Theravāda Vinaya

Mahāvibhaṅga

Pācittiyakaṇḍa

Musāvādavagga

7. Dhamma­desanā­sikkhā­pada

Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anātha­piṇḍi­kassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā udāyī sāvatthiyaṃ kulūpako hoti, bahukāni kulāni upasaṅkamati. Atha kho āyasmā udāyī pubbaṇ­ha­samayaṃ nivāsetvā patta­cīvara­mādāya yena aññataraṃ kulaṃ tenupasaṅkami. Tena kho pana samayena gharaṇī nivesanadvāre nisinnā hoti, gharasuṇhā āvasathadvāre nisinnā hoti. Atha kho āyasmā udāyī yena gharaṇī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā gharaṇiyā upakaṇṇake dhammaṃ desesi. Atha kho gharasuṇhāya etadahosi—“kiṃ nu kho so samaṇo sassuyā jāro udāhu obhāsatī”ti?

Atha kho āyasmā udāyī gharaṇiyā upakaṇṇake dhammaṃ desetvā yena gharasuṇhā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā gharasuṇhāya upakaṇṇake dhammaṃ desesi. Atha kho gharaṇiyā etadahosi—“kiṃ nu kho so samaṇo gharasuṇhāya jāro udāhu obhāsatī”ti? Atha kho āyasmā udāyī gharasuṇhāya upakaṇṇake dhammaṃ desetvā pakkāmi. Atha kho gharaṇī gharasuṇhaṃ etadavoca—“he je, kiṃ te eso samaṇo avocā”ti? “Dhammaṃ me, ayye, desesi”. “Ayyāya pana kiṃ avocā”ti? “Mayhampi dhammaṃ desesī”ti. Tā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—“kathañhi nāma ayyo udāyī upakaṇṇake dhammaṃ desessati. Nanu nāma vissaṭṭhena vivaṭena dhammo desetabbo”ti?

Assosuṃ kho bhikkhū tāsaṃ itthīnaṃ ujjhāyantīnaṃ khiyyantīnaṃ vipācentīnaṃ. Ye te bhikkhū appicchā … pe … te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—“kathañhi nāma āyasmā udāyī mātugāmassa dhammaṃ desessatī”ti.

Atha kho te bhikkhū āyasmantaṃ udāyiṃ aneka­pariyā­yena vigarahitvā bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ … pe … “saccaṃ kira tvaṃ, udāyi, mātugāmassa dhammaṃ desesī”ti? “Saccaṃ, bhagavā”ti. Vigarahi buddho bhagavā … pe … kathañhi nāma tvaṃ, moghapurisa, mātugāmassa dhammaṃ desessasi. Netaṃ moghapurisa, appasannānaṃ vā pasādāya … pe … evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha—

“Yo pana bhikkhu mātugāmassa dhammaṃ deseyya pācittiyan”ti.

Evañcidaṃ bhagavatā bhikkhūnaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ hoti.

Tena kho pana samayena upāsikā bhikkhū passitvā etadavocuṃ—“iṅghāyyā, dhammaṃ desethā”ti. “Na, bhaginī, kappati mātugāmassa dhammaṃ desetun”ti. “Iṅghāyyā, ­chappañ­cavācāhi dhammaṃ desetha, sakkā ettakenapi dhammo aññātun”ti. “Na, bhaginī, kappati mātugāmassa dhammaṃ desetun”ti. Kukkuccāyantā na desesuṃ. Upāsikā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—“kathañhi nāma, ayyā, amhehi yācīyamānā dhammaṃ na desessantī”ti.

Assosuṃ kho bhikkhū tāsaṃ upāsikānaṃ ujjhāyantīnaṃ khiyyantīnaṃ vipācentīnaṃ. Atha kho te bhikkhū bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ. Atha kho bhagavā etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi—“anujānāmi, bhikkhave, mātugāmassa ­chappañ­cavācāhi dhammaṃ desetuṃ. Evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha—

“Yo pana bhikkhū mātugāmassa uttari­chappañ­cavācāhi dhammaṃ deseyya, pācittiyan”ti.

Evañcidaṃ bhagavatā bhikkhūnaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ hoti.

Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū—“bhagavatā anuññātaṃ mātugāmassa ­chappañ­cavācāhi dhammaṃ desetun”ti te aviññuṃ purisaviggahaṃ upanisīdāpetvā mātugāmassa uttari­chappañ­cavācāhi dhammaṃ desenti. Ye te bhikkhū appicchā … pe … te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—“kathañhi nāma chabbaggiyā bhikkhū aviññuṃ purisaviggahaṃ upanisīdāpetvā mātugāmassa uttari­chappañ­cavācāhi dhammaṃ desessantī”ti.

Atha kho te bhikkhū chabbaggiye bhikkhū aneka­pariyā­yena vigarahitvā bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ … pe … “saccaṃ kira tumhe, bhikkhave, aviññuṃ purisaviggahaṃ upanisīdāpetvā mātugāmassa uttari­chappañ­cavācāhi dhammaṃ desethā”ti? “Saccaṃ, bhagavā”ti. Vigarahi buddho bhagavā … pe … kathañhi nāma tumhe, moghapurisā, aviññuṃ purisaviggahaṃ upanisīdāpetvā mātugāmassa uttari­chappañ­cavācāhi dhammaṃ desessatha. Netaṃ, moghapurisā, appasannānaṃ vā pasādāya … pe … evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha—

“Yo pana bhikkhu mātugāmassa uttari­chappañ­cavācāhi dhammaṃ deseyya, aññatra viññunā purisa­vigga­hena, pācittiyan”ti. (7:56)

Yo panāti yo yādiso … pe … bhikkhūti … pe … ayaṃ imasmiṃ atthe adhippeto bhikkhūti.

Mātugāmo nāma manussitthī; na yakkhī na petī na tiracchānagatā; viññū, paṭibalā subhā­sita­dub­bhāsi­taṃ duṭṭhul­lā­duṭṭhul­laṃ ājānituṃ.

Uttari­chappañ­cavācāhīti ati­reka­chappañ­cavācāhi.

Dhammo nāma buddhabhāsito, sāvakabhāsito, isibhāsito, devatābhāsito, atthūpasañhito, dhammū­pasañ­hito.

Deseyyāti padena deseti, pade pade āpatti pācittiyassa. Akkharāya deseti, akkharak­kha­rāya āpatti pācittiyassa.

Aññatra viññunā purisa­vigga­henāti ṭhapetvā viññuṃ purisaviggahaṃ. Viññū nāma purisaviggaho, paṭibalo hoti subhā­sita­dub­bhāsi­taṃ duṭṭhul­lā­duṭṭhul­laṃ ājānituṃ.

Mātugāme mātugāmasaññī uttari­chappañ­cavācāhi dhammaṃ deseti, aññatra viññunā purisa­vigga­hena, āpatti pācittiyassa. Mātugāme vematiko uttari­chappañ­cavācāhi dhammaṃ deseti, aññatra viññunā purisa­vigga­hena, āpatti pācittiyassa. Mātugāme amātugāmasaññī uttari­chappañ­cavācāhi dhammaṃ deseti, aññatra viññunā purisa­vigga­hena, āpatti pācittiyassa.

Yakkhiyā vā petiyā vā paṇḍakassa vā tiracchā­na­gata­manus­sa­vigga­hitthiyā vā uttari­chappañ­cavācāhi dhammaṃ deseti, aññatra viññunā purisa­vigga­hena, āpatti dukkaṭassa. Amātugāme mātugāmasaññī, āpatti dukkaṭassa. Amātugāme vematiko, āpatti dukkaṭassa. Amātugāme amātugāmasaññī, anāpatti.

Anāpatti—viññunā purisa­vigga­hena, ­chappañ­cavācāhi dhammaṃ deseti, ūnaka­chappañ­cavācāhi dhammaṃ deseti, uṭṭhahitvā puna nisīditvā deseti, mātugāmo uṭṭhahitvā puna nisīdati tasmiṃ deseti, aññassa mātugāmassa deseti, pañhaṃ pucchati, pañhaṃ puṭṭho katheti, aññassatthāya bhaṇantaṃ mātugāmo suṇāti, ummattakassa, ādi­kammi­kas­sāti.

Dhamma­desanā­sikkhā­padaṃ niṭṭhitaṃ sattamaṃ.