Kathāvatthu

Mahāpaṇṇāsaka

Dasamavagga

Pañca­viñ­ñā­ṇā­kusalā­pi­a­kusa­lā­pītika­thā

Pañcaviññāṇā kusalāpi akusalāpīti? Āmantā. Nanu pañcaviññāṇā uppan­na­vatthukā uppan­nā­ramma­ṇāti? Āmantā. Hañci pañcaviññāṇā uppan­na­vatthukā uppannārammaṇā, no ca vata re vattabbe—“pañcaviññāṇā kusalāpi akusalāpī”ti. Nanu pañcaviññāṇā pure­jāta­vatthukā pure­jātā­rammaṇā ajjhat­tika­vatthukā bāhirārammaṇā asam­bhin­na­vatthukā asam­bhin­nā­rammaṇā nānāvatthukā nānārammaṇā na aññamaññassa gocaravisayaṃ paccanubhonti, na asamannāhārā uppajjanti, na amanasikārā uppajjanti, na abbokiṇṇā uppajjanti, na apubbaṃ acarimaṃ uppajjanti, na aññamaññassa samanantarā uppajjanti, nanu pañcaviññāṇā anābhogāti? Āmantā. Hañci pañcaviññāṇā anābhogā, no ca vata re vattabbe—“pañcaviññāṇā kusalāpi akusalāpī”ti.

Cakkhuviññāṇaṃ kusalanti? Āmantā. Cakkhuviññāṇaṃ suññataṃ ārabbha uppajjatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe … cakkhuviññāṇaṃ suññataṃ ārabbha uppajjatīti? Āmantā. Cakkhuñca paṭicca suññatañca uppajjati cak­khu­viñ­ñā­ṇanti? Na hevaṃ vattabbe. Cakkhuñca paṭicca suññatañca uppajjati cak­khu­viñ­ñā­ṇanti? Āmantā. “Cakkhuñca paṭicca suññatañca uppajjati cakkhuviññāṇan”ti—attheva suttantoti? Natthi. “Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇan”ti— attheva suttantoti? Āmantā. Hañci “cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇan”ti—attheva suttanto, no ca vata re vattabbe—“cakkhuñca paṭicca suññatañca uppajjati cakkhuviññāṇan”ti.

Cakkhuviññāṇaṃ kusalampi akusalampīti? Āmantā. Cakkhuviññāṇaṃ atītānāgataṃ ārabbha uppajjatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe …. Cakkhuviññāṇaṃ kusalampi akusalampīti? Āmantā. Cakkhuviññāṇaṃ phassaṃ ārabbha … pe … cittaṃ ārabbha … cakkhuṃ ārabbha … pe … kāyaṃ ārabbha … saddaṃ ārabbha … pe … phoṭṭhabbaṃ ārabbha uppajjatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Manoviññāṇaṃ kusalampi akusalampi, manoviññāṇaṃ suññataṃ ārabbha uppajjatīti? Āmantā. Cakkhuviññāṇaṃ kusalampi akusalampi, cakkhuviññāṇaṃ suññataṃ ārabbha uppajjatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe … manoviññāṇaṃ kusalampi akusalampi, manoviññāṇaṃ atītānāgataṃ ārabbha uppajjatīti? Āmantā. Cakkhuviññāṇaṃ kusalampi akusalampi, cakkhuviññāṇaṃ atītānāgataṃ ārabbha uppajjatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe … manoviññāṇaṃ kusalampi akusalampi, manoviññāṇaṃ phassaṃ ārabbha … pe … cittaṃ ārabbha … pe … kāyaṃ ārabbha … saddaṃ ārabbha … pe … phoṭṭhabbaṃ ārabbha uppajjatīti? Āmantā. Cakkhuviññāṇaṃ kusalampi akusalampi, cakkhuviññāṇaṃ phassaṃ ārabbha … pe … phoṭṭhabbaṃ ārabbha uppajjatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Na vattabbaṃ—“pañcaviññāṇā kusalāpi akusalāpī”ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā—“idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā nimittaggāhī hoti … pe … na nimittaggāhī hoti … pe … sotena saddaṃ sutvā … pe … kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā nimittaggāhī hoti … pe … na nimittaggāhī hotī”ti. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi pañcaviññāṇā kusalāpi akusalāpīti.

Pañcaviññāṇā kusalāpi akusa­lā­pītika­thā niṭṭhitā.