Kathāvatthu

Mahāpaṇṇāsaka

Dutiyavagga

Vacībhedakathā

Samāpannassa atthi vacībhedoti? Āmantā. Sabbattha samāpannānaṃ atthi vacībhedoti, na hevaṃ vattabbe … pe …

Samāpannassa atthi vacībhedoti? Āmantā. Sabbadā samāpannānaṃ atthi vacībhedoti? Na hevaṃ vattabbe … pe …

Samāpannassa atthi vacībhedoti? Āmantā. Sabbesaṃ samāpannānaṃ atthi vacībhedoti? Na hevaṃ vattabbe … pe …

Samāpannassa atthi vacībhedoti? Āmantā. Sabba­samā­pattīsu atthi vacībhedoti? Na hevaṃ vattabbe … pe …

Samāpannassa atthi vacībhedoti? Āmantā. Samāpannassa atthi kāyabhedoti? Na hevaṃ vattabbe … pe …

Samāpannassa natthi kāyabhedoti? Āmantā. Samāpannassa natthi vacībhedoti? Na hevaṃ vattabbe … pe …

Samāpannassa atthi vācā, atthi vacībhedoti? Āmantā. Samāpannassa atthi kāyo, atthi kāyabhedoti? Na hevaṃ vattabbe … pe …

Samāpannassa atthi kāyo, natthi kāyabhedoti? Āmantā. Samāpannassa atthi vācā, natthi vacībhedoti? Na hevaṃ vattabbe … pe …

Dukkhanti jānanto dukkhanti vācaṃ bhāsatīti? Āmantā. Samudayoti jānanto samudayoti vācaṃ bhāsatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe …

Dukkhanti jānanto dukkhanti vācaṃ bhāsatīti? Āmantā. Nirodhoti jānanto nirodhoti vācaṃ bhāsatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe …

Dukkhanti jānanto dukkhanti vācaṃ bhāsatīti? Āmantā. Maggoti jānanto maggoti vācaṃ bhāsatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe …

Samudayoti jānanto na ca samudayoti vācaṃ bhāsatīti? Āmantā. Dukkhanti jānanto na ca dukkhanti vācaṃ bhāsatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe …

Nirodhoti jānanto na ca nirodhoti vācaṃ bhāsatīti? Āmantā. Dukkhanti jānanto na ca dukkhanti vācaṃ bhāsatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe …

Maggoti jānanto na ca maggoti vācaṃ bhāsatīti? Āmantā. Dukkhanti jānanto na ca dukkhanti vācaṃ bhāsatīti? Na hevaṃ vattabbe … pe …

Samāpannassa atthi vacībhedoti? Āmantā. Ñāṇaṃ kiṃgocaranti? Ñāṇaṃ saccagocaranti. Sotaṃ saccagocaranti? Na hevaṃ vattabbe … pe …

Samāpannassa atthi vacībhedoti? Āmantā. Sotaṃ kiṃ gocaranti. Sotaṃ saddagocaranti. Ñāṇaṃ saddagocaranti? Na hevaṃ vattabbe.

Samāpannassa atthi vacībhedo ñāṇaṃ saccagocaraṃ, sotaṃ saddagocaranti? Āmantā. Hañci ñāṇaṃ saccagocaraṃ, sotaṃ saddagocaraṃ, no ca vata re vattabbe— “samāpannassa atthi vacībhedo”ti.

Samāpannassa atthi vacībhedo ñāṇaṃ saccagocaraṃ, sotaṃ saddagocaranti? Āmantā. Dvinnaṃ phassānaṃ, dvinnaṃ vedanānaṃ, dvinnaṃ saññānaṃ, dvinnaṃ cetanānaṃ, dvinnaṃ cittānaṃ samodhānaṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe.

Samāpannassa atthi vacībhedoti? Āmantā. Pathavīkasiṇaṃ samāpattiṃ samāpannassa atthi vacībhedoti? Na hevaṃ vattabbe.

Samāpannassa atthi vacībhedoti? Āmantā. Āpokasiṇaṃ … pe … tejokasiṇaṃ … vāyokasiṇaṃ … nīlakasiṇaṃ … pītakasiṇaṃ … lohitakasiṇaṃ … odātakasiṇaṃ … ākāsānañ­cāyata­naṃ … viñ­ñā­ṇañ­cāyata­naṃ … ākiñ­cañ­ñā­yatanaṃ … pe … neva­saññā­nā­sañ­ñāyata­naṃ samāpannassa atthi vacībhedoti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Pathavīkasiṇaṃ samāpattiṃ samāpannassa natthi vacībhedoti? Āmantā. Hañci pathavīkasiṇaṃ samāpattiṃ samāpannassa natthi vacībhedo, no ca vata re vattabbe “samāpannassa atthi vacībhedo”ti.

Āpokasiṇaṃ … tejokasiṇaṃ … vāyokasiṇaṃ … nīlakasiṇaṃ … pītakasiṇaṃ … lohitakasiṇaṃ … odātakasiṇaṃ … ākāsānañ­cāyata­naṃ … viñ­ñā­ṇañ­cāyata­naṃ … ākiñ­cañ­ñā­yatanaṃ … neva­saññā­nā­sañ­ñāyata­naṃ samāpannassa natthi vacībhedoti? Āmantā. Hañci neva­saññā­nā­sañ­ñāyata­naṃ samāpannassa natthi vacībhedo, no ca vata re vattabbe—“samāpannassa atthi vacībhedo”ti.

Samāpannassa atthi vacībhedoti? Āmantā. Lokiya­samā­pattiṃ samāpannassa atthi vacībhedoti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Samāpannassa atthi vacībhedoti? Āmantā. Lokiyaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa atthi vacībhedoti? Na hevaṃ vattabbe … pe …. Samāpannassa atthi vacībhedoti? Āmantā. Lokiyaṃ dutiyaṃ jhānaṃ … tatiyaṃ jhānaṃ … catutthaṃ jhānaṃ samāpannassa atthi vacībhedoti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Lokiyaṃ samāpattiṃ samāpannassa natthi vacībhedoti? Āmantā. Hañci lokiyaṃ samāpattiṃ samāpannassa natthi vacībhedo, no ca vata re vattabbe— “samāpannassa atthi vacībhedo”ti.

Lokiyaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa natthi vacībhedoti? Āmantā. Hañci lokiyaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa natthi vacībhedo, no ca vata re vattabbe— “samāpannassa atthi vacībhedo”ti.

Lokiyaṃ dutiyaṃ jhānaṃ … tatiyaṃ jhānaṃ … catutthaṃ jhānaṃ samāpannassa natthi vacībhedoti? Āmantā. Hañci lokiyaṃ catutthaṃ jhānaṃ samāpannassa natthi vacībhedo, no ca vata re vattabbe “samāpannassa atthi vacībhedo”ti.

Lokuttaraṃ paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa atthi vacībhedoti? Āmantā. Lokiyaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa atthi vacībhedoti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Lokuttaraṃ paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa atthi vacībhedoti? Āmantā. Lokiyaṃ dutiyaṃ jhānaṃ … tatiyaṃ jhānaṃ … catutthaṃ jhānaṃ samāpannassa atthi vacībhedoti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Lokiyaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa natthi vacībhedoti? Āmantā. Lokuttaraṃ paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa natthi vacībhedoti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Lokiyaṃ dutiyaṃ jhānaṃ … tatiyaṃ jhānaṃ … catutthaṃ jhānaṃ samāpannassa natthi vacībhedoti? Āmantā. Lokuttaraṃ paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa natthi vacībhedoti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Lokuttaraṃ paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa atthi vacībhedoti? Āmantā. Lokuttaraṃ dutiyaṃ jhānaṃ samāpannassa atthi vacībhedoti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Lokuttaraṃ paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa atthi vacībhedoti? Āmantā. Lokuttaraṃ tatiyaṃ jhānaṃ … catutthaṃ jhānaṃ samāpannassa atthi vacībhedoti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Lokuttaraṃ dutiyaṃ jhānaṃ samāpannassa natthi vacībhedoti? Āmantā. Lokuttaraṃ paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa natthi vacībhedoti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Lokuttaraṃ dutiyaṃ jhānaṃ … tatiyaṃ jhānaṃ … catutthaṃ jhānaṃ samāpannassa natthi vacībhedoti? Āmantā. Lokuttaraṃ paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa natthi vacībhedoti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Na vattabbaṃ—“samāpannassa atthi vacībhedo”ti? Āmantā. Nanu vitakkavicārā vacīsaṅkhārā vuttā bhagavatā—“paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa atthi vitakkavicārā”ti? Āmantā. Hañci vitakkavicārā vacīsaṅkhārā vuttā bhagavatā— “paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa atthi vitakkavicārā”, tena vata re vattabbe— “samāpannassa atthi vacībhedo”ti.

Vitakkavicārā vacīsaṅkhārā vuttā bhagavatā—“paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa atthi vitakkavicārā”ti, atthi tassa vacībhedoti? Āmantā. Pathavīkasiṇaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa atthi vitakkavicārā, atthi tassa vacībhedoti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Vitakkavicārā vacīsaṅkhārā vuttā bhagavatā—“paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa atthi vitakkavicārā”ti, atthi tassa vacībhedoti? Āmantā. Āpokasiṇaṃ … tejokasiṇaṃ … vāyokasiṇaṃ … nīlakasiṇaṃ … pītakasiṇaṃ … lohitakasiṇaṃ … odātakasiṇaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa atthi vitakkavicārā, atthi tassa vacībhedoti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Na vattabbaṃ—“samāpannassa atthi vacībhedo”ti? Āmantā. Nanu vitak­ka­sa­muṭṭhānā vācā vuttā bhagavatā—“paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa atthi vitakkavicārā”ti? Āmantā. Hañci vitak­ka­sa­muṭṭhānā vācā vuttā bhagavatā— “paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa atthi vitakkavicārā”, tena vata re vattabbe— “samāpannassa atthi vacībhedo”ti.

Vitak­ka­sa­muṭṭhānā vācā vuttā bhagavatā—“paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa atthi vitakkavicārā”ti, atthi tassa vacībhedoti? Āmantā. Saññā­sa­muṭṭhānā vācā vuttā bhagavatā—“dutiyaṃ jhānaṃ samāpannassa atthi saññā, atthi tassa vitakkavicārā”ti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Vitak­ka­sa­muṭṭhānā vācā vuttā bhagavatā—“paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa atthi vitakkavicārā”ti, atthi tassa vacībhedoti? Āmantā. Saññā­sa­muṭṭhānā vācā vuttā bhagavatā—tatiyaṃ jhānaṃ … pe … catutthaṃ jhānaṃ … ākāsānañ­cāyata­naṃ … viñ­ñā­ṇañ­cāyata­naṃ … ākiñ­cañ­ñā­yatanaṃ samāpannassa atthi saññā, atthi tassa vitak­ka­vicārāti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Samāpannassa atthi vacībhedoti? Āmantā. Nanu “ paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa vācā niruddhā hotī”ti. Attheva suttantoti? Āmantā. Hañci “paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa vācā niruddhā hotī”ti, attheva suttantoti, no ca vata re vattabbe—“samāpannassa atthi vacībhedo”ti.

“Paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa vācā niruddhā hotī”ti, attheva suttantoti, atthi tassa vacībhedoti? Āmantā. “ Dutiyaṃ jhānaṃ samāpannassa vitakkavicārā niruddhā hontī”ti, attheva suttantoti, atthi tassa vitak­ka­vicārāti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

“Paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa vācā niruddhā hotī”ti, attheva suttantoti, atthi tassa vacībhedoti? Āmantā. “ Tatiyaṃ jhānaṃ samāpannassa pīti niruddhā hoti, catutthaṃ jhānaṃ samāpannassa assāsapassāsā niruddhā honti, ākāsānañ­cāyata­naṃ samāpannassa rūpasaññā niruddhā hoti, viñ­ñā­ṇañ­cāyata­naṃ samāpannassa ākāsānañ­cāyata­na­saññā niruddhā hoti, ākiñ­cañ­ñā­yatanaṃ samāpannassa viñ­ñā­ṇañ­cāyata­na­saññā niruddhā hoti, neva­saññā­nā­sañ­ñāyata­naṃ samāpannassa ākiñ­cañ­ñā­yatana­saññā niruddhā hoti, saññā­ve­dayi­ta­nirodhaṃ samāpannassa saññā ca vedanā ca niruddhā hontī”ti, attheva suttantoti, atthi tassa saññā ca vedanā cāti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Na vattabbaṃ—“samāpannassa atthi vacībhedo”ti? Āmantā. Nanu—“ paṭhamassa jhānassa saddo kaṇḍako vutto bhagavatā”ti? Āmantā. Hañci paṭhamassa jhānassa saddo kaṇḍako vutto bhagavatā, tena vata re vattabbe—“samāpannassa atthi vacībhedo”ti.

Paṭhamassa jhānassa saddo kaṇḍako vutto bhagavatāti, samāpannassa atthi vacībhedoti? Āmantā. Dutiyassa jhānassa vitakkavicārā kaṇḍako vutto bhagavatā … tatiyassa jhānassa pīti kaṇḍako vutto bhagavatā … catutthassa jhānassa assāsapassāsā kaṇḍako vutto bhagavatā … ākāsānañ­cāyata­naṃ samāpannassa rūpasaññā kaṇḍako vutto bhagavatā … viñ­ñā­ṇañ­cāyata­naṃ samāpannassa ākāsānañ­cāyata­na­saññā kaṇḍako vutto bhagavatā … ākiñ­cañ­ñā­yatanaṃ samāpannassa viñ­ñā­ṇañ­cāyata­na­saññā kaṇḍako vutto bhagavatā … neva­saññā­nā­sañ­ñāyata­naṃ samāpannassa ākiñ­cañ­ñā­yatana­saññā kaṇḍako vutto bhagavatā … saññā­ve­dayi­ta­nirodhaṃ samāpannassa saññā ca vedanā ca kaṇḍako vutto bhagavatā, atthi tassa saññā ca vedanā cāti? Na hevaṃ vattabbe … pe ….

Na vattabbaṃ—“samāpannassa atthi vacībhedo”ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā—“ sikhissa, ānanda, bhagavato arahato sammā­sambud­dhassa abhibhū nāma sāvako brahmaloke ṭhito dasa­sahas­siloka­dhātuṃ sarena viññāpesi—

‘Ārabbhatha nikkamatha,
yuñjatha buddhasāsane;
Dhunātha maccuno senaṃ,
naḷāgāraṃva kuñjaro.

Yo imasmiṃ dhammavinaye,
appamatto vihassati;
Pahāya jātisaṃsāraṃ,
dukkhassantaṃ karissatī’”ti.

Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi samāpannassa atthi vacībhedoti.

Vacībhedakathā niṭṭhitā.