Kathāvatthu

Mahāpaṇṇāsaka

Dutiyavagga

Kaṅkhākathā

Atthi arahato kaṅkhāti? Āmantā. Atthi arahato vicikicchā vici­kicchā­pari­yuṭ­ṭhā­naṃ vici­kicchā­saṃ­yoja­naṃ vici­kicchā­nīvara­ṇanti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Natthi arahato vicikicchā vici­kicchā­pari­yuṭ­ṭhā­naṃ vici­kicchā­saṃ­yoja­naṃ vici­kicchā­nīvara­ṇanti? Āmantā. Hañci natthi arahato vicikicchā vici­kicchā­pari­yuṭ­ṭhā­naṃ vici­kicchā­saṃ­yoja­naṃ vici­kicchā­nīvara­ṇaṃ, no ca vata re vattabbe—“atthi arahato kaṅkhā”ti.

Atthi puthujjanassa kaṅkhā, atthi tassa vicikicchā vici­kicchā­pari­yuṭ­ṭhā­naṃ vici­kicchā­saṃ­yoja­naṃ vici­kicchā­nīvara­ṇanti? Āmantā. Atthi arahato kaṅkhā, atthi tassa vicikicchā vici­kicchā­pari­yuṭ­ṭhā­naṃ vici­kicchā­saṃ­yoja­naṃ vici­kicchā­nīvara­ṇanti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Atthi arahato kaṅkhā, natthi tassa vicikicchā vici­kicchā­pari­yuṭ­ṭhā­naṃ vici­kicchā­saṃ­yoja­naṃ vici­kicchā­nīvara­ṇanti? Āmantā. Atthi puthujjanassa kaṅkhā, natthi tassa vicikicchā vici­kicchā­pari­yuṭ­ṭhā­naṃ vici­kicchā­saṃ­yoja­naṃ vici­kicchā­nīvara­ṇanti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Atthi arahato kaṅkhāti? Āmantā. Atthi arahato satthari kaṅkhā, dhamme kaṅkhā, saṃghe kaṅkhā, sikkhāya kaṅkhā, pubbante kaṅkhā, aparante kaṅkhā, pubban­tā­parante kaṅkhā, idappac­caya­tā­paṭic­ca­samup­pan­nesu dhammesu kaṅkhāti? Na hevaṃ vattabbe.

Natthi arahato satthari kaṅkhā, dhamme kaṅkhā … pe … idappac­caya­tā­paṭic­ca­samup­pan­nesu dhammesu kaṅkhāti? Āmantā. Hañci natthi arahato satthari kaṅkhā, dhamme kaṅkhā … pe … idappac­caya­tā­paṭic­ca­samup­pan­nesu dhammesu kaṅkhā, no ca vata re vattabbe—“atthi arahato kaṅkhā”ti.

Atthi puthujjanassa kaṅkhā, atthi tassa satthari kaṅkhā, dhamme kaṅkhā … pe … idappac­caya­tā­paṭic­ca­samup­pan­nesu dhammesu kaṅkhāti? Āmantā. Atthi arahato kaṅkhā, atthi tassa satthari kaṅkhā, dhamme kaṅkhā … pe … idappac­caya­tā­paṭic­ca­samup­pan­nesu dhammesu kaṅkhāti? Na hevaṃ vattabbe.

Atthi arahato kaṅkhā, natthi tassa satthari kaṅkhā, dhamme kaṅkhā … pe … idappac­caya­tā­paṭic­ca­samup­pan­nesu dhammesu kaṅkhāti? Āmantā. Atthi puthujjanassa kaṅkhā, natthi tassa satthari kaṅkhā, dhamme kaṅkhā … pe … idappac­caya­tā­paṭic­ca­samup­pan­nesu dhammesu kaṅkhāti? Na hevaṃ vattabbe.

Atthi arahato kaṅkhāti? Āmantā. Nanu arahato rāgo pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppāda­dham­moti? Āmantā. Hañci arahato rāgo pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo, no ca vata re vattabbe—“atthi arahato kaṅkhā”ti.

Atthi arahato kaṅkhāti? Āmantā. Nanu arahato doso pahīno … pe … moho pahīno … pe … anottappaṃ pahīnaṃ … pe … rāgappahānāya maggo bhāvito … pe … bojjhaṅgā bhāvitā … pe … dosappahānāya … pe … anot­tappa­pahānāya maggo bhāvito … pe … bojjhaṅgā bhāvitā; nanu arahā vītarāgo vītadoso vītamoho … pe … sacchikātabbaṃ sacchikatanti? Āmantā. Hañci arahā vītarāgo vītadoso vītamoho … pe … sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, no ca vata re vattabbe—“atthi arahato kaṅkhā”ti.

Atthi arahato kaṅkhāti? Sadham­ma­kusa­lassa arahato atthi kaṅkhā, para­dham­ma­kusa­lassa arahato natthi kaṅkhāti. Sadham­ma­kusa­lassa arahato atthi kaṅkhāti? Āmantā. Para­dham­ma­kusa­lassa arahato atthi kaṅkhāti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Para­dham­ma­kusa­lassa arahato natthi kaṅkhāti? Āmantā. Sadham­ma­kusa­lassa arahato natthi kaṅkhāti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Sadham­ma­kusa­lassa arahato rāgo pahīno, atthi tassa kaṅkhāti? Āmantā. Para­dham­ma­kusa­lassa arahato rāgo pahīno, atthi tassa kaṅkhāti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Sadham­ma­kusa­lassa arahato doso pahīno … pe … moho pahīno … pe … anottappaṃ pahīnaṃ … pe … rāgappahānāya maggo bhāvito … pe … bojjhaṅgā bhāvitā … pe … dosappahānāya … pe … mohappahānāya … pe … anot­tappa­pahānāya maggo bhāvito … pe … bojjhaṅgā bhāvitā … pe … sadhammakusalo arahā vītarāgo vītadoso vītamoho … pe … sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, atthi tassa kaṅkhāti? Āmantā. Para­dham­ma­kusalo arahā vītarāgo vītadoso vītamoho … pe … sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, atthi tassa kaṅkhāti? Na hevaṃ vattabbe … pe … para­dham­ma­kusa­lassa arahato rāgo pahīno, natthi tassa kaṅkhāti? Āmantā. Sadham­ma­kusa­lassa arahato rāgo pahīno, natthi tassa kaṅkhāti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Para­dham­ma­kusa­lassa arahato doso pahīno … pe … moho pahīno … pe … anottappaṃ pahīnaṃ … pe … rāgappahānāya maggo bhāvito … pe … bojjhaṅgā bhāvitā … pe … dosappahānāya … pe … mohappahānāya … pe … anot­tappa­pahānāya maggo bhāvito … pe … bojjhaṅgā bhāvitā … pe … para­dham­ma­kusalo arahā vītarāgo vītadoso vītamoho … pe … sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, natthi tassa kaṅkhāti? Āmantā. Sadhammakusalo arahā vītarāgo vītadoso vītamoho … pe … sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, natthi tassa kaṅkhāti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Atthi arahato kaṅkhāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā—“ jānatohaṃ, bhikkhave, passato āsavānaṃ khayaṃ vadāmi, no ajānato no apassato. Kiñca, bhikkhave, jānato kiṃ passato āsavānaṃ khayo hoti? ‘Iti rūpaṃ’ … pe … ‘iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti—evaṃ kho, bhikkhave, jānato evaṃ passato āsavānaṃ khayo hotī”ti. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ—“atthi arahato kaṅkhā”ti.

Atthi arahato kaṅkhāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā—“jānatohaṃ, bhikkhave, passato āsavānaṃ khayaṃ vadāmi, no ajānato no apassato. Kiñca, bhikkhave, jānato kiṃ passato āsavānaṃ khayo hoti? ‘Idaṃ dukkhan’ti, bhikkhave … pe … ‘ayaṃ duk­kha­nirodha­gāminī paṭipadā’ti jānato passato āsavānaṃ khayo hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, jānato evaṃ passato āsavānaṃ khayo hotī”ti. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ—“atthi arahato kaṅkhā”ti.

Atthi arahato kaṅkhāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā—“sabbaṃ, bhikkhave, anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya; sabbañca kho, bhikkhave, abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāyā”ti. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ—“atthi arahato kaṅkhā”ti.

Atthi arahato kaṅkhāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā—“sahāvassa ­dassa­na­sam­padāya … pe … chac­cābhi­ṭhānāni abhabba kātun”ti. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ—“atthi arahato kaṅkhā”ti.

Atthi arahato kaṅkhāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā—“yasmiṃ, bhikkhave, samaye ariyasāvakassa virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi—‘yaṃ kiñci samuda­ya­dhammaṃ sabbaṃ taṃ nirodhadhamman’ti, saha dassanuppādā, bhikkhave, ariyasāvakassa tīṇi saṃyojanāni pahīyanti—sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlab­bata­parāmāso”ti. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ—“atthi arahato kaṅkhā”ti.

Atthi arahato kaṅkhāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā—

“Yadā have pātubhavanti dhammā,
Ātāpino jhāyato brāhmaṇassa;
Athassa kaṅkhā vapayanti sabbā,
Yato pajānāti sahetu­dhammanti.

Yadā have pātubhavanti dhammā,
Ātāpino jhāyato brāhmaṇassa;
Athassa kaṅkhā vapayanti sabbā,
Yato khayaṃ paccayānaṃ avedīti.

Yadā have pātubhavanti dhammā,
Ātāpino jhāyato brāhmaṇassa;
Vidhūpayaṃ tiṭṭhati mārasenaṃ,
Sūriyova obhāsa­ya­manta­likkhanti.

Yā kāci kaṅkhā idha vā huraṃ vā,
Sakavediyā vā paravediyā vā;
Jhāyino tā pajahanti sabbā,
Ātāpino brahmacariyaṃ carantāti.

Ye kaṅ­khā­sa­matik­kantā,
kaṅkhābhūtesu pāṇisu;
Asaṃsayā visaṃyuttā,
tesu dinnaṃ mahapphalanti.

Etādisī dhamma­pakāsa­nettha,
Na tattha kiṃ kaṅkhati koci sāvako;
Nitthiṇṇaoghaṃ vici­kiccha­chinnaṃ,
Buddhaṃ namassāma jinaṃ janindā”ti.

Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ—“atthi arahato kaṅkhā”ti.

Na vattabbaṃ—“atthi arahato kaṅkhā”ti? Āmantā. Nanu arahā itthipurisānaṃ nāmagotte kaṅkheyya, maggāmagge kaṅkheyya, tiṇakaṭ­ṭha­va­nappa­tī­naṃ nāme kaṅkheyyāti? Āmantā. Hañci arahā itthipurisānaṃ nāmagotte kaṅkheyya, maggāmagge kaṅkheyya, tiṇakaṭ­ṭha­va­nappa­tī­naṃ nāme kaṅkheyya; tena vata re vattabbe— “atthi arahato kaṅkhā”ti.

Arahā itthipurisānaṃ nāmagotte kaṅkheyya, maggāmagge kaṅkheyya, tiṇakaṭ­ṭha­va­nappa­tī­naṃ nāme kaṅkheyyāti, atthi arahato kaṅkhāti? Āmantā. Arahā sotāpattiphale vā sakadā­gāmi­phale vā anāgāmiphale vā arahatte vā kaṅkheyyāti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Kaṅkhākathā niṭṭhitā.