. Atha taṃ niggaṇhāma, suniggahito ca hosi.

Hañci puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, tena vata re vattabbe—“yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā’”ti micchā.

No ce pana vattabbe—“yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti, no ca vata re vattabbe—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā’”ti idaṃ te micchā.

Nig­ga­ha­catuk­kaṃ.

Ese ce dunniggahite hevamevaṃ tattha dakkha. Vattabbe kho—“puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena”, no ca vattabbe—“yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. No ca mayaṃ tayā tattha hetāya paṭiññāya hevaṃ paṭijānantā hevaṃ niggahetabbā. Atha maṃ niggaṇhāsi, dunniggahitā ca homa.

Hañci puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, tena vata re vattabbe—“yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā’”ti micchā.

No ce pana vattabbe—“yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti, no ca vata re vattabbe—“puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā’”ti idaṃ te micchā.

Upanaya­na­catuk­kaṃ.

Na hevaṃ niggahetabbe. Tena hi yaṃ niggaṇhāsi—“hañci puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, tena vata re vattabbe—‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā’ti. Yaṃ tattha vadesi— ‘vattabbe kho—puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, no ca vattabbe— yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā’”ti micchā.

No ce pana vattabbe—“yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti, no ca vata re vattabbe—“puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā’”ti idaṃ te micchā. Tena hi ye kate niggahe se niggahe dukkaṭe. Sukate paṭikamme, sukatā paṭipādanāti.

Nig­ga­ma­na­catuk­kaṃ.
Dutiyo niggaho.

Okāsa­sacci­kaṭṭha

1. Anu­loma­pac­canīka

Puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Sabbattha puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Na hevaṃ vattabbe.

Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, tena vata re vattabbe—“sabbattha puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘sabbattha puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā’”ti micchā.

No ce pana vattabbe—“sabbattha puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti, no ca vata re vattabbe—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘sabbattha puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā’”ti micchā … pe ….

Tatiyo niggaho.

Kālasac­ci­kaṭṭha

1. Anu­loma­pac­canīka

Puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Sabbadā puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Na hevaṃ vattabbe.

Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, tena vata re vattabbe—“sabbadā puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘sabbadā puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā’”ti micchā.

No ce pana vattabbe—“sabbadā puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti, no ca vata re vattabbe—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘sabbadā puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā’”ti micchā … pe ….

Catuttho niggaho.

Avaya­va­sacci­kaṭṭha

1. Anu­loma­pac­canīka

Puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Sabbesu puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Na hevaṃ vattabbe.

Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, tena vata re vattabbe—“sabbesu puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘sabbesu puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā’”ti micchā.

No ce pana vattabbe—“sabbesu puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti, no ca vata re vattabbe—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘sabbesu puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā’”ti micchā … pe ….

Pañcamo niggaho.

1. Pac­canī­kā­nuloma

Puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Sabbattha puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Na hevaṃ vattabbe.

Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, tena vata re vattabbe—“sabbattha puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘sabbattha puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā’”ti micchā.

No ce pana vattabbe—“sabbattha puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti, no ca vata re vattabbe—“puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘sabbattha puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā’”ti micchā … pe ….

Chaṭṭho niggaho.

1. Pac­canī­kā­nuloma

Puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Sabbadā puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Na hevaṃ vattabbe.

Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, tena vata re vattabbe—“sabbadā puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘sabbadā puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā’”ti micchā.

No ce pana vattabbe—“sabbadā puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti, no ca vata re vattabbe—“puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘sabbadā puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā’”ti micchā … pe ….

Sattamo niggaho.

1. Pac­canī­kā­nuloma

Puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Sabbesu puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Na hevaṃ vattabbe.

Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, tena vata re vattabbe—“sabbesu puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘sabbesu puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā’”ti micchā.

No ce pana vattabbe—“sabbesu puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti, no ca vata re vattabbe—“puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘sabbesu puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā’”ti micchā … pe ….

Aṭṭhakaniggaho.

Suddhi­kasaṃ­sandana

Puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, rūpañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Aññaṃ rūpaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe.

Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, rūpañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, tena vata re vattabbe—“aññaṃ rūpaṃ añño puggalo”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, rūpañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’”ti micchā.

No ce pana vattabbe—“aññaṃ rūpaṃ añño puggalo”ti, no ca vata re vattabbe— “puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, rūpañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, rūpañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’”ti micchā … pe ….

Puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, vedanā ca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena … pe … saññā ca upalabbhati … pe … saṅkhārā ca upalabbhanti … pe … viññāṇañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Aññaṃ viññāṇaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe.

Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, viññāṇañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, tena vata re vattabbe—“aññaṃ viññāṇaṃ añño puggalo”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, viññāṇañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘aññaṃ viññāṇaṃ añño puggalo’”ti micchā.

No ce pana vattabbe—“aññaṃ viññāṇaṃ añño puggalo”ti, no ca vata re vattabbe— “puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, viññāṇañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, viññāṇañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘aññaṃ viññāṇaṃ añño puggalo’”ti micchā … pe ….

Puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, ­cak­khā­ya­tanañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena … pe … sotāyatanañca upalabbhati … ghānāyatanañca upalabbhati … jivhāyatanañca upalabbhati … kāyāyatanañca upalabbhati … rūpāyatanañca upalabbhati … saddāyatanañca upalabbhati … gan­dhāyata­nañca upalabbhati … rasāyatanañca upalabbhati … ­phoṭṭhab­bā­yatanañca upalabbhati … manāyatanañca upalabbhati … dham­māyata­nañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena … pe ….

Cakkhudhātu ca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena … pe … sotadhātu ca upalabbhati … ghānadhātu ca upalabbhati … jivhādhātu ca upalabbhati … kāyadhātu ca upalabbhati … rūpadhātu ca upalabbhati … saddadhātu ca upalabbhati … gandhadhātu ca upalabbhati … rasadhātu ca upalabbhati … ­phoṭṭhab­ba­dhātu ca upalabbhati … cak­khu­viñ­ñā­ṇa­dhātu ca upalabbhati … sota­viñ­ñā­ṇa­dhātu ca upalabbhati … ghāna­viñ­ñā­ṇa­dhātu ca upalabbhati … jivhā­viñ­ñā­ṇa­dhātu ca upalabbhati … kāya­viñ­ñā­ṇa­dhātu ca upalabbhati … manodhātu ca upalabbhati … mano­viñ­ñā­ṇa­dhātu ca upalabbhati … dhammadhātu ca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena … pe ….

Cak­khun­dri­yañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena … pe … sotindriyañca upalabbhati … ghānindriyañca upalabbhati … jivhindriyañca upalabbhati … kāyindriyañca upalabbhati … manindriyañca upalabbhati … jīvi­tin­driyañca upalabbhati … itthindriyañca upalabbhati … purisin­driyañca upalabbhati … sukhindriyañca upalabbhati … duk­khin­dri­yañca upalabbhati … somanas­sindriyañca upalabbhati … domanas­sindriyañca upalabbhati … upekkhin­dri­yañca upalabbhati … sad­dhindriyañca upalabbhati … ­vīriyin­driyañca upalabbhati … satindriyañca upalabbhati … samā­dhindriyañca upalabbhati … paññindriyañca upalabbhati … anaññātañ­ñassā­mī­tindriyañca upalabbhati … aññindriyañca upalabbhati … aññātā­vin­dri­yañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Aññaṃ aññātā­vin­dri­yaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe.

Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññātā­vin­dri­yañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, tena vata re vattabbe— “aññaṃ aññātā­vin­dri­yaṃ añño puggalo”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho— ‘puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññātā­vin­dri­yañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘aññaṃ aññātā­vin­dri­yaṃ añño puggalo’”ti micchā.

No ce pana vattabbe—“aññaṃ aññātā­vin­dri­yaṃ añño puggalo”ti, no ca vata re vattabbe—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññātā­vin­dri­yañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho— ‘puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññātā­vin­dri­yañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘aññaṃ aññātā­vin­dri­yaṃ añño puggalo’”ti micchā … pe ….

Puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā— “ atthi puggalo attahitāya paṭipanno”, rūpañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Aññaṃ rūpaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe.

Ājānāhi paṭikammaṃ. Hañci vuttaṃ bhagavatā—“ atthi puggalo attahitāya paṭipanno”, rūpañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, tena vata re vattabbe—“aññaṃ rūpaṃ añño puggalo”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho— ‘vuttaṃ bhagavatā—atthi puggalo attahitāya paṭipanno, rūpañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’”ti micchā.

No ce pana vattabbe—“aññaṃ rūpaṃ añño puggalo”ti, no ca vata re vattabbe— “vuttaṃ bhagavatā—‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno’, rūpañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘vuttaṃ bhagavatā—atthi puggalo attahitāya paṭipanno, rūpañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’”ti micchā … pe ….

Puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā— “atthi puggalo attahitāya paṭipanno”, vedanā ca upalabbhati … pe … saññā ca upalabbhati … pe … saṅkhārā ca upalabbhanti … pe … viññāṇañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Aññaṃ viññāṇaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe.

Ājānāhi paṭikammaṃ. Hañci vuttaṃ bhagavatā—“atthi puggalo attahitāya paṭipanno”, viññāṇañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, tena vata re vattabbe—“aññaṃ viññāṇaṃ añño puggalo”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho— ‘vuttaṃ bhagavatā—atthi puggalo attahitāya paṭipanno, viññāṇañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘aññaṃ viññāṇaṃ añño puggalo’”ti micchā.

No ce pana vattabbe—“aññaṃ viññāṇaṃ añño puggalo”ti, no ca vata re vattabbe— “vuttaṃ bhagavatā—‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno’, viññāṇañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho— ‘vuttaṃ bhagavatā—atthi puggalo attahitāya paṭipanno’, viññāṇañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, no ca vattabbe—‘aññaṃ viññāṇaṃ añño puggalo’”ti micchā … pe ….

Puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā— “atthi puggalo attahitāya paṭipanno”, ­cak­khā­ya­tanañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena … pe … sotāyatanañca upalabbhati … pe … dham­māyata­nañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena … pe ….

Cakkhudhātu ca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena … pe … kāyadhātu ca upalabbhati … pe … rūpadhātu ca upalabbhati … pe … ­phoṭṭhab­ba­dhātu ca upalabbhati … pe … cak­khu­viñ­ñā­ṇa­dhātu ca upalabbhati … pe … mano­viñ­ñā­ṇa­dhātu ca upalabbhati … pe … dhammadhātu ca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena … pe ….

Cak­khun­dri­yañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena … pe … sotindriyañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena … pe … aññindriyañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena … pe ….

Puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā— “atthi puggalo attahitāya paṭipanno”, aññātā­vin­dri­yañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Aññaṃ aññātā­vin­dri­yaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe.

Ājānāhi paṭikammaṃ. Hañci vuttaṃ bhagavatā—“atthi puggalo attahitāya paṭipanno”, aññātā­vin­dri­yañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, tena vata re vattabbe—“aññaṃ aññātā­vin­dri­yaṃ añño puggalo”ti. Yaṃ tattha vadesi— “vattabbe kho—‘vuttaṃ bhagavatā—atthi puggalo attahitāya paṭipanno, aññātā­vin­dri­yañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘aññaṃ aññātā­vin­dri­yaṃ añño puggalo’”ti micchā.

No ce pana vattabbe—“aññaṃ aññātā­vin­dri­yaṃ añño puggalo”ti, no ca vata re vattabbe—“vuttaṃ bhagavatā—‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno’, aññātā­vin­dri­yañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi— “vattabbe kho—‘vuttaṃ bhagavatā—atthi puggalo attahitāya paṭipanno, aññātā­vin­dri­yañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘aññaṃ aññātā­vin­dri­yaṃ añño puggalo’”ti micchā … pe ….

Suddhi­kasaṃ­sandanā.

Opamma­saṃ­sandana

Rūpaṃ upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, vedanā ca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññaṃ rūpaṃ aññā vedanāti? Āmantā. Puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, rūpañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Aññaṃ rūpaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe.

Ājānāhi niggahaṃ. Hañci rūpaṃ upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, vedanā ca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññaṃ rūpaṃ aññā vedanā, puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, rūpañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena; tena vata re vattabbe—“aññaṃ rūpaṃ añño puggalo”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘rūpaṃ upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, vedanā ca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññaṃ rūpaṃ aññā vedanā, puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, rūpañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’”ti micchā.

No ce pana vattabbe—“aññaṃ rūpaṃ añño puggalo”ti, no ca vata re vattabbe— “rūpaṃ upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, vedanā ca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññaṃ rūpaṃ aññā vedanā, puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, rūpañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘rūpaṃ upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, vedanā ca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññaṃ rūpaṃ aññā vedanā, puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, rūpañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’”ti micchā … pe ….

Rūpaṃ upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, saññā ca upalabbhati … pe … saṅkhārā ca upalabbhanti … pe … viññāṇañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññaṃ rūpaṃ aññaṃ viññāṇanti? Āmantā. Puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, rūpañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Aññaṃ rūpaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe.

Ājānāhi niggahaṃ. Hañci rūpaṃ upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, viññāṇañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññaṃ rūpaṃ aññaṃ viññāṇaṃ, puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, rūpañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena; tena vata re vattabbe—“aññaṃ rūpaṃ añño puggalo”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘rūpaṃ upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, viññāṇañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññaṃ rūpaṃ aññaṃ viññāṇaṃ, puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, rūpañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’”ti micchā.

No ce pana vattabbe—“aññaṃ rūpaṃ añño puggalo”ti, no ca vata re vattabbe— “rūpaṃ upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, viññāṇañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññaṃ rūpaṃ aññaṃ viññāṇaṃ, puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, rūpañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘rūpaṃ upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, viññāṇañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññaṃ rūpaṃ aññaṃ viññāṇaṃ, puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, rūpañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’”ti micchā … pe ….

Vedanā upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, saññā ca upalabbhati … pe … saṅkhārā ca upalabbhanti … pe … viññāṇañca upalabbhati … pe … rūpañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena … pe ….

Saññā upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, saṅkhārā ca upalabbhanti … pe … viññāṇañca upalabbhati … pe … rūpañca upalabbhati … pe … vedanā ca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena … pe ….

Saṅkhārā upalabbhanti ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, viññāṇañca upalabbhati … pe … rūpañca upalabbhati … pe … vedanā ca upalabbhati … pe … saññā ca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena … pe ….

Viññāṇaṃ upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, rūpañca upalabbhati … pe … vedanā ca upalabbhati … pe … saññā ca upalabbhati … pe … saṅkhārā ca upalabbhanti ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññaṃ viññāṇaṃ aññe saṅkhārāti? Āmantā. Puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, viññāṇañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Aññaṃ viññāṇaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe.

Ājānāhi niggahaṃ. Hañci viññāṇaṃ upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, saṅkhārā ca upalabbhanti ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññaṃ viññāṇaṃ aññe saṅkhārā, puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, viññāṇañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena; tena vata re vattabbe—“aññaṃ viññāṇaṃ añño puggalo”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘viññāṇaṃ upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, saṅkhārā ca upalabbhanti ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññaṃ viññāṇaṃ aññe saṅkhārā, puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, viññāṇañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘aññaṃ viññāṇaṃ añño puggalo’”ti micchā.

No ce pana vattabbe—“aññaṃ viññāṇaṃ añño puggalo”ti, no ca vata re vattabbe— “viññāṇaṃ upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, saṅkhārā ca upalabbhanti ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññaṃ viññāṇaṃ aññe saṅkhārā, puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, viññāṇañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘viññāṇaṃ upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, saṅkhārā ca upalabbhanti ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññaṃ viññāṇaṃ aññe saṅkhārā, puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, viññāṇañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘aññaṃ viññāṇaṃ añño puggalo’”ti micchā … pe ….

Cakkhāyatanaṃ upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, sotāyatanañca upalabbhati … pe … dham­māyata­nañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena … pe … sotāyatanaṃ upalabbhati … pe … dhammāyatanaṃ upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, ­cak­khā­ya­tanañca upalabbhati … pe … manāyatanañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena … pe ….

Cakkhudhātu upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, sotadhātu ca upalabbhati … pe … dhammadhātu ca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena … pe … sotadhātu upalabbhati … pe … dhammadhātu upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, cakkhudhātu ca upalabbhati … pe … mano­viñ­ñā­ṇa­dhātu ca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena … pe ….

Cakkhundriyaṃ upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, sotindriyañca upalabbhati … pe … aññātā­vin­dri­yañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena … pe … sotindriyaṃ upalabbhati … pe … aññātā­vin­dri­yaṃ upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena … pe … cak­khun­dri­yañca upalabbhati … pe … aññindriyañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññaṃ aññātā­vin­dri­yaṃ aññaṃ aññindriyanti? Āmantā. Puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññātā­vin­dri­yañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Aññaṃ aññātā­vin­dri­yaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe.

Ājānāhi niggahaṃ. Hañci aññātā­vin­dri­yaṃ upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññindriyañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññaṃ aññātā­vin­dri­yaṃ aññaṃ aññindriyaṃ, puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññātā­vin­dri­yañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena; tena vata re vattabbe—“aññaṃ aññātā­vin­dri­yaṃ añño puggalo”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho— ‘aññātā­vin­dri­yaṃ upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññindriyañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññaṃ aññātā­vin­dri­yaṃ aññaṃ aññindriyaṃ, puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññātā­vin­dri­yañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘aññaṃ aññātā­vin­dri­yaṃ añño puggalo’”ti micchā.

No ce pana vattabbe—“aññaṃ aññātā­vin­dri­yaṃ añño puggalo”ti, no ca vata re vattabbe—“aññātā­vin­dri­yaṃ upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññindriyañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññaṃ aññātā­vin­dri­yaṃ aññaṃ aññindriyaṃ, puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññātā­vin­dri­yañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho— ‘aññātā­vin­dri­yaṃ upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññindriyañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññaṃ aññātā­vin­dri­yaṃ aññaṃ aññindriyaṃ, puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññātā­vin­dri­yañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘aññaṃ aññātā­vin­dri­yaṃ añño puggalo’”ti micchā … pe ….

Rūpaṃ upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, vedanā ca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññaṃ rūpaṃ aññā vedanāti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā— “atthi puggalo attahitāya paṭipanno”, rūpañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Aññaṃ rūpaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe.

Ājānāhi paṭikammaṃ. Hañci rūpaṃ upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, vedanā ca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññaṃ rūpaṃ aññā vedanā, vuttaṃ bhagavatā—“atthi puggalo attahitāya paṭipanno”, rūpañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena; tena vata re vattabbe—“aññaṃ rūpaṃ añño puggalo”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘rūpaṃ upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, vedanā ca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññaṃ rūpaṃ aññā vedanā, vuttaṃ bhagavatā—atthi puggalo attahitāya paṭipanno, rūpañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’”ti micchā.

No ce pana vattabbe—“aññaṃ rūpaṃ añño puggalo”ti, no ca vata re vattabbe— “rūpaṃ upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, vedanā ca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññaṃ rūpaṃ aññā vedanā, vuttaṃ bhagavatā—‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno’, rūpañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘rūpaṃ upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, vedanā ca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññaṃ rūpaṃ aññā vedanā, vuttaṃ bhagavatā—atthi puggalo attahitāya paṭipanno, rūpañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘aññaṃ rūpaṃ añño puggalo’”ti micchā … pe ….

Rūpaṃ upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, saññā ca upalabbhati … saṅkhārā ca upalabbhanti … viññāṇañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena … pe ….

Vedanā upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, saññā ca upalabbhati … saṅkhārā ca upalabbhanti … viññāṇañca upalabbhati … rūpañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena … pe ….

Saññā upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, saṅkhārā ca upalabbhanti … viññāṇañca upalabbhati … rūpañca upalabbhati … vedanā ca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena … pe ….

Saṅkhārā upalabbhanti ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, viññāṇañca upalabbhati … rūpañca upalabbhati … vedanā ca upalabbhati … saññā ca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena … pe ….

Viññāṇaṃ upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, rūpañca upalabbhati … vedanā ca upalabbhati … saññā ca upalabbhati … saṅkhārā ca upalabbhanti ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena … pe ….

Cakkhāyatanaṃ upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, sotāyatanañca upalabbhati … pe … dham­māyata­nañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena … pe … sotāyatanaṃ upalabbhati … pe … dhammāyatanaṃ upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, ­cak­khā­ya­tanañca upalabbhati … pe … manāyatanañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena … pe ….

Cakkhudhātu upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, sotadhātu ca upalabbhati … pe … dhammadhātu ca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena … pe … sotadhātu upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena … pe … dhammadhātu upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, cakkhudhātu ca upalabbhati … pe … mano­viñ­ñā­ṇa­dhātu ca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena … pe ….

Cakkhundriyaṃ upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, sotindriyañca upalabbhati … pe … aññātā­vin­dri­yañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena … pe … sotindriyaṃ upalabbhati … pe … aññātā­vin­dri­yaṃ upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, cak­khun­dri­yañca upalabbhati … pe … aññindriyañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena; aññaṃ aññātā­vin­dri­yaṃ aññaṃ aññindriyanti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā—“atthi puggalo attahitāya paṭipanno”, aññātā­vin­dri­yañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Aññaṃ aññātā­vin­dri­yaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe.

Ājānāhi paṭikammaṃ. Hañci aññātā­vin­dri­yaṃ upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññindriyañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññaṃ aññātā­vin­dri­yaṃ aññaṃ aññindriyaṃ, vuttaṃ bhagavatā—“atthi puggalo attahitāya paṭipanno”, aññātā­vin­dri­yañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena; tena vata re vattabbe— “aññaṃ aññātā­vin­dri­yaṃ añño puggalo”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho— ‘aññātā­vin­dri­yaṃ upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññindriyañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññaṃ aññātā­vin­dri­yaṃ aññaṃ aññindriyaṃ, vuttaṃ bhagavatā—atthi puggalo attahitāya paṭipanno, aññātā­vin­dri­yañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘aññaṃ aññātā­vin­dri­yaṃ añño puggalo’”ti micchā.

No ce pana vattabbe—“aññaṃ aññātā­vin­dri­yaṃ añño puggalo”ti, no ca vata re vattabbe—“aññātā­vin­dri­yaṃ upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññindriyañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññaṃ aññātā­vin­dri­yaṃ aññaṃ aññindriyaṃ, vuttaṃ bhagavatā—‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno’, aññātā­vin­dri­yañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho— ‘aññātā­vin­dri­yaṃ upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññindriyañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, aññaṃ aññātā­vin­dri­yaṃ aññaṃ aññindriyaṃ, vuttaṃ bhagavatā—atthi puggalo attahitāya paṭipanno, aññātā­vin­dri­yañca upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘aññaṃ aññātā­vin­dri­yaṃ añño puggalo’”ti micchā … pe ….

Opamma­saṃ­sanda­naṃ.

Catuk­ka­nayasaṃ­sandana

Puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Rūpaṃ puggaloti? Na hevaṃ vattabbe.

Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, tena vata re vattabbe—“rūpaṃ puggalo”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘rūpaṃ puggalo’”ti micchā.

No ce pana vattabbe—“rūpaṃ puggalo”ti, no ca vata re vattabbe—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho— ‘puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘rūpaṃ puggalo’”ti micchā … pe ….

Puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Rūpasmiṃ puggalo … pe … aññatra rūpā puggalo … pe … puggalasmiṃ rūpanti? Na hevaṃ vattabbe.

Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, tena vata re vattabbe—“puggalasmiṃ rūpan”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho— ‘puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘puggalasmiṃ rūpan’”ti micchā.

No ce pana vattabbe—“puggalasmiṃ rūpan”ti, no ca vata re vattabbe—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho— ‘puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘puggalasmiṃ rūpan’”ti micchā … pe ….

Puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Vedanā puggalo … pe … vedanāya puggalo … pe … aññatra vedanāya puggalo … pe … puggalasmiṃ vedanā … pe ….

Saññā puggalo … pe … saññāya puggalo … pe … aññatra saññāya puggalo … pe … puggalasmiṃ saññā … pe ….

Saṅkhārā puggalo … pe … saṅkhāresu puggalo … pe … aññatra saṅkhārehi puggalo … pe … puggalasmiṃ saṅkhārā … pe ….

Viññāṇaṃ puggalo … pe … viññāṇasmiṃ puggalo … pe … aññatra viññāṇā puggalo … pe … puggalasmiṃ viññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe.

Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, tena vata re vattabbe—“puggalasmiṃ viññāṇan”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho— ‘puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe—‘puggalasmiṃ viññāṇan’”ti micchā.

No ce pana vattabbe—“puggalasmiṃ viññāṇan”ti, no ca vata re vattabbe— “puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe— ‘puggalasmiṃ viññāṇan’”ti micchā … pe ….

Puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Cakkhāyatanaṃ puggalo … pe … ­cak­khā­ya­tanas­miṃ puggalo … pe … aññatra cakkhāyatanā puggalo … pe … puggalasmiṃ cakkhāyatanaṃ … pe … dhammāyatanaṃ puggalo … pe … dham­māyata­nas­miṃ puggalo … pe … aññatra dhammāyatanā puggalo … pe … puggalasmiṃ dhammāyatanaṃ … pe ….

Cakkhudhātu puggalo … pe … cakkhudhātuyā puggalo … pe … aññatra cakkhudhātuyā puggalo … pe … puggalasmiṃ cakkhudhātu … pe … dhammadhātu puggalo … pe … dhammadhātuyā puggalo … pe … aññatra dhammadhātuyā puggalo … pe … puggalasmiṃ dhammadhātu … pe ….

Cakkhundriyaṃ puggalo … pe … cak­khun­dri­yasmiṃ puggalo … pe … aññatra cakkhundriyā puggalo … pe … puggalasmiṃ cakkhundriyaṃ … pe … aññātā­vin­dri­yaṃ puggalo … pe … aññātā­vin­dri­yasmiṃ puggalo … pe … aññatra aññātāvindriyā puggalo … pe … puggalasmiṃ aññātā­vin­dri­yanti? Na hevaṃ vattabbe.

Ājānāhi niggahaṃ. Hañci puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena, tena vata re vattabbe—“puggalasmiṃ aññātā­vin­dri­yan”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe— ‘puggalasmiṃ aññātā­vin­dri­yan’”ti micchā.

No ce pana vattabbe—“puggalasmiṃ aññātā­vin­dri­yan”ti, no ca vata re vattabbe— “puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thena’, no ca vattabbe— ‘puggalasmiṃ aññātā­vin­dri­yan’”ti micchā … pe ….

Puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā— “atthi puggalo attahitāya paṭipanno”ti? Āmantā. Rūpaṃ puggaloti? Na hevaṃ vattabbe.

Ājānāhi paṭikammaṃ. Hañci vuttaṃ bhagavatā—“atthi puggalo attahitāya paṭipanno”, tena vata re vattabbe—“rūpaṃ puggalo”ti. Yaṃ tattha vadesi— “vattabbe kho—‘vuttaṃ bhagavatā—atthi puggalo attahitāya paṭipanno’, no ca vattabbe—‘rūpaṃ puggaloti’” micchā.

No ce pana vattabbe—“rūpaṃ puggalo”ti, no ca vata re vattabbe—“vuttaṃ bhagavatā—‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno’”ti. Yaṃ tattha vadesi— “vattabbe kho—‘vuttaṃ bhagavatā—atthi puggalo attahitāya paṭipanno’, no ca vattabbe—‘rūpaṃ puggalo’”ti micchā … pe ….

Puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā— “atthi puggalo attahitāya paṭipanno”ti? Āmantā. Rūpasmiṃ puggalo … pe … aññatra rūpā puggalo … pe … puggalasmiṃ rūpaṃ … pe ….

Vedanā puggalo … pe … vedanāya puggalo … pe … aññatra vedanāya puggalo … pe … puggalasmiṃ vedanā … pe ….

Saññā puggalo … pe … saññāya puggalo … pe … aññatra saññāya puggalo … pe … puggalasmiṃ saññā … pe ….

Saṅkhārā puggalo … pe … saṅkhāresu puggalo … pe … aññatra saṅkhārehi puggalo … pe … puggalasmiṃ saṅkhārā … pe ….

Viññāṇaṃ puggalo … pe … viññāṇasmiṃ puggalo … pe … aññatra viññāṇā puggalo … pe … puggalasmiṃ viññāṇanti? Na hevaṃ vattabbe.

Ājānāhi paṭikammaṃ. Hañci vuttaṃ bhagavatā—“atthi puggalo attahitāya paṭipanno”, tena vata re vattabbe—“puggalasmiṃ viññāṇan”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘vuttaṃ bhagavatā—atthi puggalo attahitāya paṭipanno’, no ca vattabbe—‘puggalasmiṃ viññāṇan’”ti micchā.

No ce pana vattabbe—“puggalasmiṃ viññāṇan”ti, no ca vata re vattabbe— “vuttaṃ bhagavatā—‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno’”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘vuttaṃ bhagavatā—atthi puggalo attahitāya paṭipanno’, no ca vattabbe—‘puggalasmiṃ viññāṇan’”ti micchā … pe ….

Puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā— “atthi puggalo attahitāya paṭipanno”ti? Āmantā. Cakkhāyatanaṃ puggalo … pe … ­cak­khā­ya­tanas­miṃ puggalo … pe … aññatra cakkhāyatanā puggalo … pe … puggalasmiṃ cakkhāyatanaṃ … pe … dhammāyatanaṃ puggalo … pe … dham­māyata­nas­miṃ puggalo … pe … aññatra dhammāyatanā puggalo … pe … puggalasmiṃ dhammāyatanaṃ … pe ….

Cakkhudhātu puggalo … pe … cakkhudhātuyā puggalo … pe … aññatra cakkhudhātuyā puggalo … pe … puggalasmiṃ cakkhudhātu … pe … dhammadhātu puggalo … pe … dhammadhātuyā puggalo … pe … aññatra dhammadhātuyā puggalo … pe … puggalasmiṃ dhammadhātu … pe ….

Cakkhundriyaṃ puggalo … pe … cak­khun­dri­yasmiṃ puggalo … pe … aññatra cakkhundriyā puggalo … pe … puggalasmiṃ cakkhundriyaṃ … pe … aññātā­vin­dri­yaṃ puggalo … pe … aññātā­vin­dri­yasmiṃ puggalo … pe … aññatra aññātāvindriyā puggalo … pe … puggalasmiṃ aññātā­vin­dri­yanti? Na hevaṃ vattabbe.

Ājānāhi paṭikammaṃ. Hañci vuttaṃ bhagavatā—“atthi puggalo attahitāya paṭipanno”, tena vata re vattabbe—“puggalasmiṃ aññātā­vin­dri­yan”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘vuttaṃ bhagavatā—atthi puggalo attahitāya paṭipanno’, no ca vattabbe—‘puggalasmiṃ aññātā­vin­dri­yan’”ti micchā.

No ce pana vattabbe—“puggalasmiṃ aññātā­vin­dri­yan”ti, no ca vata re vattabbe— “vuttaṃ bhagavatā—‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno’”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘vuttaṃ bhagavatā—atthi puggalo attahitāya paṭipanno’, no ca vattabbe—‘puggalasmiṃ aññātā­vin­dri­yan’”ti micchā … pe ….

Catuk­ka­nayasaṃ­sanda­naṃ.

Lakkhaṇayutti

Puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Puggalo sappaccayo … pe … puggalo appaccayo … puggalo saṅkhato … puggalo asaṅkhato … puggalo sassato … puggalo asassato … puggalo sanimitto … puggalo animittoti? Na hevaṃ vattabbe. (Saṃkhittaṃ.)

Puggalo nupalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā— “atthi puggalo attahitāya paṭipanno”ti? Āmantā. Puggalo sappaccayo … pe … puggalo appaccayo … puggalo saṅkhato … puggalo asaṅkhato … puggalo sassato … puggalo asassato … puggalo sanimitto … puggalo animittoti? Na hevaṃ vattabbe. (Saṃkhittaṃ.)

­Lak­kha­ṇa­yutti­kathā.

Vacanasodhana

Puggalo upalabbhati, upalabbhati puggaloti? Puggalo upalabbhati, upalabbhati kehici puggalo kehici na puggaloti. Puggalo kehici upalabbhati kehici na upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Puggalo saccikaṭṭho, saccikaṭṭho puggaloti? Puggalo saccikaṭṭho, saccikaṭṭho kehici puggalo kehici na puggaloti. Puggalo kehici saccikaṭṭho kehici na saccikaṭṭhoti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Puggalo vijjamāno, vijjamāno puggaloti? Puggalo vijjamāno, vijjamāno kehici puggalo kehici na puggaloti. Puggalo kehici vijjamāno kehici na vijjamānoti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Puggalo saṃvijjamāno, saṃvijjamāno puggaloti? Puggalo saṃvijjamāno, saṃvijjamāno kehici puggalo kehici na puggaloti. Puggalo kehici saṃvijjamāno kehici na saṃvijjamānoti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Puggalo atthi, atthi puggaloti? Puggalo atthi, atthi kehici puggalo kehici na puggaloti. Puggalo kehici atthi kehici natthīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Puggalo atthi, atthi na sabbo puggaloti? Āmantā … pe … puggalo natthi, natthi na sabbo puggaloti? Na hevaṃ vattabbe. (Saṃkhittaṃ.)

Vacanasodhanaṃ.

Paññattānuyoga

Rūpadhātuyā rūpī puggaloti? Āmantā. Kāmadhātuyā kāmī puggaloti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Rūpadhātuyā rūpino sattāti? Āmantā. Kāmadhātuyā kāmino sattāti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Arūpadhātuyā arūpī puggaloti? Āmantā. Kāmadhātuyā kāmī puggaloti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Arūpadhātuyā arūpino sattāti? Āmantā. Kāmadhātuyā kāmino sattāti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Rūpadhātuyā rūpī puggalo arūpadhātuyā arūpī puggalo, atthi ca koci rūpadhātuyā cuto arūpadhātuṃ upapajjatīti? Āmantā. Rūpī puggalo upacchinno, arūpī puggalo jātoti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Rūpadhātuyā rūpino sattā arūpadhātuyā arūpino sattā, atthi ca koci rūpadhātuyā cuto arūpadhātuṃ upapajjatīti? Āmantā. Rūpī satto upacchinno, arūpī satto jātoti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Kāyoti vā sarīranti vā, sarīranti vā kāyoti vā, kāyaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāteti? Āmantā. Puggaloti vā jīvoti vā, jīvoti vā puggaloti vā, puggalaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāteti? Āmantā. Añño kāyo, añño puggaloti? Āmantā. Aññaṃ jīvaṃ, aññaṃ sarīranti? Na hevaṃ vattabbe.

Ājānāhi niggahaṃ. Hañci kāyoti vā sarīranti vā, sarīranti vā kāyoti vā, kāyaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, puggaloti vā jīvoti vā, jīvoti vā puggaloti vā, puggalaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, añño kāyo añño puggalo; tena vata re vattabbe—“aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīran”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘kāyoti vā sarīranti vā, sarīranti vā kāyoti vā, kāyaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, puggaloti vā jīvoti vā, jīvoti vā puggaloti vā, puggalaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, añño kāyo añño puggalo’, no ca vattabbe—‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīran’”ti micchā.

No ce pana vattabbe—“aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīran”ti, no ca vata re vattabbe— “kāyoti vā sarīranti vā, sarīranti vā kāyoti vā, kāyaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, puggaloti vā jīvoti vā, jīvoti vā puggaloti vā, puggalaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, añño kāyo añño puggalo”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘kāyoti vā sarīranti vā, sarīranti vā kāyoti vā, kāyaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, puggaloti vā jīvoti vā, jīvoti vā puggaloti vā, puggalaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, añño kāyo añño puggalo’, no ca vattabbe—‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīran’”ti micchā … pe ….

Kāyoti vā sarīranti vā, sarīranti vā kāyoti vā, kāyaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāteti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā—“atthi puggalo attahitāya paṭipanno”ti? Āmantā. Añño kāyo añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe.

Ājānāhi paṭikammaṃ. Hañci kāyoti vā sarīranti vā, sarīranti vā kāyoti vā, kāyaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, vuttaṃ bhagavatā—“atthi puggalo attahitāya paṭipanno”, tena vata re vattabbe—“añño kāyo añño puggalo”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘kāyoti vā sarīranti vā, sarīranti vā kāyoti vā, kāyaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, vuttaṃ bhagavatā—atthi puggalo attahitāya paṭipanno’, no ca vattabbe—‘añño kāyo añño puggalo’”ti micchā.

No ce pana vattabbe—“añño kāyo añño puggalo”ti, no ca vata re vattabbe— “kāyoti vā sarīranti vā, sarīranti vā kāyoti vā, kāyaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, vuttaṃ bhagavatā—‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno’”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘kāyoti vā sarīranti vā, sarīranti vā kāyoti vā, kāyaṃ appiyaṃ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, vuttaṃ bhagavatā—atthi puggalo attahitāya paṭipanno’, no ca vattabbe—‘añño kāyo añño puggalo’”ti micchā. (Saṃkhittaṃ.)

Paññattānuyogo.

Gatianuyoga

Puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. So puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. Añño puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. So ca añño ca sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. Neva so sandhāvati, na añño sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. So puggalo sandhāvati, añño puggalo sandhāvati, so ca añño ca sandhāvati, neva so sandhāvati na añño sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Na vattabbaṃ—“puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokan”ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā—

“Sa sattak­khat­tu­paramaṃ,
sandhāvitvāna puggalo;
Duk­khas­santa­karo hoti,
sabba­saṃ­yoja­nak­khayā”ti.

Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti.

Na vattabbaṃ—“puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokan”ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā—“ anamataggoyaṃ, bhikkhave, saṃsāro. Pubbakoṭi na paññāyati, avijjā­nīvara­ṇā­naṃ sattānaṃ taṇhā­saṃ­yoja­nā­naṃ sandhāvataṃ saṃsaratan”ti. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti.

Puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. Sveva puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Sveva puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. Atthi koci manusso hutvā devo hotīti? Āmantā. Sveva manusso so devoti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Sveva manusso so devoti? Āmantā. Manusso hutvā devo hoti, devo hutvā manusso hoti, manussabhūto añño, devo añño, manussabhūto svevāyaṃ sandhāvatīti micchā … pe ….

Sace hi sandhāvati sveva puggalo ito cuto paraṃ lokaṃ anañño, hevaṃ maraṇaṃ na hehiti, pāṇātipātopi nupalabbhati. Kammaṃ atthi, kammavipāko atthi, katānaṃ kammānaṃ vipāko atthi, kusalākusale vipaccamāne svevāyaṃ sandhāvatīti micchā.

Sveva puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. Atthi koci manusso hutvā yakkho hoti, peto hoti, nerayiko hoti, tiracchānagato hoti, oṭṭho hoti, goṇo hoti, gadrabho hoti, sūkaro hoti, mahiṃso hotīti? Āmantā. Sveva manusso so mahiṃsoti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Sveva manusso so mahiṃsoti? Āmantā. Manusso hutvā mahiṃso hoti, mahiṃso hutvā manusso hoti, manussabhūto añño, mahiṃso añño, manussabhūto svevāyaṃ sandhāvatīti micchā … pe ….

Sace hi sandhāvati sveva puggalo ito cuto paraṃ lokaṃ anañño, hevaṃ maraṇaṃ na hehiti, pāṇātipātopi nupalabbhati. Kammaṃ atthi, kammavipāko atthi, katānaṃ kammānaṃ vipāko atthi, kusalākusale vipaccamāne svevāyaṃ sandhāvatīti micchā.

Sveva puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. Atthi koci khattiyo hutvā brāhmaṇo hotīti? Āmantā. Sveva khattiyo so brāhmaṇoti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Atthi koci khattiyo hutvā vesso hoti, suddo hotīti? Āmantā. Sveva khattiyo so suddoti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Atthi koci brāhmaṇo hutvā vesso hoti, suddo hoti, khattiyo hotīti? Āmantā. Sveva brāhmaṇo so khattiyoti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Atthi koci vesso hutvā suddo hoti, khattiyo hoti, brāhmaṇo hotīti? Āmantā. Sveva vesso so brāhmaṇoti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Atthi koci suddo hutvā khattiyo hoti, brāhmaṇo hoti, vesso hotīti? Āmantā. Sveva suddo so vessoti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Sveva puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. Hatthacchinno hatthac­chin­nova hoti, pādacchinno pādacchinnova hoti, ­hattha­pādac­chinno ­hattha­pādac­chin­nova hoti, kaṇṇacchinno … nāsacchinno … ­kaṇṇanā­sacchinno … aṅgulicchinno … aḷacchinno … kaṇḍaracchinno … kuṇihatthako … phaṇahatthako … kuṭṭhiyo … gaṇḍiyo … kilāsiyo … sosiyo … apamāriyo … oṭṭho … goṇo … gadrabho … sūkaro … mahiṃso mahiṃsova hotīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Na vattabbaṃ—“sveva puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokan”ti? Āmantā. Nanu sotāpanno puggalo manussalokā cuto devalokaṃ upapanno tatthapi sotāpannova hotīti? Āmantā.

Hañci sotāpanno puggalo manussalokā cuto devalokaṃ upapanno tatthapi sotāpannova hoti, tena vata re vattabbe—“sveva puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokan”ti.

Sotāpanno puggalo manussalokā cuto devalokaṃ upapanno tatthapi sotāpannova hotīti katvā tena ca kāraṇena sveva puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. Sotāpanno puggalo manussalokā cuto devalokaṃ upapanno tatthapi manusso hotīti katvā? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Sveva puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. Anañño avigato sandhāvatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Anañño avigato sandhāvatīti? Āmantā. Hatthacchinno hatthac­chin­nova hoti, pādacchinno pādacchinnova hoti, ­hattha­pādac­chinno ­hattha­pādac­chin­nova hoti, kaṇṇacchinno … nāsacchinno … ­kaṇṇanā­sacchinno … aṅgulicchinno … aḷacchinno … kaṇḍaracchinno … kuṇihatthako … phaṇahatthako … kuṭṭhiyo … gaṇḍiyo … kilāsiyo … sosiyo … apamāriyo … oṭṭho … goṇo … gadrabho … sūkaro … mahiṃso mahiṃsova hotīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Sveva puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. Sarūpo sandhāvatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe … sarūpo sandhāvatīti? Āmantā. Taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Savedano … pe … sasañño … pe … sasaṅkhāro … pe … saviññāṇo sandhāvatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe … saviññāṇo sandhāvatīti? Āmantā. Taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Sveva puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. Arūpo sandhāvatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe … arūpo sandhāvatīti? Āmantā. Aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Avedano … pe … asañño … pe … asaṅkhāro … pe … aviññāṇo sandhāvatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe … aviññāṇo sandhāvatīti? Āmantā. Aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Sveva puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. Rūpaṃ sandhāvatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe … rūpaṃ sandhāvatīti? Āmantā. Taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Vedanā … pe … saññā … pe … saṅkhārā … pe … viññāṇaṃ sandhāvatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe … viññāṇaṃ sandhāvatīti? Āmantā. Taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Sveva puggalo sandhāvati asmā lokā paraṃ lokaṃ, parasmā lokā imaṃ lokanti? Āmantā. Rūpaṃ na sandhāvatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe … rūpaṃ na sandhāvatīti? Āmantā. Aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Vedanā … pe … saññā … pe … saṅkhārā … pe … viññāṇaṃ na sandhāvatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe … viññāṇaṃ na sandhāvatīti? Āmantā. Aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti? Na hevaṃ vattabbe. (Saṃkhittaṃ.)

Khandhesu bhijjamānesu,
so ce bhijjati puggalo;
Ucchedā bhavati diṭṭhi,
yā buddhena vivajjitā.

Khandhesu bhijjamānesu,
no ce bhijjati puggalo;
Puggalo sassato hoti,
nibbānena samasamoti.

Gatianuyogo.

Upādā­paññat­tā­nuyoga

Rūpaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Rūpaṃ aniccaṃ saṅkhataṃ paṭic­ca­samup­pannaṃ khayadhammaṃ vayadhammaṃ virāgadhammaṃ nirodhadhammaṃ vipari­ṇāma­dhammanti? Āmantā? Puggalopi anicco saṅkhato paṭic­ca­samup­panno khayadhammo vayadhammo virāgadhammo nirodhadhammo vipari­ṇāma­dham­moti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Vedanaṃ upādāya … saññaṃ upādāya … saṅkhāre upādāya … viññāṇaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Viññāṇaṃ aniccaṃ saṅkhataṃ paṭic­ca­samup­pannaṃ khayadhammaṃ vayadhammaṃ virāgadhammaṃ nirodhadhammaṃ vipari­ṇāma­dhammanti? Āmantā. Puggalopi anicco saṅkhato paṭic­ca­samup­panno khayadhammo vayadhammo virāgadhammo nirodhadhammo vipari­ṇāma­dham­moti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Rūpaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Nīlaṃ rūpaṃ upādāya nīlakassa puggalassa paññattīti? Na hevaṃ vattabbe … pe … pītaṃ rūpaṃ upādāya … lohitaṃ rūpaṃ upādāya … odātaṃ rūpaṃ upādāya … sanidassanaṃ rūpaṃ upādāya … anidassanaṃ rūpaṃ upādāya … sappaṭighaṃ rūpaṃ upādāya … appaṭighaṃ rūpaṃ upādāya appaṭighassa puggalassa paññattīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Vedanaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Kusalaṃ vedanaṃ upādāya kusalassa puggalassa paññattīti? Na hevaṃ vattabbe … pe … kusalaṃ vedanaṃ upādāya kusalassa puggalassa paññattīti? Āmantā. Kusalā vedanā saphalā savipākā iṭṭhaphalā kantaphalā manuññaphalā asecanakaphalā sukhudrayā sukhavipākāti? Āmantā. Kusalopi puggalo saphalo savipāko iṭṭhaphalo kantaphalo manuññaphalo asecanakaphalo sukhudrayo sukhavipākoti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Vedanaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Akusalaṃ vedanaṃ upādāya akusalassa puggalassa paññattīti? Na hevaṃ vattabbe … pe … akusalaṃ vedanaṃ upādāya akusalassa puggalassa paññattīti? Āmantā. Akusalā vedanā saphalā savipākā aniṭṭhaphalā akantaphalā amanuññaphalā secanakaphalā dukkhudrayā dukkhavipākāti? Āmantā. Akusalopi puggalo saphalo savipāko aniṭṭhaphalo akantaphalo amanuññaphalo secanakaphalo dukkhudrayo dukkhavipākoti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Vedanaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Abyākataṃ vedanaṃ upādāya abyākatassa puggalassa paññattīti? Na hevaṃ vattabbe … pe … abyākataṃ vedanaṃ upādāya abyākatassa puggalassa paññattīti? Āmantā. Abyākatā vedanā aniccā saṅkhatā paṭic­ca­samup­pannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammā vipari­ṇāma­dhammāti? Āmantā. Abyākatopi puggalo anicco saṅkhato paṭic­ca­samup­panno khayadhammo vayadhammo virāgadhammo nirodhadhammo vipari­ṇāma­dham­moti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Saññaṃ upādāya … saṅkhāre upādāya … viññāṇaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Kusalaṃ viññāṇaṃ upādāya kusalassa puggalassa paññattīti? Na hevaṃ vattabbe … pe … kusalaṃ viññāṇaṃ upādāya kusalassa puggalassa paññattīti? Āmantā. Kusalaṃ viññāṇaṃ saphalaṃ savipākaṃ iṭṭhaphalaṃ kantaphalaṃ manuññaphalaṃ asecana­ka­phalaṃ sukhudrayaṃ sukhavipākanti? Āmantā. Kusalopi puggalo saphalo savipāko iṭṭhaphalo kantaphalo manuññaphalo asecanakaphalo sukhudrayo sukhavipākoti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Viññāṇaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Akusalaṃ viññāṇaṃ upādāya akusalassa puggalassa paññattīti? Na hevaṃ vattabbe … pe … akusalaṃ viññāṇaṃ upādāya akusalassa puggalassa paññattīti? Āmantā. Akusalaṃ viññāṇaṃ saphalaṃ savipākaṃ aniṭṭhaphalaṃ akantaphalaṃ amanuññaphalaṃ secanakaphalaṃ dukkhudrayaṃ duk­kha­vipākanti? Āmantā. Akusalopi puggalo saphalo savipāko aniṭṭhaphalo akantaphalo amanuññaphalo secanakaphalo dukkhudrayo dukkhavipākoti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Viññāṇaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Abyākataṃ viññāṇaṃ upādāya abyākatassa puggalassa paññattīti? Na hevaṃ vattabbe … pe … abyākataṃ viññāṇaṃ upādāya abyākatassa puggalassa paññattīti? Āmantā. Abyākataṃ viññāṇaṃ aniccaṃ saṅkhataṃ paṭic­ca­samup­pannaṃ khayadhammaṃ vayadhammaṃ virāgadhammaṃ nirodhadhammaṃ vipari­ṇāma­dhammanti? Āmantā. Abyākatopi puggalo anicco saṅkhato paṭic­ca­samup­panno khayadhammo vayadhammo virāgadhammo nirodhadhammo vipari­ṇāma­dham­moti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Cakkhuṃ upādāya “cakkhumā puggalo”ti vattabboti? Āmantā. Cakkhumhi niruddhe “cakkhumā puggalo niruddho”ti vattabboti? Na hevaṃ vattabbe … pe … sotaṃ upādāya … ghānaṃ upādāya … jivhaṃ upādāya … kāyaṃ upādāya … manaṃ upādāya “manavā puggalo”ti vattabboti? Āmantā. Manamhi niruddhe “manavā puggalo niruddho”ti vattabboti? Na hevaṃ vattabbe.

Micchādiṭṭhiṃ upādāya “micchādiṭṭhiyo puggalo”ti vattabboti? Āmantā. Micchādiṭṭhiyā niruddhāya “micchādiṭṭhiyo puggalo niruddho”ti vattabboti? Na hevaṃ vattabbe. Micchā­saṅkap­paṃ upādāya … micchāvācaṃ upādāya … ­micchā­kam­mantaṃ upādāya … micchāājīvaṃ upādāya … micchāvāyāmaṃ upādāya … micchāsatiṃ upādāya … micchāsamādhiṃ upādāya “micchā­samā­dhiyo puggalo”ti vattabboti? Āmantā. Micchā­samā­dhimhi niruddhe “micchā­samā­dhiyo puggalo niruddho”ti vattabboti? Na hevaṃ vattabbe.

Sammādiṭṭhiṃ upādāya “sammādiṭṭhiyo puggalo”ti vattabboti? Āmantā. Sammādiṭṭhiyā niruddhāya “sammādiṭṭhiyo puggalo niruddho”ti vattabboti? Na hevaṃ vattabbe … pe … sammāsaṅkappaṃ upādāya … sammāvācaṃ upādāya … sammākammantaṃ upādāya … sammāājīvaṃ upādāya … sammāvāyāmaṃ upādāya … sammāsatiṃ upādāya … sammāsamādhiṃ upādāya “sammāsamādhiyo puggalo”ti vattabboti? Āmantā. Sammā­samā­dhimhi niruddhe “sammāsamādhiyo puggalo niruddho”ti vattabboti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Rūpaṃ upādāya, vedanaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Dvinnaṃ khandhānaṃ upādāya dvinnaṃ puggalānaṃ paññattīti? Na hevaṃ vattabbe … pe … rūpaṃ upādāya, vedanaṃ upādāya, saññaṃ upādāya, saṅkhāre upādāya, viññāṇaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Pañcannaṃ khandhānaṃ upādāya pañcannaṃ puggalānaṃ paññattīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Cakkhāyatanaṃ upādāya, sotāyatanaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Dvinnaṃ āyatanānaṃ upādāya dvinnaṃ puggalānaṃ paññattīti? Na hevaṃ vattabbe … pe … cakkhāyatanaṃ upādāya, sotāyatanaṃ upādāya … pe … dhammāyatanaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Dvādasannaṃ āyatanānaṃ upādāya dvādasannaṃ puggalānaṃ paññattīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Cakkhudhātuṃ upādāya, sotadhātuṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Dvinnaṃ dhātūnaṃ upādāya dvinnaṃ puggalānaṃ paññattīti? Na hevaṃ vattabbe … pe … cakkhudhātuṃ upādāya, sotadhātuṃ upādāya … pe … dhammadhātuṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Aṭṭhārasannaṃ dhātūnaṃ upādāya aṭṭhārasannaṃ puggalānaṃ paññattīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Cakkhundriyaṃ upādāya, sotindriyaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Dvinnaṃ indriyānaṃ upādāya dvinnaṃ puggalānaṃ paññattīti? Na hevaṃ vattabbe … pe … cakkhundriyaṃ upādāya, sotindriyaṃ upādāya … pe … aññātā­vin­dri­yaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Āmantā. Bāvīsatīnaṃ indriyānaṃ upādāya bāvīsatīnaṃ puggalānaṃ paññattīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Ekavo­kāra­bha­vaṃ upādāya ekassa puggalassa paññattīti? Āmantā. Catuvo­kāra­bha­vaṃ upādāya catunnaṃ puggalānaṃ paññattīti? Na hevaṃ vattabbe … pe … ekavo­kāra­bha­vaṃ upādāya ekassa puggalassa paññattīti? Āmantā. Pañca­vo­kāra­bha­vaṃ upādāya pañcannaṃ puggalānaṃ paññattīti? Na hevaṃ vattabbe … pe … ekavokārabhave ekova puggaloti? Āmantā. Catuvo­kāra­bhave cattārova puggalāti? Na hevaṃ vattabbe … pe … ekavokārabhave ekova puggaloti? Āmantā. Pañca­vo­kāra­bhave pañceva puggalāti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Yathā rukkhaṃ upādāya chāyāya paññatti, evamevaṃ rūpaṃ upādāya puggalassa paññattīti? () Yathā rukkhaṃ upādāya chāyāya paññatti, rukkhopi anicco chāyāpi aniccā, evamevaṃ rūpaṃ upādāya puggalassa paññatti, rūpampi aniccaṃ puggalopi aniccoti? Na hevaṃ vattabbe … pe … yathā rukkhaṃ upādāya chāyāya paññatti, añño rukkho aññā chāyā, evamevaṃ rūpaṃ upādāya puggalassa paññatti, aññaṃ rūpaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Yathā gāmaṃ upādāya gāmikassa paññatti, evamevaṃ rūpaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Yathā gāmaṃ upādāya gāmikassa paññatti, añño gāmo añño gāmiko, evamevaṃ rūpaṃ upādāya puggalassa paññatti, aññaṃ rūpaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Yathā raṭṭhaṃ upādāya rañño paññatti, evamevaṃ rūpaṃ upādāya puggalassa paññattīti? Yathā raṭṭhaṃ upādāya rañño paññatti, aññaṃ raṭṭhaṃ añño rājā, evamevaṃ rūpaṃ upādāya puggalassa paññatti, aññaṃ rūpaṃ añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Yathā na nigaḷo negaḷiko, yassa nigaḷo so negaḷiko, evamevaṃ na rūpaṃ rūpavā, yassa rūpaṃ so rūpavāti? Yathā na nigaḷo negaḷiko, yassa nigaḷo so negaḷiko, añño nigaḷo añño negaḷiko, evamevaṃ na rūpaṃ rūpavā, yassa rūpaṃ so rūpavā, aññaṃ rūpaṃ añño rūpavāti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Citte citte puggalassa paññattīti? Āmantā. Citte citte puggalo jāyati jīyati mīyati cavati upapajjatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe … dutiye citte uppanne na vattabbaṃ soti vā aññoti vāti? Āmantā. Dutiye citte uppanne na vattabbaṃ kumārakoti vā kumārikāti vāti? Vattabbaṃ.

Ājānāhi niggahaṃ. Hañci dutiye citte uppanne na vattabbaṃ—“soti vā aññoti vā”, tena vata re vattabbe—“dutiye citte uppanne na vattabbaṃ—‘kumārakoti vā kumārikāti vā’”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘dutiye citte uppanne na vattabbaṃ—soti vā aññoti vā, dutiye citte uppanne vattabbaṃ—kumārakoti vā kumārikāti vā’”ti micchā.

Hañci vā pana dutiye citte uppanne vattabbaṃ—“kumārakoti vā kumārikā”ti vā, tena vata re vattabbe—“dutiye citte uppanne vattabbaṃ—‘soti vā aññoti vā’”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘dutiye citte uppanne na vattabbaṃ—soti vā aññoti vā, dutiye citte uppanne vattabbaṃ—kumārakoti vā kumārikāti vā’”ti micchā.

Dutiye citte uppanne na vattabbaṃ—“soti vā aññoti vā”ti? Āmantā. Dutiye citte uppanne na vattabbaṃ—“itthīti vā purisoti vā gahaṭṭhoti vā pabbajitoti vā devoti vā manussoti vā”ti? Vattabbaṃ.

Ājānāhi niggahaṃ. Hañci dutiye citte uppanne na vattabbaṃ—“soti vā aññoti vā”, tena vata re vattabbe—“dutiye citte uppanne na vattabbaṃ—‘devoti vā manussoti vā’”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘dutiye citte uppanne na vattabbaṃ—soti vā aññoti vā, dutiye citte uppanne vattabbaṃ—devoti vā manussoti vā’”ti micchā.

Hañci vā pana dutiye citte uppanne vattabbaṃ—“devoti vā manussoti vā”, tena vata re vattabbe—“dutiye citte uppanne vattabbaṃ—‘soti vā aññoti vā’”ti. Yaṃ tattha vadesi—“vattabbe kho—‘dutiye citte uppanne na vattabbaṃ—soti vā aññoti vā, dutiye citte uppanne vattabbaṃ—devoti vā manussoti vā’”ti micchā … pe ….

Na vattabbaṃ—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti? Āmantā. Nanu yo passati yaṃ passati yena passati, so passati taṃ passati tena passatīti? Āmantā. Hañci yo passati yaṃ passati yena passati, so passati taṃ passati tena passati; tena vata re vattabbe—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti.

Na vattabbaṃ—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti? Āmantā. Nanu yo suṇāti … pe … yo ghāyati … yo sāyati … yo phusati … yo vijānāti yaṃ vijānāti yena vijānāti, so vijānāti taṃ vijānāti tena vijānātīti? Āmantā. Hañci yo vijānāti yaṃ vijānāti yena vijānāti, so vijānāti taṃ vijānāti tena vijānāti; tena vata re vattabbe—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti.

Puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Nanu yo na passati yaṃ na passati yena na passati, so na passati taṃ na passati tena na passatīti? Āmantā. Hañci yo na passati yaṃ na passati yena na passati, so na passati taṃ na passati tena na passati; no ca vata re vattabbe—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti.

Puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Nanu yo na suṇāti … pe … yo na ghāyati … yo na sāyati … yo na phusati … yo na vijānāti yaṃ na vijānāti yena na vijānāti, so na vijānāti taṃ na vijānāti tena na vijānātīti? Āmantā. Hañci yo na vijānāti yaṃ na vijānāti yena na vijānāti, so na vijānāti taṃ na vijānāti tena na vijānāti; no ca vata re vattabbe—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti.

Na vattabbaṃ—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā—“ passāmahaṃ, bhikkhave, dibbena cakkhunā visuddhena atik­kanta­mānusa­kena satte cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāmī”ti. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti.

Vuttaṃ bhagavatā—“passāmahaṃ, bhikkhave, dibbena cakkhunā visuddhena atik­kanta­mānusa­kena satte cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāmī”ti katvā teneva kāraṇena puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Bhagavā dibbena cakkhunā visuddhena atik­kanta­mānusa­kena rūpaṃ passati puggalaṃ passatīti? Rūpaṃ passati. Rūpaṃ puggalo, rūpaṃ cavati, rūpaṃ upapajjati, rūpaṃ yathā­kam­mūpaganti? Na hevaṃ vattabbe.

Bhagavā dibbena cakkhunā visuddhena atik­kanta­mānusa­kena rūpaṃ passati puggalaṃ passatīti? Puggalaṃ passati. Puggalo rūpaṃ rūpāyatanaṃ rūpadhātu nīlaṃ pītakaṃ lohitakaṃ odātaṃ cak­khu­viññeyyaṃ cakkhusmiṃ paṭihaññati, cakkhussa āpāthaṃ āgacchatīti? Na hevaṃ vattabbe.

Bhagavā dibbena cakkhunā visuddhena atik­kanta­mānusa­kena rūpaṃ passati puggalaṃ passatīti? Ubho passati. Ubho rūpaṃ rūpāyatanaṃ rūpadhātu, ubho nīlā, ubho pītakā, ubho lohitakā, ubho odātā, ubho cakkhuviññeyyā, ubho cakkhusmiṃ paṭihaññanti, ubho cakkhussa āpāthaṃ āgacchanti, ubho cavanti, ubho upapajjanti, ubho yathā­kam­mūpagāti? Na hevaṃ vattabbe.

Upādā­paññat­tā­nuyogo.

Purisa­kārā­nuyoga

Kal­yāṇa­pāpakāni kammāni upalabbhantīti? Āmantā. Kal­yāṇa­pāpakā­naṃ kammānaṃ kattā kāretā upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Kal­yāṇa­pāpakāni kammāni upalabbhantīti, kal­yāṇa­pāpakā­naṃ kammānaṃ kattā kāretā upalabbhatīti? Āmantā. Tassa kattā kāretā upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Tassa kattā kāretā upalabbhatīti? Āmantā. Tassa tasseva natthi dukkhassa antakiriyā, natthi vaṭṭupacchedo, natthi anupā­dā­pari­nib­bā­nanti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Kal­yāṇa­pāpakāni kammāni upalabbhantīti, kal­yāṇa­pāpakā­naṃ kammānaṃ kattā kāretā upalabbhatīti? Āmantā. Puggalo upalabbhatīti, puggalassa kattā kāretā upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Kal­yāṇa­pāpakāni kammāni upalabbhantīti, kal­yāṇa­pāpakā­naṃ kammānaṃ kattā kāretā upalabbhatīti? Āmantā. Nibbānaṃ upalabbhatīti, nibbānassa kattā kāretā upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Kal­yāṇa­pāpakāni kammāni upalabbhantīti, kal­yāṇa­pāpakā­naṃ kammānaṃ kattā kāretā upalabbhatīti? Āmantā. Mahāpathavī upalabbhatīti, mahāpathaviyā kattā kāretā upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Kal­yāṇa­pāpakāni kammāni upalabbhantīti, kal­yāṇa­pāpakā­naṃ kammānaṃ kattā kāretā upalabbhatīti? Āmantā. Mahāsamuddo upalabbhatīti, mahāsamuddassa kattā kāretā upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Kal­yāṇa­pāpakāni kammāni upalabbhantīti, kal­yāṇa­pāpakā­naṃ kammānaṃ kattā kāretā upalabbhatīti? Āmantā. Sineru­pabba­ta­rājā upalabbhatīti, sinerussa pabbatarājassa kattā kāretā upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Kal­yāṇa­pāpakāni kammāni upalabbhantīti, kal­yāṇa­pāpakā­naṃ kammānaṃ kattā kāretā upalabbhatīti? Āmantā. Āpo upalabbhatīti, āpassa kattā kāretā upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Kal­yāṇa­pāpakāni kammāni upalabbhantīti, kal­yāṇa­pāpakā­naṃ kammānaṃ kattā kāretā upalabbhatīti? Āmantā. Tejo upalabbhatīti, tejassa kattā kāretā upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Kal­yāṇa­pāpakāni kammāni upalabbhantīti, kal­yāṇa­pāpakā­naṃ kammānaṃ kattā kāretā upalabbhatīti? Āmantā. Vāyo upalabbhatīti, vāyassa kattā kāretā upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Kal­yāṇa­pāpakāni kammāni upalabbhantīti, kal­yāṇa­pāpakā­naṃ kammānaṃ kattā kāretā upalabbhatīti? Āmantā. Tiṇa­kaṭṭha­vanap­patayo upalabbhantīti, tiṇakaṭ­ṭha­va­nappa­tī­naṃ kattā kāretā upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Kal­yāṇa­pāpakāni kammāni upalabbhantīti, kal­yāṇa­pāpakā­naṃ kammānaṃ kattā kāretā upalabbhatīti? Āmantā. Aññāni kal­yāṇa­pāpakāni kammāni añño kal­yāṇa­pāpakā­naṃ kammānaṃ kattā kāretāti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Kal­yāṇa­pāpakā­naṃ kammānaṃ vipāko upalabbhatīti? Āmantā. Kal­yāṇa­pāpakā­naṃ kammānaṃ vipāka­paṭi­saṃ­vedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Kal­yāṇa­pāpakā­naṃ kammānaṃ vipāko upalabbhatīti, kal­yāṇa­pāpakā­naṃ kammānaṃ vipāka­paṭi­saṃ­vedī upalabbhatīti? Āmantā. Tassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Tassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Tassa tasseva natthi dukkhassa antakiriyā, natthi vaṭṭupacchedo, natthi anupā­dā­pari­nib­bā­nanti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Kal­yāṇa­pāpakā­naṃ kammānaṃ vipāko upalabbhatīti, kal­yāṇa­pāpakā­naṃ kammānaṃ vipāka­paṭi­saṃ­vedī upalabbhatīti? Āmantā. Puggalo upalabbhatīti, puggalassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Kal­yāṇa­pāpakā­naṃ kammānaṃ vipāko upalabbhatīti, kal­yāṇa­pāpakā­naṃ kammānaṃ vipāka­paṭi­saṃ­vedī upalabbhatīti? Āmantā. Nibbānaṃ upalabbhatīti, nibbānassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Kal­yāṇa­pāpakā­naṃ kammānaṃ vipāko upalabbhatīti, kal­yāṇa­pāpakā­naṃ kammānaṃ vipāka­paṭi­saṃ­vedī upalabbhatīti? Āmantā. Mahāpathavī upalabbhatīti … pe … mahāsamuddo upalabbhatīti … sineru­pabba­ta­rājā upalabbhatīti … āpo upalabbhatīti … tejo upalabbhatīti … vāyo upalabbhatīti … pe … tiṇa­kaṭṭha­vanap­patayo upalabbhantīti, tiṇakaṭ­ṭha­va­nappa­tī­naṃ paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Kal­yāṇa­pāpakā­naṃ kammānaṃ vipāko upalabbhatīti, kal­yāṇa­pāpakā­naṃ kammānaṃ vipāka­paṭi­saṃ­vedī upalabbhatīti? Āmantā. Añño kal­yāṇa­pāpakā­naṃ kammānaṃ vipāko, añño kal­yāṇa­pāpakā­naṃ kammānaṃ vipāka­paṭi­saṃ­ve­dīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Dibbaṃ sukhaṃ upalabbhatīti? Āmantā. Dibbassa sukhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Dibbaṃ sukhaṃ upalabbhatīti, dibbassa sukhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Tassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Tassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Tassa tasseva natthi dukkhassa antakiriyā, natthi vaṭṭupacchedo, natthi anupā­dā­pari­nib­bā­nanti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Dibbaṃ sukhaṃ upalabbhatīti, dibbassa sukhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Puggalo upalabbhatīti, puggalassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Dibbaṃ sukhaṃ upalabbhatīti, dibbassa sukhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Nibbānaṃ upalabbhatīti, nibbānassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Dibbaṃ sukhaṃ upalabbhatīti, dibbassa sukhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Mahāpathavī upalabbhatīti … mahāsamuddo upalabbhatīti … sineru­pabba­ta­rājā upalabbhatīti … āpo upalabbhatīti … tejo upalabbhatīti … vāyo upalabbhatīti … pe … tiṇa­kaṭṭha­vanap­patayo upalabbhantīti, tiṇakaṭ­ṭha­va­nappa­tī­naṃ paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Dibbaṃ sukhaṃ upalabbhatīti, dibbassa sukhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Aññaṃ dibbaṃ sukhaṃ, añño dibbassa sukhassa paṭisaṃvedīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Mānusakaṃ sukhaṃ upalabbhatīti? Āmantā. Mānusakassa sukhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Mānusakaṃ sukhaṃ upalabbhatīti, mānusakassa sukhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Tassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Tassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Tassa tasseva natthi dukkhassa antakiriyā, natthi vaṭṭupacchedo, natthi anupā­dā­pari­nib­bā­nanti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Mānusakaṃ sukhaṃ upalabbhatīti, mānusakassa sukhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Puggalo upalabbhatīti, puggalassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Mānusakaṃ sukhaṃ upalabbhatīti, mānusakassa sukhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Nibbānaṃ upalabbhatīti, nibbānassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Mānusakaṃ sukhaṃ upalabbhatīti, mānusakassa sukhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Mahāpathavī upalabbhatīti … pe … mahāsamuddo upalabbhatīti … sineru­pabba­ta­rājā upalabbhatīti … āpo upalabbhatīti … tejo upalabbhatīti … vāyo upalabbhatīti … tiṇa­kaṭṭha­vanap­patayo upalabbhantīti, tiṇakaṭ­ṭha­va­nappa­tī­naṃ paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Mānusakaṃ sukhaṃ upalabbhatīti, mānusakassa sukhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Aññaṃ mānusakaṃ sukhaṃ añño mānusakassa sukhassa paṭisaṃvedīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Āpāyikaṃ dukkhaṃ upalabbhatīti? Āmantā. Āpāyikassa dukkhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Āpāyikaṃ dukkhaṃ upalabbhatīti, āpāyikassa dukkhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Tassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Tassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Tassa tasseva natthi dukkhassa antakiriyā, natthi vaṭṭupacchedo, natthi anupā­dā­pari­nib­bā­nanti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Āpāyikaṃ dukkhaṃ upalabbhatīti, āpāyikassa dukkhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Puggalo upalabbhatīti, puggalassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Āpāyikaṃ dukkhaṃ upalabbhatīti, āpāyikassa dukkhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Nibbānaṃ upalabbhatīti, nibbānassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Āpāyikaṃ dukkhaṃ upalabbhatīti, āpāyikassa dukkhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Mahāpathavī upalabbhatīti … pe … mahāsamuddo upalabbhatīti … sineru­pabba­ta­rājā upalabbhatīti … āpo upalabbhatīti … tejo upalabbhatīti … vāyo upalabbhatīti … tiṇa­kaṭṭha­vanap­patayo upalabbhantīti, tiṇakaṭ­ṭha­va­nappa­tī­naṃ paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Āpāyikaṃ dukkhaṃ upalabbhatīti, āpāyikassa dukkhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Aññaṃ āpāyikaṃ dukkhaṃ, añño āpāyikassa dukkhassa paṭisaṃvedīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Nerayikaṃ dukkhaṃ upalabbhatīti? Āmantā. Nerayikassa dukkhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe.

Nerayikaṃ dukkhaṃ upalabbhatīti, nerayikassa dukkhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Tassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Tassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Tassa tasseva natthi dukkhassa antakiriyā, natthi vaṭṭupacchedo, natthi anupā­dā­pari­nib­bā­nanti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Nerayikaṃ dukkhaṃ upalabbhatīti, nerayikassa dukkhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Puggalo upalabbhatīti, puggalassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Nerayikaṃ dukkhaṃ upalabbhatīti, nerayikassa dukkhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Nibbānaṃ upalabbhatīti, nibbānassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Nerayikaṃ dukkhaṃ upalabbhatīti, nerayikassa dukkhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Mahāpathavī upalabbhatīti … pe … mahāsamuddo upalabbhatīti … sineru­pabba­ta­rājā upalabbhatīti … āpo upalabbhatīti … tejo upalabbhatīti … vāyo upalabbhatīti … tiṇa­kaṭṭha­vanap­patayo upalabbhantīti, tiṇakaṭ­ṭha­va­nappa­tī­naṃ paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Nerayikaṃ dukkhaṃ upalabbhatīti, nerayikassa dukkhassa paṭisaṃvedī upalabbhatīti? Āmantā. Aññaṃ nerayikaṃ dukkhaṃ, añño nerayikassa dukkhassa paṭisaṃvedīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Kal­yāṇa­pāpakāni kammāni upalabbhantīti, kal­yāṇa­pāpakā­naṃ kammānaṃ kattā kāretā vipāka­paṭi­saṃ­vedī upalabbhatīti? Āmantā. So karoti so paṭi­saṃ­ve­detīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

So karoti so paṭi­saṃ­ve­detīti? Āmantā. Sayaṃkataṃ sukhadukkhanti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Kal­yāṇa­pāpakāni kammāni upalabbhantīti, kal­yāṇa­pāpakā­naṃ kammānaṃ kattā kāretā vipāka­paṭi­saṃ­vedī upalabbhatīti? Āmantā. Añño karoti añño paṭi­saṃ­ve­detīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Añño karoti añño paṭi­saṃ­ve­detīti? Āmantā. Paraṃkataṃ sukhadukkhanti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Kal­yāṇa­pāpakāni kammāni upalabbhantīti, kal­yāṇa­pāpakā­naṃ kammānaṃ kattā kāretā vipāka­paṭi­saṃ­vedī upalabbhatīti? Āmantā. So ca añño ca karonti so ca añño ca paṭi­saṃ­ve­den­tīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

So ca añño ca karonti, so ca añño ca paṭi­saṃ­ve­den­tīti? Āmantā. Sayaṃkatañca paraṃkatañca sukhadukkhanti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Kal­yāṇa­pāpakāni kammāni upalabbhantīti, kal­yāṇa­pāpakā­naṃ kammānaṃ kattā kāretā vipāka­paṭi­saṃ­vedī upalabbhatīti? Āmantā. Neva so karoti na so paṭisaṃvedeti, na añño karoti na añño paṭi­saṃ­ve­detīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Neva so karoti na so paṭisaṃvedeti, na añño karoti na añño paṭi­saṃ­ve­detīti? Āmantā. Asayaṃkāraṃ aparaṅkāraṃ adhic­ca­samup­pannaṃ sukhadukkhanti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Kal­yāṇa­pāpakāni kammāni upalabbhantīti, kal­yāṇa­pāpakā­naṃ kammānaṃ kattā kāretā vipāka­paṭi­saṃ­vedī upalabbhatīti? Āmantā. So karoti so paṭisaṃvedeti, añño karoti añño paṭisaṃvedeti, so ca añño ca karonti so ca añño ca paṭisaṃvedenti, neva so karoti na so paṭisaṃvedeti, na añño karoti na añño paṭi­saṃ­ve­detīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

So karoti so paṭisaṃvedeti, añño karoti añño paṭisaṃvedeti, so ca añño ca karonti so ca añño ca paṭisaṃvedenti, neva so karoti na so paṭisaṃvedeti, na añño karoti na añño paṭi­saṃ­ve­detīti? Āmantā. Sayaṃkataṃ sukhadukkhaṃ, paraṃkataṃ sukhadukkhaṃ, sayaṃkatañca paraṃkatañca sukhadukkhaṃ, asayaṃkāraṃ aparaṅkāraṃ adhic­ca­samup­pannaṃ sukhadukkhanti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Kammaṃ atthīti? Āmantā. Kammakārako atthīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Kammaṃ atthīti, kammakārako atthīti? Āmantā. Tassa kārako atthīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Tassa kārako atthīti? Āmantā. Tassa tasseva natthi dukkhassa antakiriyā, natthi vaṭṭupacchedo, natthi anupā­dā­pari­nib­bā­nanti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Kammaṃ atthīti, kammakārako atthīti? Āmantā. Puggalo atthīti, puggalassa kārako atthīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Kammaṃ atthīti, kammakārako atthīti? Āmantā. Nibbānaṃ atthīti, nibbānassa kārako atthīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Kammaṃ atthīti, kammakārako atthīti? Āmantā. Mahāpathavī atthīti … pe … mahāsamuddo atthīti … sineru­pabba­ta­rājā atthīti … āpo atthīti … tejo atthīti … vāyo atthīti … tiṇa­kaṭṭha­vanap­patayo atthīti, tiṇakaṭ­ṭha­va­nappa­tī­naṃ kārako atthīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Kammaṃ atthīti, kammakārako atthīti? Āmantā. Aññaṃ kammaṃ, añño kammakārakoti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Vipāko atthīti? Āmantā. Vipāka­paṭi­saṃ­vedī atthīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Vipāko atthīti, vipāka­paṭi­saṃ­vedī atthīti? Āmantā. Tassa paṭisaṃvedī atthīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Tassa paṭisaṃvedī atthīti? Āmantā. Tassa tasseva natthi dukkhassa antakiriyā, natthi vaṭṭupacchedo, natthi anupā­dā­pari­nib­bā­nanti? Na hevaṃ vattabbe … pe … vipāko atthīti, vipāka­paṭi­saṃ­vedī atthīti? Āmantā. Puggalo atthīti, puggalassa paṭisaṃvedī atthīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Vipāko atthīti, vipāka­paṭi­saṃ­vedī atthīti? Āmantā. Nibbānaṃ atthīti, nibbānassa paṭisaṃvedī atthīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Vipāko atthīti, vipāka­paṭi­saṃ­vedī atthīti? Āmantā. Mahāpathavī atthīti … pe … mahāsamuddo atthīti … sineru­pabba­ta­rājā atthīti … āpo atthīti … tejo atthīti … vāyo atthīti … tiṇa­kaṭṭha­vanap­patayo atthīti, tiṇakaṭ­ṭha­va­nappa­tī­naṃ paṭisaṃvedī atthīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Vipāko atthīti, vipāka­paṭi­saṃ­vedī atthīti? Āmantā. Añño vipāko, añño vipāka­paṭi­saṃ­ve­dīti? Na hevaṃ vattabbe. (Saṃkhittaṃ.)

Purisa­kārā­nuyogo.
Kalyāṇavaggo paṭhamo.

Abhiññānuyoga

Na vattabbaṃ—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti? Āmantā. Nanu atthi koci iddhiṃ vikubbatīti? Āmantā. Hañci atthi koci iddhiṃ vikubbati, tena vata re vattabbe—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti.

Na vattabbaṃ—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti? Āmantā. Nanu atthi koci dibbāya sotadhātuyā saddaṃ suṇāti … pe … paracittaṃ vijānāti … pubbenivāsaṃ anussarati … dibbena cakkhunā rūpaṃ passati … āsavānaṃ khayaṃ sacchikarotīti? Āmantā. Hañci atthi koci āsavānaṃ khayaṃ sacchikaroti, tena vata re vattabbe—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti.

Atthi koci iddhiṃ vikubbatīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Yo iddhiṃ vikubbati, sveva puggalo? Yo iddhiṃ na vikubbati, na so puggaloti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Yo dibbāya sotadhātuyā saddaṃ suṇāti … pe … yo paracittaṃ vijānāti … yo pubbenivāsaṃ anussarati … yo dibbena cakkhunā rūpaṃ passati … yo āsavānaṃ khayaṃ sacchikaroti, sveva puggalo? Yo āsavānaṃ khayaṃ na sacchikaroti, na so puggaloti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Abhiññānuyogo.

Ñātakānuyogādi

Na vattabbaṃ—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti? Āmantā. Nanu mātā atthīti? Āmantā. Hañci mātā atthi, tena vata re vattabbe—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti.

Na vattabbaṃ—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti? Āmantā. Nanu pitā atthi … pe … bhātā atthi … bhaginī atthi … khattiyo atthi … brāhmaṇo atthi … vesso atthi … suddo atthi … gahaṭṭho atthi … pabbajito atthi … devo atthi … manusso atthīti? Āmantā. Hañci manusso atthi, tena vata re vattabbe—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti.

Mātā atthīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Atthi koci na mātā hutvā mātā hotīti? Āmantā. Atthi koci na puggalo hutvā puggalo hotīti? Na hevaṃ vattabbe … pe … atthi koci na pitā hutvā … pe … na bhātā hutvā … na bhaginī hutvā … na khattiyo hutvā … na brāhmaṇo hutvā … na vesso hutvā … na suddo hutvā … na gahaṭṭho hutvā … na pabbajito hutvā … na devo hutvā … na manusso hutvā manusso hotīti? Āmantā. Atthi koci na puggalo hutvā puggalo hotīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Mātā atthīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Atthi koci mātā hutvā na mātā hotīti? Āmantā. Atthi koci puggalo hutvā na puggalo hotīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Atthi koci pitā hutvā … bhātā hutvā … bhaginī hutvā … khattiyo hutvā … brāhmaṇo hutvā … vesso hutvā … suddo hutvā … gahaṭṭho hutvā … pabbajito hutvā … devo hutvā … manusso hutvā na manusso hotīti? Āmantā. Atthi koci puggalo hutvā na puggalo hotīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Paṭi­vedhā­nuyoga

Na vattabbaṃ—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti? Āmantā. Nanu sotāpanno atthīti? Āmantā. Hañci sotāpanno atthi, tena vata re vattabbe— “puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti.

Na vattabbaṃ—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti? Āmantā. Nanu sakadāgāmī atthi … pe … anāgāmī atthi … arahā atthi … ubhato­bhāga­vimutto atthi … paññāvimutto atthi … kāyasakkhi atthi … diṭṭhippatto atthi … saddhāvimutto atthi … dhammānusārī atthi … saddhānusārī atthīti? Āmantā. Hañci saddhānusārī atthi, tena vata re vattabbe—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti.

Sotāpanno atthīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Atthi koci na sotāpanno hutvā sotāpanno hotīti? Āmantā. Atthi koci na puggalo hutvā puggalo hotīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Atthi koci na sakadāgāmī hutvā … na anāgāmī hutvā … na arahā hutvā … na ubhato­bhāga­vimutto hutvā … na paññāvimutto hutvā … na kāyasakkhi hutvā … na diṭṭhippatto hutvā … na saddhāvimutto hutvā … na dhammānusārī hutvā … na saddhānusārī hutvā saddhānusārī hotīti? Āmantā. Atthi koci na puggalo hutvā puggalo hotīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Sotāpanno atthīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Atthi koci sotāpanno hutvā na sotāpanno hotīti? Āmantā. Atthi koci puggalo hutvā na puggalo hotīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Atthi koci sakadāgāmī hutvā … anāgāmī hutvā na anāgāmī hotīti? Āmantā. Atthi koci puggalo hutvā na puggalo hotīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Saṃghānuyoga

Na vattabbaṃ—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti? Āmantā. Nanu cattāro purisayugā aṭṭha purisapuggalā atthīti? Āmantā. Hañci cattāro purisayugā aṭṭha purisapuggalā atthi, tena vata re vattabbe—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti.

Cattāro purisayugā aṭṭha purisapuggalā atthīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Cattāro purisayugā aṭṭha purisapuggalā buddha­pātu­bhāvā pātubhavantīti? Āmantā. Puggalo buddha­pātu­bhāvā pātubhavatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Puggalo buddha­pātu­bhāvā pātubhavatīti? Āmantā. Buddhassa bhagavato parinibbute ucchinno puggalo, natthi puggaloti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

­Sacci­kaṭṭha­sabhā­gā­nuyoga

Puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Puggalo saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe … pe … puggalo asaṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe … pe … puggalo neva saṅkhato nāsaṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe.

Puggalo neva saṅkhato nāsaṅkhatoti? Āmantā. Saṅkhatañca asaṅkhatañca ṭhapetvā atthaññā tatiyā koṭīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Saṅkhatañca asaṅkhatañca ṭhapetvā atthaññā tatiyā koṭīti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā—“ dvemā, bhikkhave, dhātuyo. Katamā dve? Saṅkhatā ca dhātu asaṅkhatā ca dhātu. Imā kho, bhikkhave, dve dhātuyo”ti. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ—“saṅkhatañca asaṅkhatañca ṭhapetvā atthaññā tatiyā koṭī”ti.

Puggalo neva saṅkhato nāsaṅkhatoti? Āmantā. Aññaṃ saṅkhataṃ, aññaṃ asaṅkhataṃ, añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Khandhā saṅkhatā, nibbānaṃ asaṅkhataṃ, puggalo neva saṅkhato nāsaṅkhatoti? Āmantā. Aññe khandhā, aññaṃ nibbānaṃ, añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Rūpaṃ saṅkhataṃ, nibbānaṃ asaṅkhataṃ, puggalo neva saṅkhato nāsaṅkhatoti? Āmantā. Aññaṃ rūpaṃ, aññaṃ nibbānaṃ, añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe. Vedanā … saññā … saṅkhārā … viññāṇaṃ saṅkhataṃ, nibbānaṃ asaṅkhataṃ, puggalo neva saṅkhato nāsaṅkhatoti? Āmantā. Aññaṃ viññāṇaṃ, aññaṃ nibbānaṃ, añño puggaloti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Puggalassa uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṃ paññāyatīti? Āmantā. Puggalo saṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe … pe … vuttaṃ bhagavatā—“ tīṇimāni, bhikkhave, saṅkhatassa saṅ­kha­ta­lak­kha­ṇāni. Saṅkhatānaṃ, bhikkhave, dhammānaṃ uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitānaṃ aññathattaṃ paññāyatī”ti. Puggalassa uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṃ paññāyati; tena hi puggalo saṅkhatoti.

Puggalassa na uppādo paññāyati, na vayo paññāyati, na ṭhitassa aññathattaṃ paññāyatīti? Āmantā. Puggalo asaṅkhatoti? Na hevaṃ vattabbe … pe … vuttaṃ bhagavatā—“ tīṇimāni, bhikkhave, asaṅkhatassa asaṅ­kha­ta­lak­kha­ṇāni. Asaṅkhatānaṃ, bhikkhave, dhammānaṃ na uppādo paññāyati, na vayo paññāyati, na ṭhitānaṃ aññathattaṃ paññāyatī”ti. Puggalassa na uppādo paññāyati, na vayo paññāyati, na ṭhitassa aññathattaṃ paññāyati; tena hi puggalo asaṅkhatoti.

Parinibbuto puggalo atthatthamhi, natthat­thamhīti? Atthatthamhīti. Parinibbuto puggalo sassatoti? Na hevaṃ vattabbe … pe … natthat­thamhīti. Parinibbuto puggalo ucchinnoti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Puggalo kiṃ nissāya tiṭṭhatīti? Bhavaṃ nissāya tiṭṭhatīti. Bhavo anicco saṅkhato paṭic­ca­samup­panno khayadhammo vayadhammo virāgadhammo nirodhadhammo vipari­ṇāma­dham­moti? Āmantā. Puggalopi anicco saṅkhato paṭic­ca­samup­panno khayadhammo vayadhammo virāgadhammo nirodhadhammo vipari­ṇāma­dham­moti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Na vattabbaṃ—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti? Āmantā. Nanu atthi koci sukhaṃ vedanaṃ vediyamāno “sukhaṃ vedanaṃ vediyāmī”ti pajānātīti? Āmantā. Hañci atthi koci sukhaṃ vedanaṃ vediyamāno “sukhaṃ vedanaṃ vediyāmī”ti pajānāti, tena vata re vattabbe—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti.

Na vattabbaṃ—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti? Āmantā. Nanu atthi koci dukkhaṃ vedanaṃ vediyamāno … pe … aduk­kha­ma­su­khaṃ vedanaṃ vediyamāno “aduk­kha­ma­su­khaṃ vedanaṃ vediyāmī”ti pajānātīti? Āmantā. Hañci atthi koci aduk­kha­ma­su­khaṃ vedanaṃ vediyamāno “aduk­kha­ma­su­khaṃ vedanaṃ vediyāmī”ti pajānāti, tena vata re vattabbe—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti.

Atthi koci sukhaṃ vedanaṃ vediyamāno “sukhaṃ vedanaṃ vediyāmī”ti pajānātīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Yo sukhaṃ vedanaṃ vediyamāno “sukhaṃ vedanaṃ vediyāmī”ti pajānāti, sveva puggalo; yo sukhaṃ vedanaṃ vediyamāno “sukhaṃ vedanaṃ vediyāmī”ti na pajānāti, na so puggaloti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Yo dukkhaṃ vedanaṃ vediyamāno … pe … yo aduk­kha­ma­su­khaṃ vedanaṃ vediyamāno “aduk­kha­ma­su­khaṃ vedanaṃ vediyāmī”ti pajānāti, sveva puggalo; yo aduk­kha­ma­su­khaṃ vedanaṃ vediyamāno “aduk­kha­ma­su­khaṃ vedanaṃ vediyāmī”ti na pajānāti, na so puggaloti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Atthi koci sukhaṃ vedanaṃ vediyamāno “sukhaṃ vedanaṃ vediyāmī”ti pajānātīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Aññā sukhā vedanā, añño sukhaṃ vedanaṃ vediyamāno “sukhaṃ vedanaṃ vediyāmī”ti pajānātīti? Na hevaṃ vattabbe … pe … aññā dukkhā vedanā … pe … aññā adukkhamasukhā vedanā, añño aduk­kha­ma­su­khaṃ vedanaṃ vediyamāno “aduk­kha­ma­su­khaṃ vedanaṃ vediyāmī”ti pajānātīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Na vattabbaṃ—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti? Āmantā. Nanu atthi koci kāye kāyānupassī viharatīti? Āmantā. Hañci atthi koci kāye kāyānupassī viharati, tena vata re vattabbe—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti.

Na vattabbaṃ—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti? Āmantā. Nanu atthi koci vedanāsu … pe … citte … dhammesu dhammānupassī viharatīti? Āmantā. Hañci atthi koci dhammesu dhammānupassī viharati, tena vata re vattabbe— “puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti.

Atthi koci kāye kāyānupassī viharatīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Yo kāye kāyānupassī viharati, sveva puggalo; yo na kāye kāyānupassī viharati, na so puggaloti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Yo vedanāsu … pe … citte … dhammesu dhammānupassī viharati, sveva puggalo; yo na dhammesu dhammānupassī viharati, na so puggaloti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Atthi koci kāye kāyānupassī viharatīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Añño kāyo, añño kāye kāyānupassī viharatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe … aññā vedanā … aññaṃ cittaṃ … aññe dhammā, añño dhammesu dhammānupassī viharatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā—

“Suññato lokaṃ avekkhassu,
mogharāja sadā sato;
Attānudiṭṭhiṃ ūhacca,
evaṃ maccutaro siyā;
Evaṃ lokaṃ avekkhantaṃ,
maccurājā na passatī”ti.

Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti.

Puggalo avekkhatīti? Āmantā. Saha rūpena avekkhati, vinā rūpena avekkhatīti? Saha rūpena avekkhatīti. Taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti? Na hevaṃ vattabbe … pe … vinā rūpena avekkhatīti, aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Puggalo avekkhatīti? Āmantā. Abbhantaragato avekkhati, bahiddhā nikkhamitvā avekkhatīti? Abbhantaragato avekkhatīti. Taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti? Na hevaṃ vattabbe … pe … bahiddhā nikkhamitvā avekkhatīti, aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Na vattabbaṃ—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti? Āmantā. Nanu bhagavā saccavādī kālavādī bhūtavādī tathavādī avitathavādī anañña­tha­vādīti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā—“atthi puggalo attahitāya paṭipanno”ti. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti.

Na vattabbaṃ—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti? Āmantā. Nanu bhagavā saccavādī kālavādī bhūtavādī tathavādī avitathavādī anañña­tha­vādīti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā—“ ekapuggalo, bhikkhave, loke uppajjamāno uppajjati bahujanahitāya bahu­jana­su­khāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan”ti. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti.

Puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Nanu bhagavā saccavādī kālavādī bhūtavādī tathavādī avitathavādī anañña­tha­vādīti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā—“ sabbe dhammā anattā”ti. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti.

Puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Nanu bhagavā saccavādī kālavādī bhūtavādī tathavādī avitathavādī anañña­tha­vādīti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā—“ dukkhameva uppajjamānaṃ uppajjati, dukkhameva nirujjhamānaṃ nirujjhatīti na kaṅkhati na vicikicchati, aparap­pac­ca­yañ­ñāṇa­mevassa ettha hoti. Ettāvatā kho, kaccāna, sammādiṭṭhi hotī”ti. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti.

Puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Nanu vajirā bhikkhunī māraṃ pāpimantaṃ etadavoca—

“Kiṃ nu sattoti paccesi,
māra diṭṭhigataṃ nu te;
Suddha­saṅ­khā­ra­puñjo­yaṃ,
nayidha sat­tupalab­bhati.

Yathā hi aṅgasambhārā,
hoti saddo ratho iti;
Evaṃ khandhesu santesu,
hoti sattoti sammuti.

Dukkhameva hi sambhoti,
dukkhaṃ tiṭṭhati veti ca;
Nāññatra dukkhā sambhoti,
nāññaṃ dukkhā nirujjhatī”ti.

Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti.

Puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Nanu āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca—“‘ suñño loko, suñño loko’ti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, ‘suñño loko’ti vuccatī”ti? “Yasmā kho, ānanda, suññaṃ attena vā attaniyena vā, tasmā ‘suñño loko’ti vuccati. Kiñcānanda, suññaṃ attena vā attaniyena vā? Cakkhuṃ kho, ānanda, suññaṃ attena vā attaniyena vā, rūpā suññā … pe … cakkhuviññāṇaṃ suññaṃ … cak­khu­samphasso suñño … yampidaṃ cak­khu­samphas­sa­pac­cayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā aduk­kha­ma­su­khaṃ vā, tampi suññaṃ attena vā attaniyena vā, sotaṃ suññaṃ … pe … saddā suññā … ghānaṃ suññaṃ … gandhā suññā … jivhā suññā … rasā suññā … kāyo suñño … phoṭṭhabbā suññā … mano suñño … dhammā suññā … manoviññāṇaṃ suññaṃ … manosamphasso suñño … yampidaṃ mano­samphas­sa­pac­cayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā aduk­kha­ma­su­khaṃ vā, tampi suññaṃ attena vā attaniyena vā. Yasmā kho, ānanda, suññaṃ attena vā attaniyena vā, tasmā ‘suñño loko’ti vuccatī”ti. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti.

Puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Nanu bhagavā saccavādī kālavādī bhūtavādī tathavādī avitathavādī anañña­tha­vādīti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā—“ attani vā, bhikkhave, sati ‘attaniyaṃ me’ti assā”ti? “Evaṃ, bhante”. “Attaniye vā, bhikkhave, sati ‘attā me’ti assā”ti? “Evaṃ, bhante”. “Attani ca, bhikkhave, attaniye ca saccato thetato anupa­labbhi­yamāne yampidaṃ diṭṭhiṭṭhānaṃ so loko so attā so pecca bhavissāmi nicco dhuvo sassato avi­pari­ṇāma­dhammo, sassatisamaṃ tatheva ṭhassāmīti—‘nanvāyaṃ, bhikkhave, kevalo paripūro bāladhammo’”ti? “Kiñhi no siyā, bhante, kevalo hi, bhante, paripūro bāladhammo”ti. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ— “puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti.

Puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Nanu bhagavā saccavādī kālavādī bhūtavādī tathavādī avitathavādī anañña­tha­vādīti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā—“ tayo me, seniya, satthāro santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Idha, seniya, ekacco satthā diṭṭheva dhamme attānaṃ saccato thetato paññāpeti, abhisam­parā­yañca attānaṃ saccato thetato paññāpeti.

Idha pana, seniya, ekacco satthā diṭṭheva hi kho dhamme attānaṃ saccato thetato paññāpeti, no ca kho abhisamparāyaṃ attānaṃ saccato thetato paññāpeti.

Idha pana, seniya, ekacco satthā diṭṭhe ceva dhamme attānaṃ saccato thetato na paññāpeti, abhisam­parā­yañca attānaṃ saccato thetato na paññāpeti.

Tatra, seniya, yvāyaṃ satthā diṭṭhe ceva dhamme attānaṃ saccato thetato paññāpeti, abhisam­parā­yañca attānaṃ saccato thetato paññāpeti—ayaṃ vuccati, seniya, satthā sassatavādo.

Tatra, seniya, yvāyaṃ satthā diṭṭheva hi kho dhamme attānaṃ saccato thetato paññāpeti, no ca kho abhisamparāyaṃ attānaṃ saccato thetato paññāpeti—ayaṃ vuccati, seniya, satthā ucchedavādo.

Tatra, seniya, yvāyaṃ satthā diṭṭhe ceva dhamme attānaṃ saccato thetato na paññāpeti, abhisam­parā­yañca attānaṃ saccato thetato na paññāpeti—ayaṃ vuccati, seniya, satthā sammāsambuddho. Ime kho, seniya, tayo satthāro santo saṃvijjamānā lokasmin”ti. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ— “puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti.

Puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Nanu bhagavā saccavādī kālavādī bhūtavādī tathavādī avitathavādī anañña­tha­vādīti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā—“ sappikumbho”ti? Āmantā. Atthi koci sappissa kumbhaṃ karotīti? Na hevaṃ vattabbe … pe …. Tena hi na vattabbaṃ—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti.

Puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenāti? Āmantā. Nanu bhagavā saccavādī kālavādī bhūtavādī tathavādī avitathavādī anañña­tha­vādīti? Āmantā. Vuttaṃ bhagavatā—“telakumbho … madhukumbho … phāṇitakumbho … khīrakumbho … udakakumbho … pānīyathālakaṃ … pānīyakosakaṃ … pānīya­sarāva­kaṃ … niccabhattaṃ … dhuvayāgū”ti? Āmantā. Atthi kāci yāgu niccā dhuvā sassatā avi­pari­ṇāma­dhammāti? Na hevaṃ vattabbe. … pe …. Tena hi na vattabbaṃ—“puggalo upalabbhati ­sacci­kaṭṭha­paramat­thenā”ti. (Saṃkhittaṃ.)

Aṭṭha­ka­nig­ga­ha­peyyālā,
Sandhāvaniyā upādāya;
Cittena pañcamaṃ kalyāṇaṃ,
Iddhi­suttā­hara­ṇena aṭṭhamaṃ.

Puggalakathā niṭṭhitā.