Cūḷavagga

Vattak­khan­dhaka

1. Āgan­tuka­vatta­ka­thā

Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anātha­piṇḍi­kassa ārāme. Tena kho pana samayena āgantukā bhikkhū saupāhanāpi ārāmaṃ pavisanti, chattap­pag­gahi­tāpi ārāmaṃ pavisanti, oguṇṭhitāpi ārāmaṃ pavisanti, sīsepi cīvaraṃ karitvā ārāmaṃ pavisanti, pānīyenapi pāde dhovanti, vuḍḍhatarepi āvāsike bhikkhū na abhivādenti, napi senāsanaṃ pucchanti. Aññataropi āgantuko bhikkhu anajjhāvuṭṭhaṃ vihāraṃ ghaṭikaṃ ugghāṭetvā kavāṭaṃ paṇāmetvā sahasā pāvisi. Tassa uparipiṭṭhito ahi khandhe papati. So bhīto vissaramakāsi. Bhikkhū upadhāvitvā taṃ bhikkhuṃ etadavocuṃ—“kissa tvaṃ, āvuso, vissaramakāsī”ti? Atha kho so bhikkhu bhikkhūnaṃ etamatthaṃ ārocesi.

Ye te bhikkhū appicchā … pe … te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—“kathañhi nāma āgantukā bhikkhū saupāhanāpi ārāmaṃ pavisissanti, chattap­pag­gahi­tāpi ārāmaṃ pavisissanti, oguṇṭhitāpi ārāmaṃ pavisissanti, sīsepi cīvaraṃ karitvā ārāmaṃ pavisissanti, pānīyenapi pāde dhovissanti, vuḍḍhatarepi āvāsike bhikkhū na abhivādessanti, napi senāsanaṃ pucchissantī”ti. Atha kho te bhikkhū bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ … pe … “saccaṃ kira, bhikkhave, āgantukā bhikkhū saupāhanāpi ārāmaṃ pavisanti, chattap­pag­gahi­tāpi ārāmaṃ pavisanti, oguṇṭhitāpi ārāmaṃ pavisanti, sīsepi cīvaraṃ karitvā ārāmaṃ pavisanti, pānīyenapi pāde dhovanti, vuḍḍhatarepi āvāsike bhikkhū na abhivādenti, napi senāsanaṃ pucchantī”ti. “Saccaṃ, bhagavā”ti. Vigarahi buddho bhagavā … pe … kathañhi nāma bhikkhave āgantukā bhikkhū saupāhanāpi ārāmaṃ pavisissanti, chattap­pag­gahi­tāpi ārāmaṃ pavisissanti, oguṇṭhitāpi ārāmaṃ pavisissanti, sīsepi cīvaraṃ karitvā ārāmaṃ pavisissanti, pānīyenapi pāde dhovissanti, vuḍḍhatarepi āvāsike bhikkhū na abhivādessanti, napi senāsanaṃ pucchissanti, netaṃ bhikkhave appasannānaṃ vā pasādāya … pe … vigarahitvā … pe … dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi—

“Tena hi, bhikkhave, āgantukānaṃ bhikkhūnaṃ vattaṃ paññapessāmi yathā āgantukehi bhikkhūhi sammā vattitabbaṃ. Āgantukena, bhikkhave, bhikkhunā ‘idāni ārāmaṃ pavisissāmī’ti upāhanā omuñcitvā nīcaṃ katvā papphoṭetvā gahetvā chattaṃ apanāmetvā sīsaṃ vivaritvā sīse cīvaraṃ khandhe katvā sādhukaṃ ataramānena ārāmo pavisitabbo. Ārāmaṃ pavisantena sallak­khetab­baṃ—‘kattha āvāsikā bhikkhū paṭikkamantī’ti? Yattha āvāsikā bhikkhū paṭikkamanti—upaṭṭhā­na­sālāya vā maṇḍape vā rukkhamūle vā—tattha gantvā ekamantaṃ patto nikkhipitabbo; ekamantaṃ cīvaraṃ nikkhipitabbaṃ; patirūpaṃ āsanaṃ gahetvā nisīditabbaṃ; pānīyaṃ pucchitabbaṃ, paribhojanīyaṃ pucchitabbaṃ—‘katamaṃ pānīyaṃ, katamaṃ paribhojanīyan’ti? Sace pānīyena attho hoti, pānīyaṃ gahetvā pātabbaṃ. Sace pari­bho­janī­yena attho hoti, paribhojanīyaṃ gahetvā pādā dhovitabbā. Pāde dhovantena ekena hatthena udakaṃ āsiñcitabbaṃ, ekena hatthena pādā dhovitabbā. Na teneva udakaṃ āsiñcitabbaṃ na teneva hatthena pādā dhovitabbā. Upāha­nā­puñcha­na­coḷakaṃ pucchitvā upāhanā puñchitabbā. Upāhanā puñchantena paṭhamaṃ sukkhena coḷakena puñchitabbā, pacchā allena. Upāha­nā­puñcha­na­coḷakaṃ dhovitvā ekamantaṃ vissajjetabbaṃ.

Sace āvāsiko bhikkhu vuḍḍho hoti, abhivādetabbo. Sace navako hoti, abhivā­dāpetabbo. Senāsanaṃ pucchitabbaṃ—‘katamaṃ me senāsanaṃ pāpuṇātī’ti? Ajjhāvuṭṭhaṃ vā anajjhāvuṭṭhaṃ vā pucchitabbaṃ, gocaro pucchitabbo, agocaro pucchitabbo, sekkha­samma­tāni kulāni pucchitabbāni, vaccaṭṭhānaṃ pucchitabbaṃ, passāvaṭṭhānaṃ pucchitabbaṃ, pānīyaṃ pucchitabbaṃ, paribhojanīyaṃ pucchitabbaṃ, kattaradaṇḍo pucchitabbo, saṃghassa katika­saṇ­ṭhānaṃ pucchitabbaṃ—‘kaṃ kālaṃ pavisitabbaṃ, kaṃ kālaṃ nikkhamitabban’ti? Sace vihāro anajjhāvuttho hoti, kavāṭaṃ ākoṭetvā muhuttaṃ āgametvā ghaṭikaṃ ugghāṭetvā kavāṭaṃ paṇāmetvā bahi ṭhitena nilloketabbo.

Sace vihāro uklāpo hoti, mañce vā mañco āropito hoti, pīṭhe vā pīṭhaṃ āropitaṃ hoti, senāsanaṃ upari puñjīkataṃ hoti, sace ussahati, sodhetabbo. Vihāraṃ sodhentena paṭhamaṃ bhūmattharaṇaṃ nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ; mañca­paṭi­pādakā nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbā; bhisi­bibbo­hanaṃ nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ; nisīda­na­pac­cattha­ra­ṇaṃ nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ; mañco nīcaṃ katvā sādhukaṃ appaṭi­ghaṃ­san­tena, asaṅghaṭ­ṭentena kavāṭapiṭṭhaṃ, nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbo; pīṭhaṃ nīcaṃ katvā sādhukaṃ appaṭi­ghaṃ­san­tena, asaṅghaṭ­ṭentena kavāṭapiṭṭhaṃ, nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ; kheḷamallako nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbo; apas­sena­phala­kaṃ nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ. Sace vihāre santānakaṃ hoti, ullokā paṭhamaṃ ohāretabbaṃ, ālokasan­dhi­kaṇṇa­bhāgā pamajjitabbā. Sace geruka­pari­kamma­katā bhitti kaṇṇakitā hoti, coḷakaṃ temetvā pīḷetvā pamajjitabbā. Sace kāḷavaṇṇakatā bhūmi kaṇṇakitā hoti, coḷakaṃ temetvā pīḷetvā pamajjitabbā. Sace akatā hoti bhūmi, udakena paripphositvā sammajjitabbā—mā vihāro rajena uhaññīti. Saṅkāraṃ vicinitvā ekamantaṃ chaḍḍetabbaṃ.

Bhūmattharaṇaṃ otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā atiharitvā yathāṭhāne paññapetabbaṃ. Mañca­paṭi­pādakā otāpetvā pamajjitvā atiharitvā yathāṭhāne ṭhapetabbā. Mañco otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā nīcaṃ katvā sādhukaṃ appaṭi­ghaṃ­san­tena, asaṅghaṭ­ṭentena kavāṭapiṭṭhaṃ, atiharitvā yathāṭhāne paññapetabbo. Pīṭhaṃ otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā nīcaṃ katvā sādhukaṃ appaṭi­ghaṃ­san­tena, asaṅghaṭ­ṭentena kavāṭapiṭṭhaṃ, atiharitvā yathāṭhāne paññapetabbaṃ. Bhisi­bibbo­hanaṃ otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā atiharitvā yathābhāgaṃ paññapetabbaṃ. Nisīda­na­pac­cattha­ra­ṇaṃ otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā atiharitvā yathābhāgaṃ paññapetabbaṃ. Kheḷamallako otāpetvā pamajjitvā atiharitvā yathābhāgaṃ ṭhapetabbo. Apas­sena­phala­kaṃ otāpetvā pamajjitvā atiharitvā yathābhāgaṃ ṭhapetabbaṃ. Pattacīvaraṃ nikkhipitabbaṃ. Pattaṃ nikkhipantena ekena hatthena pattaṃ gahetvā ekena hatthena heṭṭhāmañcaṃ vā heṭṭhāpīṭhaṃ vā parāmasitvā patto nikkhipitabbo. Na ca anantarahitāya bhūmiyā patto nikkhipitabbo. Cīvaraṃ nikkhipantena ekena hatthena cīvaraṃ gahetvā ekena hatthena cīvaravaṃsaṃ vā cīvararajjuṃ vā pamajjitvā pārato antaṃ orato bhogaṃ katvā cīvaraṃ nikkhipitabbaṃ.

Sace puratthimā sarajā vātā vāyanti, puratthimā vātapānā thaketabbā. Sace pacchimā sarajā vātā vāyanti, pacchimā vātapānā thaketabbā. Sace uttarā sarajā vātā vāyanti, uttarā vātapānā thaketabbā. Sace dakkhiṇā sarajā vātā vāyanti, dakkhiṇā vātapānā thaketabbā. Sace sītakālo hoti, divā vātapānā vivaritabbā, rattiṃ thaketabbā. Sace uṇhakālo hoti, divā vātapānā thaketabbā, rattiṃ vivaritabbā.

Sace pariveṇaṃ uklāpaṃ hoti, pariveṇaṃ sammajjitabbaṃ. Sace koṭṭhako uklāpo hoti, koṭṭhako sammajjitabbo. Sace upaṭṭhānasālā uklāpā hoti, upaṭṭhānasālā sammajjitabbā. Sace aggisālā uklāpā hoti, aggisālā sammajjitabbā. Sace vaccakuṭi uklāpā hoti, vaccakuṭi sammajjitabbā. Sace pānīyaṃ na hoti, pānīyaṃ upaṭ­ṭhāpetab­baṃ. Sace paribhojanīyaṃ na hoti, paribhojanīyaṃ upaṭ­ṭhāpetab­baṃ. Sace ācama­na­kumbhiyā udakaṃ na hoti, ācama­na­kumbhiyā udakaṃ āsiñcitabbaṃ. Idaṃ kho, bhikkhave, āgantukānaṃ bhikkhūnaṃ vattaṃ yathā āgantukehi bhikkhūhi sammā vattitabban”ti.

2. Āvāsi­kavatta­ka­thā

Tena kho pana samayena āvāsikā bhikkhū āgantuke bhikkhū disvā neva āsanaṃ paññapenti, na pādodakaṃ pādapīṭhaṃ pādakathalikaṃ upanikkhipanti, na paccuggantvā pattacīvaraṃ paṭiggaṇhanti, na pānīyena pucchanti, na vuḍḍhatarepi āgantuke bhikkhū abhivādenti, na senāsanaṃ paññapenti. Ye te bhikkhū appicchā … pe … te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—“kathañhi nāma āvāsikā bhikkhū āgantuke bhikkhū disvā neva āsanaṃ paññapessanti, na pādodakaṃ pādapīṭhaṃ pādakathalikaṃ upa­nikkhi­pis­santi, na paccuggantvā pattacīvaraṃ paṭig­gahis­santi, na pānīyena pucchissanti, vuḍḍhatarepi āgantuke bhikkhū na abhivādessanti, na senāsanaṃ paññapessantī”ti. Atha kho te bhikkhū bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ … pe … “saccaṃ kira, bhikkhave … pe … “saccaṃ, bhagavā”ti … pe … vigarahitvā … pe … dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi—

“Tena hi, bhikkhave, āvāsikānaṃ bhikkhūnaṃ vattaṃ paññapessāmi yathā āvāsikehi bhikkhūhi sammā vattitabbaṃ. Āvāsikena, bhikkhave, bhikkhunā āgantukaṃ bhikkhuṃ vuḍḍhataraṃ disvā āsanaṃ paññapetabbaṃ, pādodakaṃ pādapīṭhaṃ pādakathalikaṃ upa­nikkhi­pi­tabbaṃ, paccuggantvā pattacīvaraṃ paṭig­ga­hetab­baṃ, pānīyena pucchitabbo. Sace ussahati, upāhanā puñchitabbā. Upāhanā puñchantena paṭhamaṃ sukkhena coḷakena puñchitabbā, pacchā allena. Upāha­nā­puñcha­na­coḷakaṃ dhovitvā ekamantaṃ vissajjetabbaṃ.

Āgantuko bhikkhu vuḍḍhataro abhivādetabbo. Senāsanaṃ paññapetabbaṃ—‘etaṃ te senāsanaṃ pāpuṇātī’ti. Ajjhāvuṭṭhaṃ vā anajjhāvuṭṭhaṃ vā ācikkhitabbaṃ. Gocaro ācikkhitabbo. Agocaro ācikkhitabbo. Sekkha­samma­tāni kulāni ācikkhitabbāni. Vaccaṭṭhānaṃ ācikkhitabbaṃ. Passāvaṭṭhānaṃ ācikkhitabbaṃ. Pānīyaṃ ācikkhitabbaṃ. Paribhojanīyaṃ ācikkhitabbaṃ. Kattaradaṇḍo ācikkhitabbo. Saṃghassa katika­saṇ­ṭhānaṃ ācikkhitabbaṃ—‘imaṃ kālaṃ pavisitabbaṃ, imaṃ kālaṃ nikkhamitabban’ti.

Sace navako hoti, nisinnakeneva ācikkhitabbaṃ—‘atra pattaṃ nikkhipāhi, atra cīvaraṃ nikkhipāhi, idaṃ āsanaṃ nisīdāhī’ti. Pānīyaṃ ācikkhitabbaṃ. Paribhojanīyaṃ ācikkhitabbaṃ. Upāha­nā­puñcha­na­coḷakaṃ ācikkhitabbaṃ. Āgantuko bhikkhu navako abhivā­dāpetabbo. Senāsanaṃ ācikkhitabbaṃ—‘etaṃ te senāsanaṃ pāpuṇātī’ti. Ajjhāvuṭṭhaṃ vā anajjhāvuṭṭhaṃ vā ācikkhitabbaṃ. Gocaro ācikkhitabbo. Agocaro ācikkhitabbo. Sekkha­samma­tāni kulāni ācikkhitabbāni. Vaccaṭṭhānaṃ ācikkhitabbaṃ. Passāvaṭṭhānaṃ ācikkhitabbaṃ. Pānīyaṃ ācikkhitabbaṃ. Paribhojanīyaṃ ācikkhitabbaṃ. Kattaradaṇḍo ācikkhitabbo. Saṃghassa katika­saṇ­ṭhānaṃ ācikkhitabbaṃ—‘imaṃ kālaṃ pavisitabbaṃ, imaṃ kālaṃ nikkhamitabban’ti. Idaṃ kho, bhikkhave, āvāsikānaṃ bhikkhūnaṃ vattaṃ yathā āvāsikehi bhikkhūhi sammā vattitabban”ti.

3. Gamika­vatta­kathā

Tena kho pana samayena gamikā bhikkhū dārubhaṇḍaṃ mattikābhaṇḍaṃ appaṭisāmetvā dvāravātapānaṃ vivaritvā senāsanaṃ anāpucchā pakkamanti. Dārubhaṇḍaṃ mattikābhaṇḍaṃ nassati. Senāsanaṃ aguttaṃ hoti. Ye te bhikkhū appicchā … pe … te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—“kathañhi nāma gamikā bhikkhū dārubhaṇḍaṃ mattikābhaṇḍaṃ appaṭisāmetvā dvāravātapānaṃ vivaritvā senāsanaṃ anāpucchā pakkamissanti. Dārubhaṇḍaṃ mattikābhaṇḍaṃ nassati. Senāsanaṃ aguttaṃ hotī”ti. Atha kho te bhikkhū bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ … pe … “saccaṃ kira, bhikkhave … pe … “saccaṃ, bhagavā”ti … pe … vigarahitvā … pe … dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi—

“Tena hi, bhikkhave, gamikānaṃ bhikkhūnaṃ vattaṃ paññapessāmi yathā gamikehi bhikkhūhi sammā vattitabbaṃ. Gamikena, bhikkhave, bhikkhunā dārubhaṇḍaṃ mattikābhaṇḍaṃ paṭisāmetvā dvāravātapānaṃ thaketvā senāsanaṃ āpucchā pakkamitabbaṃ. Sace bhikkhu na hoti, sāmaṇero āpucchitabbo. Sace sāmaṇero na hoti, ārāmiko āpucchitabbo. Sace ārāmiko na hoti, upāsako āpucchitabbo. Sace na hoti bhikkhu vā sāmaṇero vā ārāmiko vā upāsako vā, catūsu pāsāṇesu mañcaṃ paññapetvā mañce mañcaṃ āropetvā pīṭhe pīṭhaṃ āropetvā senāsanaṃ upari puñjaṃ karitvā dārubhaṇḍaṃ mattikābhaṇḍaṃ paṭisāmetvā dvāravātapānaṃ thaketvā pakkamitabbaṃ. Sace vihāro ovassati, sace ussahati, chādetabbo, ussukkaṃ vā kātabbaṃ—‘kinti nu kho vihāro chādiyethā’ti. Evañcetaṃ labhetha, iccetaṃ kusalaṃ. No ce labhetha, yo deso anovassako hoti, tattha catūsu pāsāṇesu mañcaṃ paññapetvā mañce mañcaṃ āropetvā pīṭhe pīṭhaṃ āropetvā senāsanaṃ upari puñjaṃ karitvā dārubhaṇḍaṃ mattikābhaṇḍaṃ paṭisāmetvā dvāravātapānaṃ thaketvā pakkamitabbaṃ. Sace sabbo vihāro ovassati, sace ussahati, senāsanaṃ gāmaṃ atiharitabbaṃ, ussukkaṃ vā kātabbaṃ—‘kinti nu kho senāsanaṃ gāmaṃ atihariyethā’ti. Evañcetaṃ labhetha, iccetaṃ kusalaṃ. No ce labhetha, ajjhokāse catūsu pāsāṇesu mañcaṃ paññapetvā mañce mañcaṃ āropetvā pīṭhe pīṭhaṃ āropetvā senāsanaṃ upari puñjaṃ karitvā dārubhaṇḍaṃ mattikābhaṇḍaṃ paṭisāmetvā tiṇena vā paṇṇena vā paṭicchādetvā pakkamitabbaṃ—appeva nāma aṅgānipi seseyyunti. Idaṃ kho, bhikkhave, gamikānaṃ bhikkhūnaṃ vattaṃ yathā gamikehi bhikkhūhi sammā vattitabban”ti.

4. Anumo­danavat­ta­kathā

Tena kho pana samayena bhikkhū bhattagge na anumodanti. Manussā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—“kathañhi nāma samaṇā sakyaputtiyā bhattagge na anumodissantī”ti. Assosuṃ kho bhikkhū tesaṃ manussānaṃ ujjhāyantānaṃ khiyyantānaṃ vipācentānaṃ. Atha kho te bhikkhū bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ. Atha kho bhagavā etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi—“anujānāmi, bhikkhave, bhattagge anumoditun”ti. Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi—“kena nu kho bhattagge anumoditabban”ti? Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ. Atha kho bhagavā etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi—“anujānāmi, bhikkhave, therena bhikkhunā bhattagge anumoditun”ti.

Tena kho pana samayena aññatarassa pūgassa saṃghabhattaṃ hoti. Āyasmā sāriputto saṃghatthero hoti. Bhikkhū—“bhagavatā anuññātaṃ therena bhikkhunā bhattagge anumoditun”ti—āyasmantaṃ sāriputtaṃ ekakaṃ ohāya pakkamiṃsu. Atha kho āyasmā sāriputto te manusse paṭisammoditvā pacchā ekako agamāsi. Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ sāriputtaṃ dūratova ekakaṃ āgacchantaṃ. Disvāna āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca—“kacci, sāriputta, bhattaṃ iddhaṃ ahosī”ti? “Iddhaṃ kho, bhante, bhattaṃ ahosi; api ca maṃ bhikkhū ekakaṃ ohāya pakkantā”ti. Atha kho bhagavā etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi— “anujānāmi, bhikkhave, bhattagge catūhi pañcahi therānutherehi bhikkhūhi āgametun”ti.

Tena kho pana samayena aññataro thero bhattagge vaccito āgamesi. So vaccaṃ sandhāretuṃ asakkonto mucchito papati. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ. “Anujānāmi, bhikkhave, sati karaṇīye ānantarikaṃ bhikkhuṃ āpucchitvā gantun”ti.

5. Bhattag­ga­vatta­ka­thā

Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū dunnivatthā duppārutā anā­kappa­sam­pannā bhattaggaṃ gacchanti, vokkammapi therānaṃ bhikkhūnaṃ purato purato gacchanti, therepi bhikkhū anupakhajja nisīdanti, navepi bhikkhū āsanena paṭibāhanti, saṅghāṭimpi ottharitvā antaraghare nisīdanti. Ye te bhikkhū appicchā … pe … te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—“kathañhi nāma chabbaggiyā bhikkhū dunnivatthā duppārutā anā­kappa­sam­pannā bhattaggaṃ gacchissanti, vokkammapi therānaṃ bhikkhūnaṃ purato purato gacchissanti, therepi bhikkhū anupakhajja nisīdissanti, navepi bhikkhū āsanenapi paṭibāhissanti, saṅghāṭimpi ottharitvā antaraghare nisīdissantī”ti. Atha kho te bhikkhū bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ … pe … “saccaṃ kira, bhikkhave, chabbaggiyā bhikkhū dunnivatthā duppārutā anā­kappa­sam­pannā bhattaggaṃ gacchanti, vokkammapi therānaṃ bhikkhūnaṃ purato purato gacchanti, therepi bhikkhū anupakhajja nisīdanti, navepi bhikkhū āsanena paṭibāhanti, saṅghāṭimpi ottharitvā antaraghare nisīdantī”ti? “Saccaṃ, bhagavā”ti … pe … vigarahitvā … pe … dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi—

“Tena hi, bhikkhave, bhikkhūnaṃ bhattag­ga­vattaṃ paññapessāmi yathā bhikkhūhi bhattagge sammā vattitabbaṃ. Sace ārāme kālo ārocito hoti, timaṇḍalaṃ paṭicchā­dentena parimaṇḍalaṃ nivāsetvā kāyabandhanaṃ bandhitvā saguṇaṃ katvā saṅghāṭiyo pārupitvā gaṇṭhikaṃ paṭimuñcitvā dhovitvā pattaṃ gahetvā sādhukaṃ ataramānena gāmo pavisitabbo.

Na vokkamma therānaṃ bhikkhūnaṃ purato purato gantabbaṃ. ­Suppaṭic­chan­nena antaraghare gantabbaṃ. Susaṃvutena antaraghare gantabbaṃ. Okkhitta­cak­khunā antaraghare gantabbaṃ. Na ukkhittakāya antaraghare gantabbaṃ. Na ujjagghikāya antaraghare gantabbaṃ. Appasaddena antaraghare gantabbaṃ. Na kāyappacālakaṃ antaraghare gantabbaṃ. Na bāhuppacālakaṃ antaraghare gantabbaṃ. Na sīsappacālakaṃ antaraghare gantabbaṃ. Na khambhakatena antaraghare gantabbaṃ. Na oguṇṭhitena antaraghare gantabbaṃ. Na ukkuṭikāya antaraghare gantabbaṃ.

­Suppaṭic­chan­nena antaraghare nisīditabbaṃ. Susaṃvutena antaraghare nisīditabbaṃ. Okkhitta­cak­khunā antaraghare nisīditabbaṃ. Na ukkhittakāya antaraghare nisīditabbaṃ na ujjagghikāya antaraghare nisīditabbaṃ, appasaddena antaraghare nisīditabbaṃ. Na kāyappacālakaṃ antaraghare nisīditabbaṃ. Na bāhuppacālakaṃ antaraghare nisīditabbaṃ. Na sīsappacālakaṃ antaraghare nisīditabbaṃ. Na khambhakatena antaraghare nisīditabbaṃ. Na oguṇṭhitena antaraghare nisīditabbaṃ. Na pallatthikāya antaraghare nisīditabbaṃ. Na there bhikkhū anupakhajja nisīditabbaṃ. Na navā bhikkhū āsanena paṭibāhitabbā. Na saṅghāṭiṃ ottharitvā antaraghare nisīditabbaṃ.

Udake diyyamāne ubhohi hatthehi pattaṃ paṭiggahetvā udakaṃ paṭig­ga­hetab­baṃ. Nīcaṃ katvā sādhukaṃ appaṭi­ghaṃ­san­tena patto dhovitabbo. Sace udakap­paṭig­gāhako hoti, nīcaṃ katvā uda­kappa­ṭig­gahe udakaṃ āsiñcitabbaṃ—mā udakap­paṭig­gāhako udakena osiñci, mā sāmantā bhikkhū udakena osiñciṃsu, mā saṅghāṭi udakena osiñcīti. Sace udakap­paṭig­gāhako na hoti, nīcaṃ katvā chamāya udakaṃ āsiñcitabbaṃ—mā sāmantā bhikkhū udakena osiñciṃsu, mā saṅghāṭi udakena osiñcīti.

Odane diyyamāne ubhohi hatthehi pattaṃ paṭiggahetvā odano paṭiggahetabbo, sūpassa okāso kātabbo. Sace hoti sappi vā telaṃ vā uttaribhaṅgaṃ vā, therena vattabbo—‘sabbesaṃ samakaṃ sampādehī’ti. Sakkaccaṃ piṇḍapāto paṭiggahetabbo. Pattasaññinā piṇḍapāto paṭiggahetabbo. Samasūpako piṇḍapāto paṭiggahetabbo. Samatittiko piṇḍapāto paṭiggahetabbo.

Na tāva therena bhuñjitabbaṃ yāva na sabbesaṃ odano sampatto hoti. Sakkaccaṃ piṇḍapāto bhuñjitabbo. Pattasaññinā piṇḍapāto bhuñjitabbo. Sapadānaṃ piṇḍapāto bhuñjitabbo. Samasūpako piṇḍapāto bhuñjitabbo. Na thūpakato omadditvā piṇḍapāto bhuñjitabbo. Na sūpaṃ vā byañjanaṃ vā odanena paṭic­chā­detab­baṃ bhiyyokamyataṃ upādāya. Na sūpaṃ vā odanaṃ vā agilānena attano atthāya viññāpetvā bhuñjitabbaṃ. Na ujjhānasaññinā paresaṃ patto oloketabbo. Nātimahanto kabaḷo kātabbo. Parimaṇḍalo ālopo kātabbo. Na anāhaṭe kabaḷe mukhadvāraṃ vivaritabbaṃ. Na bhuñjamānena sabbo hattho mukhe pakkhipitabbo. Na sakabaḷena mukhena byāharitabbaṃ. Na piṇḍukkhepakaṃ bhuñjitabbaṃ. Na kabaḷā­vac­cheda­kaṃ bhuñjitabbaṃ. Na ava­gaṇḍa­kā­ra­kaṃ bhuñjitabbaṃ. Na hattha­nid­dhunakaṃ bhuñjitabbaṃ. Na sitthā­vakāra­kaṃ bhuñjitabbaṃ. Na jiv­hānic­chā­rakaṃ bhuñjitabbaṃ. Na capucapu­kārakaṃ bhuñjitabbaṃ. Na surusu­ru­kārakaṃ bhuñjitabbaṃ. Na hattha­nille­ha­kaṃ bhuñjitabbaṃ. Na patta­nille­ha­kaṃ bhuñjitabbaṃ. Na oṭṭha­nille­ha­kaṃ bhuñjitabbaṃ.

Na sāmisena hatthena pānīyathālako paṭiggahetabbo. Na tāva therena udakaṃ paṭig­ga­hetab­baṃ yāva na sabbeva bhuttāvino honti. Udake diyyamāne ubhohi hatthehi pattaṃ paṭiggahetvā udakaṃ paṭig­ga­hetab­baṃ. Nīcaṃ katvā sādhukaṃ appaṭi­ghaṃ­san­tena patto dhovitabbo. Sace udakap­paṭig­gāhako hoti, nīcaṃ katvā uda­kappa­ṭig­gahe udakaṃ āsiñcitabbaṃ—mā udakap­paṭig­gāhako udakena osiñci, mā sāmantā bhikkhū udakena osiñciṃsu, mā saṅghāṭi udakena osiñcīti. Sace udakap­paṭig­gāhako na hoti, nīcaṃ katvā chamāya udakaṃ āsiñcitabbaṃ—mā sāmantā bhikkhū udakena osiñciṃsu, mā saṅghāṭi udakena osiñcīti. Na sasitthakaṃ pattadhovanaṃ antaraghare chaḍḍetabbaṃ.

Nivattantena navakehi bhikkhūhi paṭhamataraṃ nivattitabbaṃ. Pacchā therehi ­suppaṭic­chan­nena antaraghare gantabbaṃ. Susaṃvutena antaraghare gantabbaṃ. Okkhitta­cak­khunā antaraghare gantabbaṃ. Na ukkhittakāya antaraghare gantabbaṃ. Na ujjagghikāya antaraghare gantabbaṃ. Appasaddena antaraghare gantabbaṃ. Na kāyappacālakaṃ antaraghare gantabbaṃ. Na bāhuppacālakaṃ antaraghare gantabbaṃ. Na sīsappacālakaṃ antaraghare gantabbaṃ. Na khambhakatena antaraghare gantabbaṃ. Na oguṇṭhitena antaraghare gantabbaṃ. Na ukkuṭikāya antaraghare gantabbaṃ. Idaṃ kho, bhikkhave, bhikkhūnaṃ bhattag­ga­vattaṃ yathā bhikkhūhi bhattagge sammā vattitabban”ti.

Paṭha­ma­bhā­ṇavāro niṭṭhito.

6. Piṇḍa­cārika­vatta­ka­thā

Tena kho pana samayena piṇḍacārikā bhikkhū dunnivatthā duppārutā anā­kappa­sam­pannā piṇḍāya caranti, asallak­khetvāpi nivesanaṃ pavisanti, asallak­khetvāpi nikkhamanti, atisahasāpi pavisanti, atisahasāpi nikkhamanti, atidūrepi tiṭṭhanti, accāsannepi tiṭṭhanti, aticirampi tiṭṭhanti, atilahumpi nivattanti. Aññataropi piṇḍacāriko bhikkhu asallakkhetvā nivesanaṃ pāvisi. So ca dvāraṃ maññamāno aññataraṃ ovarakaṃ pāvisi. Tasmimpi ovarake itthī naggā uttānā nipannā hoti. Addasā kho so bhikkhu taṃ itthiṃ naggaṃ uttānaṃ nipannaṃ. Disvāna—“nayidaṃ dvāraṃ, ovarakaṃ idan”ti tamhā ovarakā nikkhami. Addasā kho tassā itthiyā sāmiko taṃ itthiṃ naggaṃ uttānaṃ nipannaṃ. Disvāna—“iminā me bhikkhunā pajāpatī dūsitā”ti taṃ bhikkhuṃ gahetvā ākoṭesi. Atha kho sā itthī tena saddena paṭibujjhitvā taṃ purisaṃ etadavoca—“kissa tvaṃ, ayya, imaṃ bhikkhuṃ ākoṭesī”ti? “Imināsi tvaṃ bhikkhunā dūsitā”ti? “Nāhaṃ, ayya, iminā bhikkhunā dūsitā; akārako so bhikkhū”ti taṃ bhikkhuṃ muñcāpesi. Atha kho so bhikkhu ārāmaṃ gantvā bhikkhūnaṃ etamatthaṃ ārocesi.

Ye te bhikkhū appicchā … pe … te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—“kathañhi nāma piṇḍacārikā bhikkhū dunnivatthā duppārutā anā­kappa­sam­pannā piṇḍāya carissanti, asallak­khetvāpi nivesanaṃ pavisissanti, asallak­khetvāpi nikkhamissanti, atisahasāpi pavisissanti, atisahasāpi nikkhamissanti, atidūrepi tiṭṭhissanti, accāsannepi tiṭṭhissanti, aticirampi tiṭṭhissanti, atilahumpi nivattissantī”ti. Atha kho te bhikkhū bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ … pe … “saccaṃ kira, bhikkhave … pe … “saccaṃ, bhagavā”ti … pe … vigarahitvā … pe … dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi—

“Tena hi, bhikkhave, piṇḍacārikānaṃ bhikkhūnaṃ vattaṃ paññapessāmi yathā piṇḍacārikehi bhikkhūhi sammā vattitabbaṃ. Piṇḍacārikena, bhikkhave, bhikkhunā—‘idāni gāmaṃ pavisissāmī’ti timaṇḍalaṃ paṭicchā­dentena parimaṇḍalaṃ nivāsetvā kāyabandhanaṃ bandhitvā saguṇaṃ katvā saṅghāṭiyo pārupitvā gaṇṭhikaṃ paṭimuñcitvā dhovitvā pattaṃ gahetvā sādhukaṃ ataramānena gāmo pavisitabbo.

­Suppaṭic­chan­nena antaraghare gantabbaṃ. Susaṃvutena antaraghare gantabbaṃ. Okkhitta­cak­khunā antaraghare gantabbaṃ. Na ukkhittakāya antaraghare gantabbaṃ. Na ujjagghikāya antaraghare gantabbaṃ. Appasaddena antaraghare gantabbaṃ. Na kāyappacālakaṃ antaraghare gantabbaṃ. Na bāhuppacālakaṃ antaraghare gantabbaṃ. Na sīsappacālakaṃ antaraghare gantabbaṃ. Na khambhakatena antaraghare gantabbaṃ. Na oguṇṭhitena antaraghare gantabbaṃ. Na ukkuṭikāya antaraghare gantabbaṃ.

Nivesanaṃ pavisantena sallak­khetab­baṃ—‘iminā pavisissāmi, iminā nikkhamissāmī’ti. Nātisahasā pavisitabbaṃ. Nātisahasā nikkhamitabbaṃ. Nātidūre ṭhātabbaṃ. Nāccāsanne ṭhātabbaṃ. Nāticiraṃ ṭhātabbaṃ. Nātilahuṃ nivattitabbaṃ. Ṭhitakena sallak­khetab­baṃ—‘bhikkhaṃ dātukāmā vā adātukāmā vā’ti. Sace kammaṃ vā nikkhipati, āsanā vā vuṭṭhāti, kaṭacchuṃ vā parāmasati, bhājanaṃ vā parāmasati, ṭhapeti vā—dātukāmassāti ṭhātabbaṃ. Bhikkhāya diyyamānāya vāmena hatthena saṅghāṭiṃ uccāretvā dakkhiṇena hatthena pattaṃ paṇāmetvā ubhohi hatthehi pattaṃ paṭiggahetvā bhikkhā paṭiggahetabbā. Na ca ­bhik­khā­dāyikāya mukhaṃ ulloketabbaṃ. Sallak­khetab­baṃ—‘sūpaṃ dātukāmā vā adātukāmā vā’ti. Sace kaṭacchuṃ vā parāmasati, bhājanaṃ vā parāmasati, ṭhapeti vā—dātukāmassāti ṭhātabbaṃ. Bhikkhāya dinnāya saṅghāṭiyā pattaṃ paṭicchādetvā sādhukaṃ ataramānena nivattitabbaṃ.

­Suppaṭic­chan­nena antaraghare gantabbaṃ. Susaṃvutena antaraghare gantabbaṃ. Okkhitta­cak­khunā antaraghare gantabbaṃ. Na ukkhittakāya antaraghare gantabbaṃ. Na ujjagghikāya antaraghare gantabbaṃ. Appasaddena antaraghare gantabbaṃ. Na kāyappacālakaṃ antaraghare gantabbaṃ. Na bāhuppacālakaṃ antaraghare gantabbaṃ. Na sīsappacālakaṃ antaraghare gantabbaṃ. Na khambhakatena antaraghare gantabbaṃ. Na oguṇṭhitena antaraghare gantabbaṃ. Na ukkuṭikāya antaraghare gantabbaṃ. Yo paṭhamaṃ gāmato piṇḍāya paṭikkamati, tena āsanaṃ paññapetabbaṃ, pādodakaṃ pādapīṭhaṃ pādakathalikaṃ upa­nikkhi­pi­tabbaṃ, avakkārapāti dhovitvā upaṭṭhāpetabbā, pānīyaṃ paribhojanīyaṃ upaṭ­ṭhāpetab­baṃ. Yo pacchā gāmato piṇḍāya paṭikkamati, sace hoti bhuttāvaseso, sace ākaṅkhati, bhuñjitabbaṃ. No ce ākaṅkhati, appaharite vā chaḍḍetabbaṃ, appāṇake vā udake opilāpetabbaṃ. Tena āsanaṃ uddharitabbaṃ, pādodakaṃ pādapīṭhaṃ pādakathalikaṃ paṭisāmetabbaṃ, avakkārapāti dhovitvā paṭisāmetabbā, pānīyaṃ paribhojanīyaṃ paṭisāmetabbaṃ, bhattaggaṃ sammajjitabbaṃ. Yo passati pānīyaghaṭaṃ vā pari­bho­janī­ya­ghaṭaṃ vā vaccaghaṭaṃ vā rittaṃ tucchaṃ tena upaṭ­ṭhāpetab­baṃ. Sacassa hoti avisayhaṃ, hatthavikārena dutiyaṃ āmantetvā hattha­vilaṅ­gha­kena upaṭ­ṭhāpetab­baṃ, na ca tappaccayā vācā bhinditabbā. Idaṃ kho, bhikkhave, piṇḍacārikānaṃ bhikkhūnaṃ vattaṃ yathā piṇḍacārikehi bhikkhūhi sammā vattitabban”ti.

7. Ārañ­ñika­vatta­ka­thā

Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū araññe viharanti. Te neva pānīyaṃ upaṭṭhāpenti, na paribhojanīyaṃ upaṭṭhāpenti, na aggiṃ upaṭṭhāpenti, na araṇisahitaṃ upaṭṭhāpenti, na ­nak­khat­ta­padāni jānanti, na disābhāgaṃ jānanti. Corā tattha gantvā te bhikkhū etadavocuṃ—“atthi, bhante, pānīyan”ti? “Natthāvuso”ti. “Atthi, bhante, paribhojanīyan”ti? “Natthāvuso”ti. “Atthi, bhante, aggī”ti? “Natthāvuso”ti. “Atthi, bhante, araṇisahitan”ti? “Natthāvuso”ti. () “Kenajja, bhante, yuttan”ti? “Na kho mayaṃ, āvuso, jānāmā”ti. “Katamāyaṃ, bhante, disā”ti? “Na kho mayaṃ, āvuso, jānāmā”ti. Atha kho te corā—“nevimesaṃ pānīyaṃ atthi, na paribhojanīyaṃ atthi, na aggi atthi, na araṇisahitaṃ atthi, na ­nak­khat­ta­padāni jānanti, na disābhāgaṃ jānanti; corā ime, nayime bhikkhū”ti—ākoṭetvā pakkamiṃsu. Atha kho te bhikkhū bhikkhūnaṃ etamatthaṃ ārocesuṃ. Bhikkhū bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ. Atha kho bhagavā etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi—

“Tena hi, bhikkhave, āraññikānaṃ bhikkhūnaṃ vattaṃ paññapessāmi yathā āraññikehi bhikkhūhi sammā vattitabbaṃ. Āraññikena, bhikkhave, bhikkhunā kālasseva uṭṭhāya pattaṃ thavikāya pakkhipitvā aṃse ālaggetvā cīvaraṃ khandhe karitvā upāhanā ārohitvā dārubhaṇḍaṃ mattikābhaṇḍaṃ paṭisāmetvā dvāravātapānaṃ thaketvā senāsanā otaritabbaṃ—idāni gāmaṃ pavisissāmīti. Upāhanā omuñcitvā nīcaṃ katvā papphoṭetvā thavikāya pakkhipitvā aṃse ālaggetvā timaṇḍalaṃ paṭicchā­dentena parimaṇḍalaṃ nivāsetvā kāyabandhanaṃ bandhitvā saguṇaṃ katvā saṅghāṭiyo pārupitvā gaṇṭhikaṃ paṭimuñcitvā dhovitvā pattaṃ gahetvā sādhukaṃ ataramānena gāmo pavisitabbo. ­Suppaṭic­chan­nena antaraghare gantabbaṃ … pe … na khambhakatena antaraghare gantabbaṃ. Na oguṇṭhitena antaraghare gantabbaṃ. Na ukkuṭikāya antaraghare gantabbaṃ.

Nivesanaṃ pavisantena sallak­khetab­baṃ—‘iminā pavisissāmi, iminā nikkhamissāmī’ti. Nātisahasā pavisitabbaṃ. Nātisahasā nikkhamitabbaṃ. Nātidūre ṭhātabbaṃ. Nāccāsanne ṭhātabbaṃ. Nāticiraṃ ṭhātabbaṃ. Nātilahuṃ nivattitabbaṃ. Ṭhitakena sallak­khetab­baṃ—‘bhikkhaṃ dātukāmā vā adātukāmā vā’ti. Sace kammaṃ vā nikkhipati, āsanā vā vuṭṭhāti, kaṭacchuṃ vā parāmasati, bhājanaṃ vā parāmasati, ṭhapeti vā—dātukāmassāti ṭhātabbaṃ. Bhikkhāya diyyamānāya vāmena hatthena saṅghāṭiṃ uccāretvā dakkhiṇena hatthena pattaṃ paṇāmetvā ubhohi hatthehi pattaṃ paṭiggahetvā bhikkhā paṭiggahetabbā. Na ca ­bhik­khā­dāyikāya mukhaṃ ulloketabbaṃ. Sallak­khetab­baṃ—‘sūpaṃ dātukāmā vā adātukāmā vā’ti. Sace kaṭacchuṃ vā parāmasati, bhājanaṃ vā parāmasati, ṭhapeti vā—dātukāmassāti ṭhātabbaṃ. Bhikkhāya dinnāya saṅghāṭiyā pattaṃ paṭicchādetvā sādhukaṃ ataramānena nivattitabbaṃ.

­Suppaṭic­chan­nena antaraghare gantabbaṃ … pe … na ukkuṭikāya antaraghare gantabbaṃ. Gāmato nikkhamitvā pattaṃ thavikāya pakkhipitvā aṃse ālaggetvā cīvaraṃ saṅgharitvā sīse karitvā upāhanā ārohitvā gantabbaṃ.

Āraññikena, bhikkhave, bhikkhunā pānīyaṃ upaṭ­ṭhāpetab­baṃ, paribhojanīyaṃ upaṭ­ṭhāpetab­baṃ, aggi upaṭṭhāpetabbo, araṇisahitaṃ upaṭ­ṭhāpetab­baṃ, kattaradaṇḍo upaṭṭhāpetabbo, ­nak­khat­ta­padāni uggahetabbāni—sakalāni vā ekadesāni vā, disākusalena bhavitabbaṃ. Idaṃ kho, bhikkhave, āraññikānaṃ bhikkhūnaṃ vattaṃ yathā āraññikehi bhikkhūhi sammā vattitabban”ti.

8. Senāsa­na­vatta­ka­thā

Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū ajjhokāse cīvarakammaṃ karonti. Chabbaggiyā bhikkhū paṭivāte aṅgaṇe senāsanaṃ papphoṭesuṃ. Bhikkhū rajena okiriṃsu. Ye te bhikkhū appicchā … pe … te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti— “kathañhi nāma chabbaggiyā bhikkhū paṭivāte aṅgaṇe senāsanaṃ papphoṭessanti. Bhikkhū rajena okiriṃsū”ti.

Atha kho te bhikkhū bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ … pe … “saccaṃ kira, bhikkhave, chabbaggiyā bhikkhū paṭivāte aṅgaṇe senāsanaṃ papphoṭenti, bhikkhū rajena okiriṃsū”ti? “Saccaṃ, bhagavā”ti … pe … vigarahitvā … pe … dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi—

“Tena hi, bhikkhave, bhikkhūnaṃ senāsanavattaṃ paññapessāmi yathā bhikkhūhi senāsane sammā vattitabbaṃ. Yasmiṃ vihāre viharati, sace so vihāro uklāpo hoti, sace ussahati, sodhetabbo. Vihāraṃ sodhentena paṭhamaṃ pattacīvaraṃ nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ; nisīda­na­pac­cattha­ra­ṇaṃ nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ; bhisi­bibbo­hanaṃ nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ; mañco nīcaṃ katvā sādhukaṃ appaṭi­ghaṃ­san­tena, asaṅghaṭ­ṭentena kavāṭapiṭṭhaṃ, nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbo; pīṭhaṃ nīcaṃ katvā sādhukaṃ appaṭi­ghaṃ­san­tena, asaṅghaṭ­ṭentena kavāṭapiṭṭhaṃ, nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ; mañca­paṭi­pādakā nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbā; kheḷamallako nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbo; apas­sena­phala­kaṃ nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ; bhummat­tha­raṇaṃ yathāpaññattaṃ sallakkhetvā nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ. Sace vihāre santānakaṃ hoti, ullokā paṭhamaṃ ohāretabbaṃ, ālokasan­dhi­kaṇṇa­bhāgā pamajjitabbā. Sace geruka­pari­kamma­katā bhitti kaṇṇakitā hoti, coḷakaṃ temetvā pīḷetvā pamajjitabbā. Sace kāḷavaṇṇakatā bhūmi kaṇṇakitā hoti, coḷakaṃ temetvā pīḷetvā pamajjitabbā. Sace akatā hoti bhūmi, udakena paripphositvā paripphositvā sammajjitabbā—mā vihāro rajena uhaññīti. Saṅkāraṃ vicinitvā ekamantaṃ chaḍḍetabbaṃ.

Na bhikkhusāmantā senāsanaṃ papphoṭetabbaṃ. Na vihārasāmantā senāsanaṃ papphoṭetabbaṃ. Na pānīyasāmantā senāsanaṃ papphoṭetabbaṃ. Na pari­bho­janī­ya­sāmantā senāsanaṃ papphoṭetabbaṃ. Na paṭivāte aṅgaṇe senāsanaṃ papphoṭetabbaṃ. Adhovāte senāsanaṃ papphoṭetabbaṃ.

Bhummat­tha­raṇaṃ ekamantaṃ otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā atiharitvā yathāpaññattaṃ paññapetabbaṃ. Mañca­paṭi­pādakā ekamantaṃ otāpetvā pamajjitvā atiharitvā yathāṭhāne ṭhapetabbā. Mañco ekamantaṃ otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā nīcaṃ katvā sādhukaṃ appaṭi­ghaṃ­san­tena, asaṅghaṭ­ṭentena kavāṭapiṭṭhaṃ, atiharitvā yathāpaññattaṃ paññapetabbo. Pīṭhaṃ ekamantaṃ otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā nīcaṃ katvā sādhukaṃ appaṭi­ghaṃ­san­tena, asaṅghaṭ­ṭentena kavāṭapiṭṭhaṃ, atiharitvā yathāpaññattaṃ paññapetabbaṃ. Bhisi­bibbo­hanaṃ ekamantaṃ otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā atiharitvā yathāpaññattaṃ paññapetabbaṃ. Nisīda­na­pac­cattha­ra­ṇaṃ ekamantaṃ otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā atiharitvā yathāpaññattaṃ paññapetabbaṃ. Kheḷamallako ekamantaṃ otāpetvā pamajjitvā atiharitvā yathāṭhāne ṭhapetabbo. Apas­sena­phala­kaṃ ekamantaṃ otāpetvā pamajjitvā atiharitvā yathāṭhāne ṭhapetabbaṃ. Pattacīvaraṃ nikkhipitabbaṃ. Pattaṃ nikkhipantena ekena hatthena pattaṃ gahetvā ekena hatthena heṭṭhāmañcaṃ vā heṭṭhāpīṭhaṃ vā parāmasitvā patto nikkhipitabbo. Na ca anantarahitāya bhūmiyā patto nikkhipitabbo. Cīvaraṃ nikkhipantena ekena hatthena cīvaraṃ gahetvā ekena hatthena cīvaravaṃsaṃ vā cīvararajjuṃ vā pamajjitvā pārato antaṃ orato bhogaṃ katvā cīvaraṃ nikkhipitabbaṃ.

Sace puratthimā sarajā vātā vāyanti, puratthimā vātapānā thaketabbā. Sace pacchimā sarajā vātā vāyanti, pacchimā vātapānā thaketabbā. Sace uttarā sarajā vātā vāyanti uttarā vātapānā thaketabbā. Sace dakkhiṇā sarajā vātā vāyanti, dakkhiṇā vātapānā thaketabbā. Sace sītakālo hoti, divā vātapānā vivaritabbā, rattiṃ thaketabbā. Sace uṇhakālo hoti, divā vātapānā thaketabbā, rattiṃ vivaritabbā.

Sace pariveṇaṃ uklāpaṃ hoti, pariveṇaṃ sammajjitabbaṃ. Sace koṭṭhako uklāpo hoti, koṭṭhako sammajjitabbo. Sace upaṭṭhānasālā uklāpā hoti, upaṭṭhānasālā sammajjitabbā. Sace aggisālā uklāpā hoti, aggisālā sammajjitabbā. Sace vaccakuṭi uklāpā hoti, vaccakuṭi sammajjitabbā. Sace pānīyaṃ na hoti, pānīyaṃ upaṭ­ṭhāpetab­baṃ. Sace paribhojanīyaṃ na hoti, paribhojanīyaṃ upaṭ­ṭhāpetab­baṃ. Sace ācama­na­kumbhiyā udakaṃ na hoti, ācama­na­kumbhiyā udakaṃ āsiñcitabbaṃ.

Sace vuḍḍhena saddhiṃ ekavihāre viharati, na vuḍḍhaṃ anāpucchā uddeso dātabbo, na paripucchā dātabbā, na sajjhāyo kātabbo, na dhammo bhāsitabbo, na padīpo kātabbo, na padīpo vijjhāpetabbo, na vātapānā vivaritabbā, na vātapānā thaketabbā. Sace vuḍḍhena saddhiṃ ekacaṅkame caṅkamati, yena vuḍḍho tena pari­vatti­tab­baṃ, na ca vuḍḍho saṅghā­ṭi­kaṇ­ṇena ghaṭṭetabbo. Idaṃ kho, bhikkhave, bhikkhūnaṃ senāsanavattaṃ yathā bhikkhūhi senāsane sammā vattitabban”ti.

9. ­Jantā­ghara­vatta­ka­thā

Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū jantāghare therehi bhikkhūhi nivāriyamānā anādariyaṃ paṭicca pahūtaṃ kaṭṭhaṃ āropetvā aggiṃ datvā dvāraṃ thaketvā dvāre nisīdanti. Bhikkhū uṇhābhitattā dvāraṃ alabhamānā mucchitā papatanti. Ye te bhikkhū appicchā … pe … te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti— “kathañhi nāma chabbaggiyā bhikkhū jantāghare therehi bhikkhūhi nivāriyamānā anādariyaṃ paṭicca pahūtaṃ kaṭṭhaṃ āropetvā aggiṃ datvā dvāraṃ thaketvā dvāre nisīdissanti. Bhikkhū uṇhābhitattā dvāraṃ alabhamānā mucchitā papatantī”ti. Atha kho te bhikkhū bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ … pe … “saccaṃ kira, bhikkhave, chabbaggiyā bhikkhū jantāghare therehi bhikkhūhi nivāriyamānā anādariyaṃ paṭicca pahūtaṃ kaṭṭhaṃ āropetvā aggiṃ datvā dvāraṃ thaketvā dvāre nisīdanti; bhikkhū uṇhābhitattā dvāraṃ alabhamānā mucchitā papatantī”ti? “Saccaṃ, bhagavā”ti … pe … vigarahitvā … pe … dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi—“na, bhikkhave, jantāghare therena bhikkhunā nivāriyamānena anādariyaṃ paṭicca pahūtaṃ kaṭṭhaṃ āropetvā aggi dātabbo. Yo dadeyya, āpatti dukkaṭassa. Na, bhikkhave, dvāraṃ thaketvā dvāre nisīditabbaṃ. Yo nisīdeyya, āpatti dukkaṭassa.

Tena hi, bhikkhave, bhikkhūnaṃ ­jantā­ghara­vattaṃ paññapessāmi yathā bhikkhūhi jantāghare sammā vattitabbaṃ. Yo paṭhamaṃ jantāgharaṃ gacchati, sace chārikā ussannā hoti, chārikā chaḍḍetabbā. Sace jantāgharaṃ uklāpaṃ hoti, jantāgharaṃ sammajjitabbaṃ. Sace paribhaṇḍaṃ uklāpaṃ hoti, paribhaṇḍaṃ sammajjitabbaṃ. Sace pariveṇaṃ uklāpaṃ hoti, pariveṇaṃ sammajjitabbaṃ. Sace koṭṭhako uklāpo hoti, koṭṭhako sammajjitabbo. Sace jantāgharasālā uklāpā hoti, jantāgharasālā sammajjitabbā.

Cuṇṇaṃ sannetabbaṃ, mattikā temetabbā, udakadoṇikāya udakaṃ āsiñcitabbaṃ. Jantāgharaṃ pavisantena mattikāya mukhaṃ makkhetvā purato ca pacchato ca paṭicchādetvā jantāgharaṃ pavisitabbaṃ. Na there bhikkhū anupakhajja nisīditabbaṃ. Na navā bhikkhū āsanena paṭibāhitabbā. Sace ussahati, jantāghare therānaṃ bhikkhūnaṃ parikammaṃ kātabbaṃ. Jantāgharā nikkhamantena ­jantā­ghara­pīṭhaṃ ādāya purato ca pacchato ca paṭicchādetvā jantāgharā nikkhamitabbaṃ. Sace ussahati, udakepi therānaṃ bhikkhūnaṃ parikammaṃ kātabbaṃ. Na therānaṃ bhikkhūnaṃ puratopi nahāyitabbaṃ, na uparitopi nahāyitabbaṃ. Nahātena uttarantena otarantānaṃ maggo dātabbo. Yo pacchā jantāgharā nikkhamati, sace jantāgharaṃ cikkhallaṃ hoti, dhovitabbaṃ. Mattikādoṇikaṃ dhovitvā ­jantā­ghara­pīṭhaṃ paṭisāmetvā aggiṃ vijjhāpetvā dvāraṃ thaketvā pakkamitabbaṃ. Idaṃ kho, bhikkhave, bhikkhūnaṃ ­jantā­ghara­vattaṃ yathā bhikkhūhi jantāghare sammā vattitabban”ti.

10. Vacca­kuṭi­vatta­ka­thā

Tena kho pana samayena aññataro bhikkhu brāhmaṇajātiko vaccaṃ katvā na icchati ācametuṃ—“ko imaṃ vasalaṃ duggandhaṃ āmasissatī”ti. Tassa vaccamagge kimi saṇṭhāti. Atha kho so bhikkhu bhikkhūnaṃ etamatthaṃ ārocesi. “Kiṃ pana tvaṃ, āvuso, vaccaṃ katvā na ācamesī”ti? “Evamāvuso”ti. Ye te bhikkhū appicchā … pe … te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—“kathañhi nāma bhikkhu vaccaṃ katvā na ācamessatī”ti. Atha kho te bhikkhū bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ … pe … “saccaṃ kira tvaṃ, bhikkhu, vaccaṃ katvā na ācamesī”ti? “Saccaṃ, bhagavā”ti … pe … vigarahitvā … pe … dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi—“na, bhikkhave, vaccaṃ katvā sati udake nācametabbaṃ. Yo nācameyya, āpatti dukkaṭassā”ti.

Tena kho pana samayena bhikkhū vaccakuṭiyā yathāvuḍḍhaṃ vaccaṃ karonti. Navakā bhikkhū paṭhamataraṃ āgantvā vaccitā āgamenti. Te vaccaṃ sandhārentā mucchitā papatanti. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ … pe … “saccaṃ kira, bhikkhave … pe … “saccaṃ, bhagavā”ti … pe … “na, bhikkhave, vaccakuṭiyā yathāvuḍḍhaṃ vacco kātabbo. Yo kareyya, āpatti dukkaṭassa. Anujānāmi, bhikkhave, āgata­paṭi­pāṭiyā vaccaṃ kātun”ti.

Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū atisahasāpi vaccakuṭiṃ pavisanti, ubbhajitvāpi pavisanti, nitthunantāpi vaccaṃ karonti, dantakaṭṭhaṃ khādantāpi vaccaṃ karonti, bahiddhāpi vaccadoṇikāya vaccaṃ karonti, bahiddhāpi passā­va­doṇikāya passāvaṃ karonti, passā­va­doṇikā­yapi kheḷaṃ karonti, pharusenapi kaṭṭhena avalekhanti, ava­lekha­na­kaṭṭhampi vaccakūpamhi pātenti, atisahasāpi nikkhamanti, ubbhajitvāpi nikkhamanti, capucapu­kārakampi ācamenti, ācama­na­sarāva­kepi udakaṃ sesenti. Ye te bhikkhū appicchā … pe … te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—“kathañhi nāma chabbaggiyā bhikkhū atisahasāpi vaccakuṭiṃ pavisissanti, ubbhajitvāpi pavisissanti, nitthunantāpi vaccaṃ karissanti, dantakaṭṭhaṃ khādantāpi vaccaṃ karissanti, bahiddhāpi vaccadoṇikāya vaccaṃ karissanti, bahiddhāpi passā­va­doṇikāya passāvaṃ karissanti, passā­va­doṇikā­yapi kheḷaṃ karissanti, pharusenapi kaṭṭhena avalekhissanti, ava­lekha­na­kaṭṭhampi vaccakūpamhi pātessanti, atisahasāpi nikkhamissanti, ubbhajitvāpi nikkhamissanti, capucapu­kārakampi ācamessanti, ācama­na­sarāva­kepi udakaṃ sesessantī”ti. Atha kho te bhikkhū bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ … pe … “saccaṃ kira, bhikkhave … pe … “saccaṃ, bhagavā”ti … pe … vigarahitvā … pe … dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi—

“Tena hi, bhikkhave, bhikkhūnaṃ vacca­kuṭi­vattaṃ paññapessāmi yathā bhikkhūhi vaccakuṭiyā sammā vattitabbaṃ. Yo vaccakuṭiṃ gacchati tena bahi ṭhitena ukkāsitabbaṃ. Anto nisinnenapi ukkāsitabbaṃ. Cīvaravaṃse vā cīvararajjuyā vā cīvaraṃ nikkhipitvā sādhukaṃ ataramānena vaccakuṭi pavisitabbā. Nātisahasā pavisitabbā. Na ubbhajitvā pavisitabbā. Vaccapādukāya ṭhitena ubbhajitabbaṃ. Na nitthunantena vacco kātabbo. Na dantakaṭṭhaṃ khādantena vacco kātabbo. Na bahiddhā vaccadoṇikāya vacco kātabbo. Na bahiddhā passā­va­doṇikāya passāvo kātabbo. Na passā­va­doṇikāya kheḷo kātabbo. Na pharusena kaṭṭhena avalekhitabbaṃ. Na ava­lekha­na­kaṭṭhaṃ vaccakūpamhi pātetabbaṃ. Vaccapādukāya ṭhitena paṭic­chā­detab­baṃ. Nātisahasā nikkhamitabbaṃ. Na ubbhajitvā nikkhamitabbaṃ. Ācama­na­pādukāya ṭhitena ubbhajitabbaṃ. Na capucapu­kārakaṃ ācametabbaṃ. Na ācama­na­sarāvake udakaṃ sesetabbaṃ. Ācama­na­pādukāya ṭhitena paṭic­chā­detab­baṃ.

Sace vaccakuṭi uhatā hoti, dhovitabbā. Sace ava­lekha­na­pidharo pūro hoti, ava­lekha­na­kaṭṭhaṃ chaḍḍetabbaṃ. Sace vaccakuṭi uklāpā hoti, vaccakuṭi sammajjitabbā. Sace paribhaṇḍaṃ uklāpaṃ hoti, paribhaṇḍaṃ sammajjitabbaṃ. Sace pariveṇaṃ uklāpaṃ hoti, pariveṇaṃ sammajjitabbaṃ. Sace koṭṭhako uklāpo hoti, koṭṭhako sammajjitabbo. Sace ācama­na­kumbhiyā udakaṃ na hoti, ācama­na­kumbhiyā udakaṃ āsiñcitabbaṃ. Idaṃ kho, bhikkhave, bhikkhūnaṃ vacca­kuṭi­vattaṃ yathā bhikkhūhi vaccakuṭiyā sammā vattitabban”ti.

11. Upaj­jhā­ya­vatta­ka­thā

Tena kho pana samayena saddhivihārikā upajjhāyesu na sammā vattanti. Ye te bhikkhū appicchā … pe … te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—“kathañhi nāma saddhivihārikā upajjhāyesu na sammā vattissantī”ti. Atha kho te bhikkhū bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ … pe … “saccaṃ kira, bhikkhave, saddhivihārikā upajjhāyesu na sammā vattantī”ti? “Saccaṃ, bhagavā”ti vigarahi buddho bhagavā … pe … kathañhi nāma, bhikkhave, saddhivihārikā upajjhāyesu na sammā vattissanti. Netaṃ, bhikkhave, appasannānaṃ vā pasādāya … pe … vigarahitvā … pe … dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi—

“Tena hi, bhikkhave, sad­dhi­vihā­ri­kā­naṃ upajjhāyesu vattaṃ paññapessāmi yathā sad­dhi­vihā­ri­kehi upajjhāyesu sammā vattitabbaṃ. Sad­dhi­vihā­ri­kena, bhikkhave, upajjhāyamhi sammā vattitabbaṃ. Tatrāyaṃ sammāvattanā—

Kālasseva uṭṭhāya upāhanā omuñcitvā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā dantakaṭṭhaṃ dātabbaṃ, mukhodakaṃ dātabbaṃ, āsanaṃ paññapetabbaṃ. Sace yāgu hoti, bhājanaṃ dhovitvā yāgu upanāmetabbā. Yāguṃ pītassa udakaṃ datvā bhājanaṃ paṭiggahetvā nīcaṃ katvā sādhukaṃ appaṭi­ghaṃ­san­tena dhovitvā paṭisāmetabbaṃ. Upajjhāyamhi vuṭṭhite āsanaṃ uddharitabbaṃ. Sace so deso uklāpo hoti, so deso sammajjitabbo.

Sace upajjhāyo gāmaṃ pavisitukāmo hoti, nivāsanaṃ dātabbaṃ, paṭinivāsanaṃ paṭig­ga­hetab­baṃ, kāyabandhanaṃ dātabbaṃ, saguṇaṃ katvā saṅghāṭiyo dātabbā, dhovitvā patto sodako dātabbo. Sace upajjhāyo pacchāsamaṇaṃ ākaṅkhati, timaṇḍalaṃ paṭicchā­dentena parimaṇḍalaṃ nivāsetvā kāyabandhanaṃ bandhitvā saguṇaṃ katvā saṅghāṭiyo pārupitvā gaṇṭhikaṃ paṭimuñcitvā dhovitvā pattaṃ gahetvā upajjhāyassa pacchāsamaṇena hotabbaṃ. Nātidūre gantabbaṃ, nāccāsanne gantabbaṃ, patta­pariyā­pannaṃ paṭig­ga­hetab­baṃ. Na upajjhāyassa bhaṇamānassa antarantarā kathā opātetabbā. Upajjhāyo āpattisāmantā bhaṇamāno nivāretabbo.

Nivattantena paṭhamataraṃ āgantvā āsanaṃ paññapetabbaṃ, pādodakaṃ pādapīṭhaṃ pādakathalikaṃ upa­nikkhi­pi­tabbaṃ, paccuggantvā pattacīvaraṃ paṭig­ga­hetab­baṃ, paṭinivāsanaṃ dātabbaṃ, nivāsanaṃ paṭig­ga­hetab­baṃ. Sace cīvaraṃ sinnaṃ hoti, muhuttaṃ uṇhe otāpetabbaṃ, na ca uṇhe cīvaraṃ nidahitabbaṃ. Cīvaraṃ saṅgharitabbaṃ. Cīvaraṃ saṅgharantena caturaṅgulaṃ kaṇṇaṃ ussāretvā cīvaraṃ saṅgharitabbaṃ—mā majjhe bhaṅgo ahosīti. Obhoge kāyabandhanaṃ kātabbaṃ.

Sace piṇḍapāto hoti, upajjhāyo ca bhuñjitukāmo hoti, udakaṃ datvā piṇḍapāto upanāmetabbo. Upajjhāyo pānīyena pucchitabbo. Bhuttāvissa udakaṃ datvā pattaṃ paṭiggahetvā nīcaṃ katvā sādhukaṃ appaṭi­ghaṃ­san­tena dhovitvā vodakaṃ katvā muhuttaṃ uṇhe otāpetabbo. Na ca uṇhe patto nidahitabbo. Pattacīvaraṃ nikkhipitabbaṃ. Pattaṃ nikkhipantena ekena hatthena pattaṃ gahetvā ekena hatthena heṭṭhāmañcaṃ vā heṭṭhāpīṭhaṃ vā parāmasitvā patto nikkhipitabbo. Na ca anantarahitāya bhūmiyā patto nikkhipitabbo. Cīvaraṃ nikkhipantena ekena hatthena cīvaraṃ gahetvā ekena hatthena cīvaravaṃsaṃ vā cīvararajjuṃ vā pamajjitvā pārato antaṃ orato bhogaṃ katvā cīvaraṃ nikkhipitabbaṃ. Upajjhāyamhi vuṭṭhite āsanaṃ uddharitabbaṃ, pādodakaṃ pādapīṭhaṃ pādakathalikaṃ paṭisāmetabbaṃ. Sace so deso uklāpo hoti, so deso sammajjitabbo.

Sace upajjhāyo nahāyitukāmo hoti, nahānaṃ paṭiyādetabbaṃ. Sace sītena attho hoti, sītaṃ paṭiyādetabbaṃ. Sace uṇhena attho hoti, uṇhaṃ paṭiyādetabbaṃ.

Sace upajjhāyo jantāgharaṃ pavisitukāmo hoti, cuṇṇaṃ sannetabbaṃ, mattikā temetabbā, ­jantā­ghara­pīṭhaṃ ādāya upajjhāyassa piṭṭhito piṭṭhito gantvā ­jantā­ghara­pīṭhaṃ datvā cīvaraṃ paṭiggahetvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ, cuṇṇaṃ dātabbaṃ, mattikā dātabbā. Sace ussahati, jantāgharaṃ pavisitabbaṃ. Jantāgharaṃ pavisantena mattikāya mukhaṃ makkhetvā purato ca pacchato ca paṭicchādetvā jantāgharaṃ pavisitabbaṃ. Na there bhikkhū anupakhajja nisīditabbaṃ. Na navā bhikkhū āsanena paṭibāhitabbā. Jantāghare upajjhāyassa parikammaṃ kātabbaṃ. Jantāgharā nikkhamantena ­jantā­ghara­pīṭhaṃ ādāya purato ca pacchato ca paṭicchādetvā jantāgharā nikkhamitabbaṃ.

Udakepi upajjhāyassa parikammaṃ kātabbaṃ. Nahātena paṭhamataraṃ uttaritvā attano gattaṃ vodakaṃ katvā nivāsetvā upajjhāyassa gattato udakaṃ pamajjitabbaṃ, nivāsanaṃ dātabbaṃ, saṅghāṭi dātabbā, ­jantā­ghara­pīṭhaṃ ādāya paṭhamataraṃ āgantvā āsanaṃ paññapetabbaṃ, pādodakaṃ pādapīṭhaṃ pādakathalikaṃ upa­nikkhi­pi­tabbaṃ. Upajjhāyo pānīyena pucchitabbo. Sace uddisāpetukāmo hoti, uddisitabbo. Sace pari­pucchi­tukāmo hoti, pari­pucchi­tabbo.

Yasmiṃ vihāre upajjhāyo viharati, sace so vihāro uklāpo hoti, sace ussahati, sodhetabbo. Vihāraṃ sodhentena paṭhamaṃ pattacīvaraṃ nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ; nisīda­na­pac­cattha­ra­ṇaṃ nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ; bhisi­bibbo­hanaṃ nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ; mañco nīcaṃ katvā sādhukaṃ appaṭi­ghaṃ­san­tena, asaṅghaṭ­ṭentena kavāṭapiṭṭhaṃ, nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbo; pīṭhaṃ nīcaṃ katvā sādhukaṃ appaṭi­ghaṃ­san­tena, asaṅghaṭ­ṭentena kavāṭapiṭṭhaṃ, nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ; mañca­paṭi­pādakā nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbā; kheḷamallako nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbo; apas­sena­phala­kaṃ nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ; bhūmattharaṇaṃ yathāpaññattaṃ sallakkhetvā nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ. Sace vihāre santānakaṃ hoti, ullokā paṭhamaṃ ohāretabbaṃ, ālokasan­dhi­kaṇṇa­bhāgā pamajjitabbā. Sace geruka­pari­kamma­katā bhitti kaṇṇakitā hoti, coḷakaṃ temetvā pīḷetvā pamajjitabbā. Sace kāḷavaṇṇakatā bhūmi kaṇṇakitā hoti, coḷakaṃ temetvā pīḷetvā pamajjitabbā. Sace akatā hoti bhūmi, udakena paripphositvā paripphositvā sammajjitabbā—mā vihāro rajena uhaññīti. Saṅkāraṃ vicinitvā ekamantaṃ chaḍḍetabbaṃ.

Bhūmattharaṇaṃ otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā atiharitvā yathāpaññattaṃ paññapetabbaṃ. Mañca­paṭi­pādakā otāpetvā pamajjitvā atiharitvā yathāṭhāne ṭhapetabbā. Mañco otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā nīcaṃ katvā sādhukaṃ appaṭi­ghaṃ­san­tena, asaṅghaṭ­ṭentena kavāṭapiṭṭhaṃ, atiharitvā yathāpaññattaṃ paññapetabbo. Pīṭhaṃ otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā nīcaṃ katvā sādhukaṃ appaṭi­ghaṃ­san­tena, asaṅghaṭ­ṭentena kavāṭapiṭṭhaṃ, atiharitvā yathāpaññattaṃ paññapetabbaṃ. Bhisi­bibbo­hanaṃ otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā atiharitvā yathāpaññattaṃ paññapetabbaṃ. Nisīda­na­pac­cattha­ra­ṇaṃ otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā atiharitvā yathāpaññattaṃ paññapetabbaṃ. Kheḷamallako otāpetvā pamajjitvā atiharitvā yathāṭhāne ṭhapetabbo. Apas­sena­phala­kaṃ otāpetvā pamajjitvā atiharitvā yathāṭhāne ṭhapetabbaṃ. Pattacīvaraṃ nikkhipitabbaṃ. Pattaṃ nikkhipantena ekena hatthena pattaṃ gahetvā ekena hatthena heṭṭhāmañcaṃ vā heṭṭhāpīṭhaṃ vā parāmasitvā patto nikkhipitabbo. Na ca anantarahitāya bhūmiyā patto nikkhipitabbo. Cīvaraṃ nikkhipantena ekena hatthena cīvaraṃ gahetvā ekena hatthena cīvaravaṃsaṃ vā cīvararajjuṃ vā pamajjitvā pārato antaṃ orato bhogaṃ katvā cīvaraṃ nikkhipitabbaṃ.

Sace puratthimā sarajā vātā vāyanti, puratthimā vātapānā thaketabbā. Sace pacchimā sarajā vātā vāyanti, pacchimā vātapānā thaketabbā. Sace uttarā sarajā vātā vāyanti, uttarā vātapānā thaketabbā. Sace dakkhiṇā sarajā vātā vāyanti, dakkhiṇā vātapānā thaketabbā. Sace sītakālo hoti, divā vātapānā vivaritabbā, rattiṃ thaketabbā. Sace uṇhakālo hoti, divā vātapānā thaketabbā, rattiṃ vivaritabbā.

Sace pariveṇaṃ uklāpaṃ hoti, pariveṇaṃ sammajjitabbaṃ. Sace koṭṭhako uklāpo hoti, koṭṭhako sammajjitabbo. Sace upaṭṭhānasālā uklāpā hoti, upaṭṭhānasālā sammajjitabbā. Sace aggisālā uklāpā hoti, aggisālā sammajjitabbā. Sace vaccakuṭi uklāpā hoti, vaccakuṭi sammajjitabbā. Sace pānīyaṃ na hoti, pānīyaṃ upaṭ­ṭhāpetab­baṃ. Sace paribhojanīyaṃ na hoti, paribhojanīyaṃ upaṭ­ṭhāpetab­baṃ. Sace ācama­na­kumbhiyā udakaṃ na hoti, ācama­na­kumbhiyā udakaṃ āsiñcitabbaṃ.

Sace upajjhāyassa anabhirati uppannā hoti, sad­dhi­vihā­ri­kena vūpakāsetabbo, vūpakāsā­petabbo, dhammakathā vāssa kātabbā. Sace upajjhāyassa kukkuccaṃ uppannaṃ hoti, sad­dhi­vihā­ri­kena vinodetabbaṃ, vinodāpetabbaṃ, dhammakathā vāssa kātabbā. Sace upajjhāyassa diṭṭhigataṃ uppannaṃ hoti, sad­dhi­vihā­ri­kena vivecetabbaṃ, vivecāpetabbaṃ, dhammakathā vāssa kātabbā. Sace upajjhāyo garudhammaṃ ajjhāpanno hoti parivāsāraho, sad­dhi­vihā­ri­kena ussukkaṃ kātabbaṃ— kinti nu kho saṃgho upajjhāyassa parivāsaṃ dadeyyāti. Sace upajjhāyo mūlāya­paṭikas­sa­nāraho hoti, sad­dhi­vihā­ri­kena ussukkaṃ kātabbaṃ—kinti nu kho saṃgho upajjhāyaṃ mūlāya paṭikasseyyāti. Sace upajjhāyo mānattāraho hoti, sad­dhi­vihā­ri­kena ussukkaṃ kātabbaṃ—kinti nu kho saṃgho upajjhāyassa mānattaṃ dadeyyāti. Sace upajjhāyo abbhānāraho hoti, sad­dhi­vihā­ri­kena ussukkaṃ kātabbaṃ—kinti nu kho saṃgho upajjhāyaṃ abbheyyāti. Sace saṃgho upajjhāyassa kammaṃ kattukāmo hoti, tajjanīyaṃ vā niyassaṃ vā pabbājanīyaṃ vā paṭisāraṇīyaṃ vā ukkhepanīyaṃ vā, sad­dhi­vihā­ri­kena ussukkaṃ kātabbaṃ—kinti nu kho saṃgho upajjhāyassa kammaṃ na kareyya, lahukāya vā pariṇāmeyyāti. Kataṃ vā panassa hoti saṃghena kammaṃ, tajjanīyaṃ vā niyassaṃ vā pabbājanīyaṃ vā paṭisāraṇīyaṃ vā ukkhepanīyaṃ vā, sad­dhi­vihā­ri­kena ussukkaṃ kātabbaṃ—kinti nu kho upajjhāyo sammā vatteyya, lomaṃ pāteyya, netthāraṃ vatteyya, saṃgho taṃ kammaṃ paṭippas­sam­bhey­yāti.

Sace upajjhāyassa cīvaraṃ dhovitabbaṃ hoti, sad­dhi­vihā­ri­kena dhovitabbaṃ, ussukkaṃ vā kātabbaṃ—kinti nu kho upajjhāyassa cīvaraṃ dhoviyethāti. Sace upajjhāyassa cīvaraṃ kātabbaṃ hoti, sad­dhi­vihā­ri­kena kātabbaṃ, ussukkaṃ vā kātabbaṃ—kinti nu kho upajjhāyassa cīvaraṃ kariyethāti. Sace upajjhāyassa rajanā pacitabbā hoti, sad­dhi­vihā­ri­kena pacitabbā, ussukkaṃ vā kātabbaṃ—kinti nu kho upajjhāyassa rajanaṃ paciyethāti. Sace upajjhāyassa cīvaraṃ rajitabbaṃ hoti, sad­dhi­vihā­ri­kena rajitabbaṃ, ussukkaṃ vā kātabbaṃ—kinti nu kho upajjhāyassa cīvaraṃ rajiyethāti. Cīvaraṃ rajantena sādhukaṃ sam­pari­vatta­kaṃ sam­pari­vatta­kaṃ rajitabbaṃ, na ca acchinne theve pakkamitabbaṃ.

Na upajjhāyaṃ anāpucchā ekaccassa patto dātabbo, na ekaccassa patto paṭiggahetabbo; na ekaccassa cīvaraṃ dātabbaṃ, na ekaccassa cīvaraṃ paṭig­ga­hetab­baṃ; na ekaccassa parikkhāro dātabbo, na ekaccassa parikkhāro paṭiggahetabbo; na ekaccassa kesā chedetabbā, na ekaccena kesā chedāpetabbā; na ekaccassa parikammaṃ kātabbaṃ, na ekaccena parikammaṃ kārāpetabbaṃ; na ekaccassa veyyāvacco kātabbo, na ekaccena veyyāvacco kārāpetabbo; na ekaccassa pacchāsamaṇena hotabbaṃ, na ekacco pacchāsamaṇo ādātabbo; na ekaccassa piṇḍapāto nīharitabbo, na ekaccena piṇḍapāto nīharāpetabbo; na upajjhāyaṃ anāpucchā gāmo pavisitabbo; na susānaṃ gantabbaṃ; na disā pakkamitabbā. Sace upajjhāyo gilāno hoti, yāvajīvaṃ upaṭṭhātabbo, vuṭṭhānamassa āgametabbaṃ. Idaṃ kho, bhikkhave, sad­dhi­vihā­ri­kā­naṃ upajjhāyesu vattaṃ yathā sad­dhi­vihā­ri­kehi upajjhāyesu sammā vattitabban”ti.

12. Sad­dhi­vihā­ri­ka­vatta­ka­thā

Tena kho pana samayena upajjhāyā sad­dhi­vihā­ri­kesu na sammā vattanti. Ye te bhikkhū appicchā … pe … te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—“kathañhi nāma upajjhāyā sad­dhi­vihā­ri­kesu na sammā vattissantī”ti. Atha kho te bhikkhū bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ … pe … “saccaṃ kira, bhikkhave, upajjhāyā sad­dhi­vihā­ri­kesu na sammā vattantī”ti? “Saccaṃ, bhagavā”ti … pe … vigarahitvā … pe … dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi—

“Tena hi, bhikkhave, upajjhāyānaṃ sad­dhi­vihā­ri­kesu vattaṃ paññapessāmi yathā upajjhāyehi sad­dhi­vihā­ri­kesu sammā vattitabbaṃ. Upajjhāyena, bhikkhave, sad­dhi­vihā­ri­kamhi sammā vattitabbaṃ. Tatrāyaṃ sammāvattanā—

Upajjhāyena, bhikkhave, saddhivihāriko saṅgahetabbo anuggahetabbo uddesena paripucchāya ovādena anusāsaniyā. Sace upajjhāyassa patto hoti, sad­dhi­vihā­ri­kassa patto na hoti, upajjhāyena sad­dhi­vihā­ri­kassa patto dātabbo, ussukkaṃ vā kātabbaṃ—kinti nu kho sad­dhi­vihā­ri­kassa patto uppajjiyethāti. Sace upajjhāyassa cīvaraṃ hoti, sad­dhi­vihā­ri­kassa cīvaraṃ na hoti, upajjhāyena sad­dhi­vihā­ri­kassa cīvaraṃ dātabbaṃ, ussukkaṃ vā kātabbaṃ—kinti nu kho sad­dhi­vihā­ri­kassa cīvaraṃ uppajjiyethāti. Sace upajjhāyassa parikkhāro hoti, sad­dhi­vihā­ri­kassa parikkhāro na hoti, upajjhāyena sad­dhi­vihā­ri­kassa parikkhāro dātabbo, ussukkaṃ vā kātabbaṃ—kinti nu kho sad­dhi­vihā­ri­kassa parikkhāro uppajjiyethāti.

Sace saddhivihāriko gilāno hoti, kālasseva uṭṭhāya dantakaṭṭhaṃ dātabbaṃ, mukhodakaṃ dātabbaṃ, āsanaṃ paññapetabbaṃ. Sace yāgu hoti, bhājanaṃ dhovitvā yāgu upanāmetabbā. Yāguṃ pītassa udakaṃ datvā bhājanaṃ paṭiggahetvā nīcaṃ katvā sādhukaṃ appaṭi­ghaṃ­san­tena dhovitvā paṭisāmetabbaṃ. Sad­dhi­vihā­ri­kamhi vuṭṭhite āsanaṃ uddharitabbaṃ. Sace so deso uklāpo hoti, so deso sammajjitabbo.

Sace saddhivihāriko gāmaṃ pavisitukāmo hoti, nivāsanaṃ dātabbaṃ, paṭinivāsanaṃ paṭig­ga­hetab­baṃ, kāyabandhanaṃ dātabbaṃ, saguṇaṃ katvā saṅghāṭiyo dātabbā, dhovitvā patto sodako dātabbo.

Ettāvatā nivattissatīti āsanaṃ paññapetabbaṃ, pādodakaṃ pādapīṭhaṃ pādakathalikaṃ upa­nikkhi­pi­tabbaṃ, paccuggantvā pattacīvaraṃ paṭig­ga­hetab­baṃ, paṭinivāsanaṃ dātabbaṃ, nivāsanaṃ paṭig­ga­hetab­baṃ. Sace cīvaraṃ sinnaṃ hoti, muhuttaṃ uṇhe otāpetabbaṃ, na ca uṇhe cīvaraṃ nidahitabbaṃ. Cīvaraṃ saṅgharitabbaṃ. Cīvaraṃ saṅgharantena caturaṅgulaṃ kaṇṇaṃ ussāretvā cīvaraṃ saṅgharitabbaṃ—mā majjhe bhaṅgo ahosīti. Obhoge kāyabandhanaṃ kātabbaṃ.

Sace piṇḍapāto hoti, saddhivihāriko ca bhuñjitukāmo hoti, udakaṃ datvā piṇḍapāto upanāmetabbo. Saddhivihāriko pānīyena pucchitabbo. Bhuttāvissa udakaṃ datvā pattaṃ paṭiggahetvā nīcaṃ katvā sādhukaṃ appaṭi­ghaṃ­san­tena dhovitvā vodakaṃ katvā muhuttaṃ uṇhe otāpetabbo, na ca uṇhe patto nidahitabbo. Pattacīvaraṃ nikkhipitabbaṃ. Pattaṃ nikkhipantena ekena hatthena pattaṃ gahetvā ekena hatthena heṭṭhāmañcaṃ vā heṭṭhāpīṭhaṃ vā parāmasitvā patto nikkhipitabbo. Na ca anantarahitāya bhūmiyā patto nikkhipitabbo. Cīvaraṃ nikkhipantena ekena hatthena cīvaraṃ gahetvā ekena hatthena cīvaravaṃsaṃ vā cīvararajjuṃ vā pamajjitvā pārato antaṃ orato bhogaṃ katvā cīvaraṃ nikkhipitabbaṃ. Sad­dhi­vihā­ri­kamhi vuṭṭhite āsanaṃ uddharitabbaṃ, pādodakaṃ pādapīṭhaṃ pādakathalikaṃ paṭisāmetabbaṃ. Sace so deso uklāpo hoti, so deso sammajjitabbo.

Sace saddhivihāriko nahāyitukāmo hoti, nahānaṃ paṭiyādetabbaṃ. Sace sītena attho hoti, sītaṃ paṭiyādetabbaṃ. Sace uṇhena attho hoti, uṇhaṃ paṭiyādetabbaṃ.

Sace saddhivihāriko jantāgharaṃ pavisitukāmo hoti, cuṇṇaṃ sannetabbaṃ, mattikā temetabbā, ­jantā­ghara­pīṭhaṃ ādāya gantvā ­jantā­ghara­pīṭhaṃ datvā cīvaraṃ paṭiggahetvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ, cuṇṇaṃ dātabbaṃ, mattikā dātabbā. Sace ussahati jantāgharaṃ pavisitabbaṃ. Jantāgharaṃ pavisantena mattikāya mukhaṃ makkhetvā purato ca pacchato ca paṭicchādetvā jantāgharaṃ pavisitabbaṃ. Na there bhikkhū anupakhajja nisīditabbaṃ, na navā bhikkhū āsanena paṭibāhitabbā. Jantāghare sad­dhi­vihā­ri­kassa parikammaṃ kātabbaṃ. Jantāgharā nikkhamantena ­jantā­ghara­pīṭhaṃ ādāya purato ca pacchato ca paṭicchādetvā jantāgharā nikkhamitabbaṃ.

Udakepi sad­dhi­vihā­ri­kassa parikammaṃ kātabbaṃ. Nahātena paṭhamataraṃ uttaritvā attano gattaṃ vodakaṃ katvā nivāsetvā sad­dhi­vihā­ri­kassa gattato udakaṃ pamajjitabbaṃ, nivāsanaṃ dātabbaṃ, saṅghāṭi dātabbā, ­jantā­ghara­pīṭhaṃ ādāya paṭhamataraṃ āgantvā āsanaṃ paññapetabbaṃ, pādodakaṃ pādapīṭhaṃ pādakathalikaṃ upa­nikkhi­pi­tabbaṃ. Saddhivihāriko pānīyena pucchitabbo.

Yasmiṃ vihāre saddhivihāriko viharati, sace so vihāro uklāpo hoti, sace ussahati, sodhetabbo. Vihāraṃ sodhentena paṭhamaṃ pattacīvaraṃ nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ … pe … sace ācama­na­kumbhiyā udakaṃ na hoti, ācama­na­kumbhiyā udakaṃ āsiñcitabbaṃ.

Sace sad­dhi­vihā­ri­kassa anabhirati uppannā hoti, upajjhāyena vūpakāsetabbo, vūpakāsā­petabbo, dhammakathā vāssa kātabbā. Sace sad­dhi­vihā­ri­kassa kukkuccaṃ uppannaṃ hoti, upajjhāyena vinodetabbaṃ, vinodāpetabbaṃ, dhammakathā vāssa kātabbā. Sace sad­dhi­vihā­ri­kassa diṭṭhigataṃ uppannaṃ hoti, upajjhāyena vivecetabbaṃ, vivecāpetabbaṃ, dhammakathā vāssa kātabbā. Sace saddhivihāriko garudhammaṃ ajjhāpanno hoti parivāsāraho, upajjhāyena ussukkaṃ kātabbaṃ—kinti nu kho saṃgho sad­dhi­vihā­ri­kassa parivāsaṃ dadeyyāti. Sace saddhivihāriko mūlāya­paṭikas­sa­nāraho hoti, upajjhāyena ussukkaṃ kātabbaṃ—kinti nu kho saṃgho sad­dhi­vihā­ri­kaṃ mūlāya paṭikasseyyāti. Sace saddhivihāriko mānattāraho hoti, upajjhāyena ussukkaṃ kātabbaṃ—kinti nu kho saṃgho sad­dhi­vihā­ri­kassa mānattaṃ dadeyyāti. Sace saddhivihāriko abbhānāraho hoti, upajjhāyena ussukkaṃ kātabbaṃ—kinti nu kho saṃgho sad­dhi­vihā­ri­kaṃ abbheyyāti. Sace saṃgho sad­dhi­vihā­ri­kassa kammaṃ kattukāmo hoti, tajjanīyaṃ vā niyassaṃ vā pabbājanīyaṃ vā paṭisāraṇīyaṃ vā ukkhepanīyaṃ vā, upajjhāyena ussukkaṃ kātabbaṃ—kinti nu kho saṃgho sad­dhi­vihā­ri­kassa kammaṃ na kareyya, lahukāya vā pariṇāmeyyāti. Kataṃ vā panassa hoti saṃghena kammaṃ, tajjanīyaṃ vā niyassaṃ vā pabbājanīyaṃ vā paṭisāraṇīyaṃ vā, ukkhepanīyaṃ vā, upajjhāyena ussukkaṃ kātabbaṃ—kinti nu kho saddhivihāriko sammā vatteyya lomaṃ pāteyya, netthāraṃ vatteyya, saṃgho taṃ kammaṃ paṭippas­sam­bhey­yāti.

Sace sad­dhi­vihā­ri­kassa cīvaraṃ dhovitabbaṃ hoti, upajjhāyena ācikkhitabbaṃ— evaṃ dhoveyyāsīti, ussukkaṃ vā kātabbaṃ—kinti nu kho sad­dhi­vihā­ri­kassa cīvaraṃ dhoviyethāti. Sace sad­dhi­vihā­ri­kassa cīvaraṃ kātabbaṃ hoti, upajjhāyena ācikkhitabbaṃ—evaṃ kareyyāsīti, ussukkaṃ vā kātabbaṃ—kinti nu kho sad­dhi­vihā­ri­kassa cīvaraṃ kariyethāti. Sace sad­dhi­vihā­ri­kassa rajanaṃ pacitabbaṃ hoti, upajjhāyena ācikkhitabbaṃ—evaṃ paceyyāsīti, ussukkaṃ vā kātabbaṃ—kinti nu kho sad­dhi­vihā­ri­kassa rajanaṃ paciyethāti. Sace sad­dhi­vihā­ri­kassa cīvaraṃ rajitabbaṃ hoti, upajjhāyena ācikkhitabbaṃ—evaṃ rajeyyāsīti, ussukkaṃ vā kātabbaṃ—kinti nu kho sad­dhi­vihā­ri­kassa cīvaraṃ rajiyethāti. Cīvaraṃ rajantena sādhukaṃ sam­pari­vatta­kaṃ sam­pari­vatta­kaṃ rajitabbaṃ, na ca acchinne theve pakkamitabbaṃ. Sace saddhivihāriko gilāno hoti, yāvajīvaṃ upaṭṭhātabbo, vuṭṭhānamassa āgametabbaṃ. Idaṃ kho, bhikkhave, upajjhāyānaṃ sad­dhi­vihā­ri­kesu vattaṃ yathā upajjhāyehi sad­dhi­vihā­ri­kesu sammā vattitabban”ti.

Dutiya­bhā­ṇavāro niṭṭhito.

13. Ācari­yavatta­ka­thā

Tena kho pana samayena antevāsikā ācariyesu na sammā vattanti. Ye te bhikkhū appicchā … pe … te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—“kathañhi nāma antevāsikā ācariyesu na sammā vattissantī”ti. Atha kho te bhikkhū bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ … pe … “saccaṃ kira, bhikkhave, antevāsikā ācariyesu na sammā vattantī”ti? “Saccaṃ, bhagavā”ti … pe … vigarahitvā … pe … dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi—

“Tena hi, bhikkhave, antevāsikānaṃ ācariyesu vattaṃ paññapessāmi yathā antevāsikehi ācariyesu sammā vattitabbaṃ. Antevāsikena, bhikkhave, ācariyamhi sammā vattitabbaṃ. Tatrāyaṃ sammāvattanā—

Kālasseva uṭṭhāya upāhanā omuñcitvā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā dantakaṭṭhaṃ dātabbaṃ, mukhodakaṃ dātabbaṃ, āsanaṃ paññapetabbaṃ. Sace yāgu hoti, bhājanaṃ dhovitvā yāgu upanāmetabbā. Yāguṃ pītassa udakaṃ datvā bhājanaṃ paṭiggahetvā nīcaṃ katvā sādhukaṃ appaṭi­ghaṃ­san­tena dhovitvā paṭisāmetabbaṃ. Ācariyamhi vuṭṭhite āsanaṃ uddharitabbaṃ. Sace so deso uklāpo hoti, so deso sammajjitabbo.

Sace ācariyo gāmaṃ pavisitukāmo hoti, nivāsanaṃ dātabbaṃ, paṭinivāsanaṃ paṭig­ga­hetab­baṃ, kāyabandhanaṃ dātabbaṃ, saguṇaṃ katvā saṅghāṭiyo dātabbā, dhovitvā patto sodako dātabbo. Sace ācariyo pacchāsamaṇaṃ ākaṅkhati, timaṇḍalaṃ paṭicchā­dentena parimaṇḍalaṃ nivāsetvā kāyabandhanaṃ bandhitvā saguṇaṃ katvā saṅghāṭiyo pārupitvā gaṇṭhikaṃ paṭimuñcitvā dhovitvā pattaṃ gahetvā ācariyassa pacchāsamaṇena hotabbaṃ. Nātidūre gantabbaṃ, nāccāsanne gantabbaṃ, patta­pariyā­pannaṃ paṭig­ga­hetab­baṃ. Na ācariyassa bhaṇamānassa antarantarā kathā opātetabbā. Ācariyo āpattisāmantā bhaṇamāno nivāretabbo.

Nivattantena paṭhamataraṃ āgantvā āsanaṃ paññapetabbaṃ, pādodakaṃ pādapīṭhaṃ pādakathalikaṃ upa­nikkhi­pi­tabbaṃ, paccuggantvā pattacīvaraṃ paṭig­ga­hetab­baṃ, paṭinivāsanaṃ dātabbaṃ, nivāsanaṃ paṭig­ga­hetab­baṃ. Sace cīvaraṃ sinnaṃ hoti, muhuttaṃ uṇhe otāpetabbaṃ, na ca uṇhe cīvaraṃ nidahitabbaṃ. Cīvaraṃ saṅgharitabbaṃ. Cīvaraṃ saṅgharantena caturaṅgulaṃ kaṇṇaṃ ussāretvā cīvaraṃ saṅgharitabbaṃ—mā majjhe bhaṅgo ahosīti. Obhoge kāyabandhanaṃ kātabbaṃ.

Sace piṇḍapāto hoti, ācariyo ca bhuñjitukāmo hoti, udakaṃ datvā piṇḍapāto upanāmetabbo. Ācariyo pānīyena pucchitabbo. Bhuttāvissa udakaṃ datvā pattaṃ paṭiggahetvā nīcaṃ katvā sādhukaṃ appaṭi­ghaṃ­san­tena dhovitvā vodakaṃ katvā muhuttaṃ uṇhe otāpetabbo, na ca uṇhe patto nidahitabbo. Pattacīvaraṃ nikkhipitabbaṃ. Pattaṃ nikkhipantena ekena hatthena pattaṃ gahetvā ekena hatthena heṭṭhāmañcaṃ vā heṭṭhāpīṭhaṃ vā parāmasitvā patto nikkhipitabbo. Na ca anantarahitāya bhūmiyā patto nikkhipitabbo. Cīvaraṃ nikkhipantena ekena hatthena cīvaraṃ gahetvā ekena hatthena cīvaravaṃsaṃ vā cīvararajjuṃ vā pamajjitvā pārato antaṃ orato bhogaṃ katvā cīvaraṃ nikkhipitabbaṃ. Ācariyamhi vuṭṭhite āsanaṃ uddharitabbaṃ, pādodakaṃ pādapīṭhaṃ pādakathalikaṃ paṭisāmetabbaṃ. Sace so deso uklāpo hoti, so deso sammajjitabbo.

Sace ācariyo nahāyitukāmo hoti, nahānaṃ paṭiyādetabbaṃ. Sace sītena attho hoti, sītaṃ paṭiyādetabbaṃ. Sace uṇhena attho hoti, uṇhaṃ paṭiyādetabbaṃ.

Sace ācariyo jantāgharaṃ pavisitukāmo hoti, cuṇṇaṃ sannetabbaṃ, mattikā temetabbā, ­jantā­ghara­pīṭhaṃ ādāya ācariyassa piṭṭhito piṭṭhito gantvā ­jantā­ghara­pīṭhaṃ datvā cīvaraṃ paṭiggahetvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ, cuṇṇaṃ dātabbaṃ, mattikā dātabbā. Sace ussahati, jantāgharaṃ pavisitabbaṃ. Jantāgharaṃ pavisantena mattikāya mukhaṃ makkhetvā purato ca pacchato ca paṭicchādetvā jantāgharaṃ pavisitabbaṃ. Na there bhikkhū anupakhajja nisīditabbaṃ. Na navā bhikkhū āsanena paṭibāhitabbā. Jantāghare ācariyassa parikammaṃ kātabbaṃ. Jantāgharā nikkhamantena ­jantā­ghara­pīṭhaṃ ādāya purato ca pacchato ca paṭicchādetvā jantāgharā nikkhamitabbaṃ.

Udakepi ācariyassa parikammaṃ kātabbaṃ. Nahātena paṭhamataraṃ uttaritvā attano gattaṃ vodakaṃ katvā nivāsetvā ācariyassa gattato udakaṃ pamajjitabbaṃ, nivāsanaṃ dātabbaṃ, saṅghāṭi dātabbā, ­jantā­ghara­pīṭhaṃ ādāya paṭhamataraṃ āgantvā āsanaṃ paññapetabbaṃ, pādodakaṃ pādapīṭhaṃ pādakathalikaṃ upa­nikkhi­pi­tabbaṃ. Ācariyo pānīyena pucchitabbo. Sace uddisāpetukāmo hoti, uddisitabbo. Sace pari­pucchi­tukāmo hoti, pari­pucchi­tabbo.

Yasmiṃ vihāre ācariyo viharati, sace so vihāro uklāpo hoti, sace ussahati, sodhetabbo. Vihāraṃ sodhentena paṭhamaṃ pattacīvaraṃ nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ; nisīda­na­pac­cattha­ra­ṇaṃ nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ; bhisi­bibbo­hanaṃ nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ; mañco nīcaṃ katvā sādhukaṃ appaṭi­ghaṃ­san­tena asaṅghaṭ­ṭentena kavāṭapiṭṭhaṃ, nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbo; pīṭhaṃ nīcaṃ katvā sādhukaṃ appaṭi­ghaṃ­san­tena, asaṅghaṭ­ṭentena kavāṭapiṭṭhaṃ, nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ; mañca­paṭi­pādakā nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbā; kheḷamallako nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbo; apas­sena­phala­kaṃ nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ; bhūmattharaṇaṃ yathāpaññattaṃ sallakkhetvā nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ. Sace vihāre santānakaṃ hoti, ullokā paṭhamaṃ ohāretabbaṃ, ālokasan­dhi­kaṇṇa­bhāgā pamajjitabbā. Sace geruka­pari­kamma­katā bhitti kaṇṇakitā hoti, coḷakaṃ temetvā pīḷetvā pamajjitabbā. Sace kāḷavaṇṇakatā bhūmi kaṇṇakitā hoti, coḷakaṃ temetvā pīḷetvā pamajjitabbā. Sace akatā hoti bhūmi, udakena paripphositvā paripphositvā sammajjitabbā—mā vihāro rajena uhaññīti. Saṅkāraṃ vicinitvā ekamantaṃ chaḍḍetabbaṃ.

Bhūmattharaṇaṃ otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā atiharitvā yathāpaññattaṃ paññapetabbaṃ. Mañca­paṭi­pādakā otāpetvā pamajjitvā atiharitvā yathāṭhāne ṭhapetabbā. Mañco otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā nīcaṃ katvā sādhukaṃ appaṭi­ghaṃ­san­tena, asaṅghaṭ­ṭentena kavāṭapiṭṭhaṃ, atiharitvā yathāpaññattaṃ paññapetabbo. Pīṭhaṃ otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā nīcaṃ katvā sādhukaṃ appaṭi­ghaṃ­san­tena, asaṅghaṭ­ṭentena kavāṭapiṭṭhaṃ, atiharitvā yathāpaññattaṃ paññapetabbaṃ. Bhisi­bibbo­hanaṃ otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā atiharitvā yathāpaññattaṃ paññapetabbaṃ. Nisīda­na­pac­cattha­ra­ṇaṃ otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā atiharitvā yathāpaññattaṃ paññapetabbaṃ. Kheḷamallako otāpetvā pamajjitvā atiharitvā yathāṭhāne ṭhapetabbo. Apas­sena­phala­kaṃ otāpetvā pamajjitvā atiharitvā yathāṭhāne ṭhapetabbaṃ. Pattacīvaraṃ nikkhipitabbaṃ. Pattaṃ nikkhipantena ekena hatthena pattaṃ gahetvā ekena hatthena heṭṭhāmañcaṃ vā heṭṭhāpīṭhaṃ vā parāmasitvā patto nikkhipitabbo. Na ca anantarahitāya bhūmiyā patto nikkhipitabbo. Cīvaraṃ nikkhipantena ekena hatthena cīvaraṃ gahetvā ekena hatthena cīvaravaṃsaṃ vā cīvararajjuṃ vā pamajjitvā pārato antaṃ orato bhogaṃ katvā cīvaraṃ nikkhipitabbaṃ.

Sace puratthimā sarajā vātā vāyanti, puratthimā vātapānā thaketabbā. Sace pacchimā sarajā vātā vāyanti, pacchimā vātapānā thaketabbā. Sace uttarā sarajā vātā vāyanti, uttarā vātapānā thaketabbā. Sace dakkhiṇā sarajā vātā vāyanti, dakkhiṇā vātapānā thaketabbā. Sace sītakālo hoti, divā vātapānā vivaritabbā, rattiṃ thaketabbā. Sace uṇhakālo hoti, divā vātapānā thaketabbā, rattiṃ vivaritabbā.

Sace pariveṇaṃ uklāpaṃ hoti, pariveṇaṃ sammajjitabbaṃ. Sace koṭṭhako uklāpo hoti, koṭṭhako sammajjitabbo. Sace upaṭṭhānasālā uklāpā hoti, upaṭṭhānasālā sammajjitabbā. Sace aggisālā uklāpā hoti, aggisālā sammajjitabbā. Sace vaccakuṭi uklāpā hoti, vaccakuṭi sammajjitabbā. Sace pānīyaṃ na hoti, pānīyaṃ upaṭ­ṭhāpetab­baṃ. Sace paribhojanīyaṃ na hoti, paribhojanīyaṃ upaṭ­ṭhāpetab­baṃ. Sace ācama­na­kumbhiyā udakaṃ na hoti, ācama­na­kumbhiyā udakaṃ āsiñcitabbaṃ.

Sace ācariyassa anabhirati uppannā hoti, antevāsikena vūpakāsetabbo, vūpakāsā­petabbo, dhammakathā vāssa kātabbā. Sace ācariyassa kukkuccaṃ uppannaṃ hoti, antevāsikena vinodetabbaṃ, vinodāpetabbaṃ, dhammakathā vāssa kātabbā. Sace ācariyassa diṭṭhigataṃ uppannaṃ hoti, antevāsikena vivecetabbaṃ, vivecāpetabbaṃ, dhammakathā vāssa kātabbā. Sace ācariyo garudhammaṃ ajjhāpanno hoti, parivāsāraho, antevāsikena ussukkaṃ kātabbaṃ—kinti nu kho saṃgho ācariyassa parivāsaṃ dadeyyāti. Sace ācariyo mūlāya­paṭikas­sa­nāraho hoti, antevāsikena ussukkaṃ kātabbaṃ—kinti nu kho saṃgho ācariyaṃ mūlāya paṭikasseyyāti. Sace ācariyo mānattāraho hoti, antevāsikena ussukkaṃ kātabbaṃ— kinti nu kho saṃgho ācariyassa mānattaṃ dadeyyāti. Sace ācariyo abbhānāraho hoti, antevāsikena ussukkaṃ kātabbaṃ—kinti nu kho saṃgho ācariyaṃ abbheyyāti. Sace saṃgho ācariyassa kammaṃ kattukāmo hoti, tajjanīyaṃ vā niyassaṃ vā pabbājanīyaṃ vā paṭisāraṇīyaṃ vā ukkhepanīyaṃ vā, antevāsikena ussukkaṃ kātabbaṃ—kinti nu kho saṃgho ācariyassa kammaṃ na kareyya, lahukāya vā pariṇāmeyyāti. Kataṃ vā panassa hoti saṃghena kammaṃ, tajjanīyaṃ vā niyassaṃ vā pabbājanīyaṃ vā paṭisāraṇīyaṃ vā ukkhepanīyaṃ vā, antevāsikena ussukkaṃ kātabbaṃ—kinti nu kho ācariyo sammā vatteyya, lomaṃ pāteyya, netthāraṃ vatteyya, saṃgho taṃ kammaṃ paṭippas­sam­bhey­yāti.

Sace ācariyassa cīvaraṃ dhovitabbaṃ hoti, antevāsikena dhovitabbaṃ, ussukkaṃ vā kātabbaṃ—kinti nu kho ācariyassa cīvaraṃ dhoviyethāti. Sace ācariyassa cīvaraṃ kātabbaṃ hoti, antevāsikena kātabbaṃ, ussukkaṃ vā kātabbaṃ—kinti nu kho ācariyassa cīvaraṃ kariyethāti. Sace ācariyassa rajanaṃ pacitabbaṃ hoti, antevāsikena pacitabbaṃ, ussukkaṃ vā kātabbaṃ—kinti nu kho ācariyassa rajanaṃ paciyethāti. Sace ācariyassa cīvaraṃ rajitabbaṃ hoti, antevāsikena rajitabbaṃ, ussukkaṃ vā kātabbaṃ—kinti nu kho ācariyassa cīvaraṃ rajiyethāti. Cīvaraṃ rajantena sādhukaṃ sam­pari­vatta­kaṃ sam­pari­vatta­kaṃ rajitabbaṃ, na ca acchinne theve pakkamitabbaṃ.

Na ācariyaṃ anāpucchā ekaccassa patto dātabbo, na ekaccassa patto paṭiggahetabbo; na ekaccassa cīvaraṃ dātabbaṃ, na ekaccassa cīvaraṃ paṭig­ga­hetab­baṃ; na ekaccassa parikkhāro dātabbo, na ekaccassa parikkhāro paṭiggahetabbo; na ekaccassa kesā cheditabbā, na ekaccena kesā chedāpetabbā; na ekaccassa parikammaṃ kātabbaṃ, na ekaccena parikammaṃ kārāpetabbaṃ; na ekaccassa veyyāvacco kātabbo, na ekaccena veyyāvacco kārāpetabbo; na ekaccassa pacchāsamaṇena hotabbaṃ, na ekacco pacchāsamaṇo ādātabbo; na ekaccassa piṇḍapāto nīharitabbo, na ekaccena piṇḍapāto nīharāpetabbo; na ācariyaṃ anāpucchā gāmo pavisitabbo; na susānaṃ gantabbaṃ; na disā pakkamitabbā. Sace ācariyo gilāno hoti, yāvajīvaṃ upaṭṭhātabbo, vuṭṭhānamassa āgametabbaṃ. Idaṃ kho, bhikkhave, antevāsikānaṃ ācariyesu vattaṃ yathā antevāsikehi ācariyesu sammā vattitabban”ti.

14. Antevā­si­ka­vatta­ka­thā

Tena kho pana samayena ācariyā antevāsikesu na sammā vattanti. Ye te bhikkhū appicchā … pe … te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—“kathañhi nāma ācariyā antevāsikesu na sammā vattissantī”ti. Atha kho te bhikkhū bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ. Atha kho bhagavā etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe bhikkhusaṃghaṃ sannipātāpetvā bhikkhū paṭipucchi—“saccaṃ kira, bhikkhave, ācariyā antevāsikesu na sammā vattantī”ti? “Saccaṃ, bhagavā”ti … pe … vigarahitvā … pe … dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi—

“Tena hi, bhikkhave, ācariyānaṃ antevāsikesu vattaṃ paññapessāmi yathā ācariyehi antevāsikesu sammā vattitabbaṃ. Ācariyena, bhikkhave, antevāsikamhi sammā vattitabbaṃ. Tatrāyaṃ sammāvattanā—

Ācariyena, bhikkhave, antevāsiko saṅgahetabbo anuggahetabbo uddesena paripucchāya ovādena anusāsaniyā. Sace ācariyassa patto hoti, antevāsikassa patto na hoti, ācariyena antevāsikassa patto dātabbo, ussukkaṃ vā kātabbaṃ— kinti nu kho antevāsikassa patto uppajjiyethāti. Sace ācariyassa cīvaraṃ hoti, antevāsikassa cīvaraṃ na hoti, ācariyena antevāsikassa cīvaraṃ dātabbaṃ, ussukkaṃ vā kātabbaṃ—kinti nu kho antevāsikassa cīvaraṃ uppajjiyethāti. Sace ācariyassa parikkhāro hoti, antevāsikassa parikkhāro na hoti, ācariyena antevāsikassa parikkhāro dātabbo, ussukkaṃ vā kātabbaṃ—kinti nu kho antevāsikassa parikkhāro uppajjiyethāti.

Sace antevāsiko gilāno hoti, kālasseva uṭṭhāya dantakaṭṭhaṃ dātabbaṃ, mukhodakaṃ dātabbaṃ, āsanaṃ paññapetabbaṃ. Sace yāgu hoti, bhājanaṃ dhovitvā yāgu upanāmetabbā. Yāguṃ pītassa udakaṃ datvā bhājanaṃ paṭiggahetvā nīcaṃ katvā sādhukaṃ appaṭi­ghaṃ­san­tena dhovitvā paṭisāmetabbaṃ. Antevāsikamhi vuṭṭhite āsanaṃ uddharitabbaṃ. Sace so deso uklāpo hoti, so deso sammajjitabbo.

Sace antevāsiko gāmaṃ pavisitukāmo hoti, nivāsanaṃ dātabbaṃ, paṭinivāsanaṃ paṭig­ga­hetab­baṃ, kāyabandhanaṃ dātabbaṃ, saguṇaṃ katvā saṅghāṭiyo dātabbā, dhovitvā patto sodako dātabbo.

Ettāvatā nivattissatīti āsanaṃ paññapetabbaṃ, pādodakaṃ pādapīṭhaṃ pādakathalikaṃ upa­nikkhi­pi­tabbaṃ, paccuggantvā pattacīvaraṃ paṭig­ga­hetab­baṃ, paṭinivāsanaṃ dātabbaṃ, nivāsanaṃ paṭig­ga­hetab­baṃ. Sace cīvaraṃ sinnaṃ hoti, muhuttaṃ uṇhe otāpetabbaṃ, na ca uṇhe cīvaraṃ nidahitabbaṃ. Cīvaraṃ saṅgharitabbaṃ. Cīvaraṃ saṅgharantena caturaṅgulaṃ kaṇṇaṃ ussāretvā cīvaraṃ saṅgharitabbaṃ—mā majjhe bhaṅgo ahosīti. Obhoge kāyabandhanaṃ kātabbaṃ.

Sace piṇḍapāto hoti, antevāsiko ca bhuñjitukāmo hoti, udakaṃ datvā piṇḍapāto upanāmetabbo. Antevāsiko pānīyena pucchitabbo. Bhuttāvissa udakaṃ datvā pattaṃ paṭiggahetvā nīcaṃ katvā sādhukaṃ appaṭi­ghaṃ­san­tena dhovitvā vodakaṃ katvā muhuttaṃ uṇhe otāpetabbo, na ca uṇhe patto nidahitabbo. Pattacīvaraṃ nikkhipitabbaṃ. Pattaṃ nikkhipantena … pe … cīvaraṃ nikkhipantena … pe … pārato antaṃ orato bhogaṃ katvā cīvaraṃ nikkhipitabbaṃ. Antevāsikamhi uṭṭhite āsanaṃ uddharitabbaṃ, pādodakaṃ pādapīṭhaṃ pādakathalikaṃ paṭisāmetabbaṃ. Sace so deso uklāpo hoti, so deso sammajjitabbo.

Sace antevāsiko nahāyitukāmo hoti, nahānaṃ paṭiyādetabbaṃ. Sace sītena attho hoti, sītaṃ paṭiyādetabbaṃ. Sace uṇhena attho hoti, uṇhaṃ paṭiyādetabbaṃ.

Sace antevāsiko jantāgharaṃ pavisitukāmo hoti, cuṇṇaṃ sannetabbaṃ, mattikā temetabbā, ­jantā­ghara­pīṭhaṃ ādāya gantvā ­jantā­ghara­pīṭhaṃ datvā cīvaraṃ paṭiggahetvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ, cuṇṇaṃ dātabbaṃ, mattikā dātabbā. Sace ussahati jantāgharaṃ pavisitabbaṃ. Jantāgharaṃ pavisantena mattikāya mukhaṃ makkhetvā purato ca pacchato ca paṭicchādetvā jantāgharaṃ pavisitabbaṃ. Na there bhikkhū anupakhajja nisīditabbaṃ. Na navā bhikkhū āsanena paṭibāhitabbā. Jantāghare antevāsikassa parikammaṃ kātabbaṃ. Jantāgharā nikkhamantena ­jantā­ghara­pīṭhaṃ ādāya purato ca pacchato ca paṭicchādetvā jantāgharā nikkhamitabbaṃ.

Udakepi antevāsikassa parikammaṃ kātabbaṃ. Nahātena paṭhamataraṃ uttaritvā attano gattaṃ vodakaṃ katvā nivāsetvā antevāsikassa gattato udakaṃ pamajjitabbaṃ, nivāsanaṃ dātabbaṃ, saṅghāṭi dātabbā, ­jantā­ghara­pīṭhaṃ ādāya paṭhamataraṃ āgantvā āsanaṃ paññapetabbaṃ, pādodakaṃ pādapīṭhaṃ pādakathalikaṃ upa­nikkhi­pi­tabbaṃ, antevāsiko pānīyena pucchitabbo.

Yasmiṃ vihāre antevāsiko viharati, sace so vihāro uklāpo hoti, sace ussahati, sodhetabbo. Vihāraṃ sodhentena paṭhamaṃ pattacīvaraṃ nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ … pe … ācama­na­kumbhiyā udakaṃ na hoti, ācama­na­kumbhiyā udakaṃ āsiñcitabbaṃ.

Sace antevāsikassa anabhirati uppannā hoti, ācariyena vūpakāsetabbo, vūpakāsā­petabbo, dhammakathā vāssa kātabbā. Sace antevāsikassa kukkuccaṃ uppannaṃ hoti, ācariyena vinodetabbaṃ, vinodāpetabbaṃ, dhammakathā vāssa kātabbā. Sace antevāsikassa diṭṭhigataṃ uppannaṃ hoti, ācariyena vivecetabbaṃ, vivecāpetabbaṃ, dhammakathā vāssa kātabbā. Sace antevāsiko garudhammaṃ ajjhāpanno hoti, parivāsāraho, ācariyena ussukkaṃ kātabbaṃ—kinti nu kho saṃgho antevāsikassa parivāsaṃ dadeyyāti. Sace antevāsiko mūlāya­paṭikas­sa­nāraho hoti, ācariyena ussukkaṃ kātabbaṃ—kinti nu kho saṃgho antevāsikaṃ mūlāya paṭikasseyyāti. Sace antevāsiko mānattāraho hoti, ācariyena ussukkaṃ kātabbaṃ— kinti nu kho saṃgho antevāsikassa mānattaṃ dadeyyāti. Sace antevāsiko abbhānāraho hoti, ācariyena ussukkaṃ kātabbaṃ—kinti nu kho saṃgho antevāsikaṃ abbheyyāti. Sace saṃgho antevāsikassa kammaṃ kattukāmo hoti, tajjanīyaṃ vā niyassaṃ vā pabbājanīyaṃ vā paṭisāraṇīyaṃ vā ukkhepanīyaṃ vā, ācariyena ussukkaṃ kātabbaṃ—kinti nu kho saṃgho antevāsikassa kammaṃ na kareyya, lahukāya vā pariṇāmeyyāti. Kataṃ vā panassa hoti, saṃghena kammaṃ, tajjanīyaṃ vā niyassaṃ vā pabbājanīyaṃ vā paṭisāraṇīyaṃ vā ukkhepanīyaṃ vā, ācariyena ussukkaṃ kātabbaṃ—kinti nu kho antevāsiko sammā vatteyya, lomaṃ pāteyya, netthāraṃ vatteyya, saṃgho taṃ kammaṃ paṭippas­sam­bhey­yāti.

Sace antevāsikassa cīvaraṃ dhovitabbaṃ hoti, ācariyena ācikkhitabbaṃ—evaṃ dhoveyyāsīti, ussukkaṃ vā kātabbaṃ—kinti nu kho antevāsikassa cīvaraṃ dhoviyethāti. Sace antevāsikassa cīvaraṃ kātabbaṃ hoti, ācariyena ācikkhitabbaṃ—evaṃ kareyyāsīti, ussukkaṃ vā kātabbaṃ—kinti nu kho antevāsikassa cīvaraṃ kariyethāti. Sace antevāsikassa rajanaṃ pacitabbaṃ hoti, ācariyena ācikkhitabbaṃ—evaṃ paceyyāsīti, ussukkaṃ vā kātabbaṃ—kinti nu kho antevāsikassa rajanaṃ paciyethāti. Sace antevāsikassa cīvaraṃ rajitabbaṃ hoti, ācariyena ācikkhitabbaṃ—evaṃ rajeyyāsīti, ussukkaṃ vā kātabbaṃ—kinti nu kho antevāsikassa cīvaraṃ rajiyethāti. Cīvaraṃ rajantena sādhukaṃ sam­pari­vatta­kaṃ sam­pari­vatta­kaṃ rajitabbaṃ. Na ca acchinne theve pakkamitabbaṃ. Sace antevāsiko gilāno hoti, yāvajīvaṃ upaṭṭhātabbo, vuṭṭhānamassa āgametabbaṃ. Idaṃ kho, bhikkhave, ācariyānaṃ antevāsikesu vattaṃ yathā ācariyehi antevāsikesu sammā vattitabban”ti.

Vattak­khan­dhako aṭṭhamo.
Imamhi khandhake vatthū ekūnavīsati, vattā cuddasa.

Tassuddānaṃ

Saupāhanā chattā ca,
oguṇṭhi sīsaṃ pānīyaṃ;
Nābhivāde na pucchanti,
ahi ujjhanti pesalā.

Omuñci chattaṃ khandhe ca,
atarañca paṭikkamaṃ;
Pattacīvaraṃ nikkhipā,
patirūpañca pucchitā.

Āsiñceyya dhovitena,
suk­khenal­lenu­pāhanā;
Vuḍḍho navako puccheyya,
ajjhāvuṭṭhañca gocarā.

Sekkhā vaccā pānī pari,
kattaraṃ katikaṃ tato;
Kālaṃ muhuttaṃ uklāpo,
bhūmattharaṇaṃ nīhare.

Paṭipādo bhisibibbo,
mañcapīṭhañca mallakaṃ;
Apas­se­nul­loka­kaṇṇā,
gerukā kāḷa akatā.

Saṅkārañca bhūmattharaṇaṃ,
paṭipādakaṃ mañcapīṭhaṃ;
Bhisi nisīdanampi,
mallakaṃ apassena ca.

Pattacīvaraṃ bhūmi ca,
pārantaṃ orato bhogaṃ;
Puratthimā pacchimā ca,
uttarā atha dakkhiṇā.

Sītuṇhe ca divārattiṃ,
pariveṇañca koṭṭhako;
Upaṭṭhānaggi sālā ca,
vattaṃ vaccakuṭīsu ca.

Pānī paribhojaniyā,
kumbhi ācamanesu ca;
Anopamena paññattaṃ,
vattaṃ āgantukehime.

Nevāsanaṃ na udakaṃ,
na paccu na ca pāniyaṃ;
Nābhivāde na paññape,
ujjhāyanti ca pesalā.

Vuḍḍhāsanañca udakaṃ,
paccuggantvā ca pāniyaṃ;
Upāhane ekamantaṃ,
abhivāde ca paññape.

Vutthaṃ gocarasekkho ca,
ṭhānaṃ pāniyabhojanaṃ;
Kattaraṃ katikaṃ kālaṃ,
navakassa nisinnake.

Abhivādaye ācikkhe,
yathā heṭṭhā tathā naye;
Niddiṭṭhaṃ satthavāhena,
vattaṃ āvāsikehime.

Gamikā dārumatti ca,
vivaritvā na pucchiya;
Nassanti ca aguttañca,
ujjhāyanti ca pesalā.

Paṭisāmetvā thaketvā,
āpucchitvāva pakkame;
Bhikkhu vā sāmaṇero vā,
ārāmiko upāsako.

Pāsāṇakesu ca puñjaṃ,
paṭisāme thakeyya ca;
Sace ussahati ussukkaṃ,
anovasse tatheva ca.

Sabbo ovassati gāmaṃ,
ajjhokāse tatheva ca;
Appevaṅgāni seseyyuṃ,
vattaṃ gamika­bhik­khunā.

Nānumodanti therena,
ohāya catupañcahi;
Vaccito mucchito āsi,
vattā­nu­modane­sume.

Chabbaggiyā dunnivatthā,
athopi ca duppārutā;
Anākappā ca vokkamma,
there anupakhajjane.

Nave bhikkhū ca saṅghāṭi,
ujjhāyanti ca pesalā;
Timaṇḍalaṃ nivāsetvā,
­kāyasa­guṇa­gaṇṭhikā.

Na vokkamma paṭicchannaṃ,
­susaṃ­vu­tokkhitta­cak­khu;
Ukkhittoj­jagghi­kā­saddo,
tayo ceva pacālanā.

Kham­bho­guṇ­ṭhi­uk­kuṭikā,
paṭicchannaṃ susaṃvuto;
Okkhit­tukkhitta­uj­jag­ghi,
appasaddo tayo calā.

Kham­bho­guṇ­ṭhi­pallat­thi ca,
anupakhajja nāsane;
Ottharitvāna udake,
nīcaṃ katvāna siñciyā.

Paṭi sāmantā saṅghāṭi,
odane ca paṭiggahe;
Sūpaṃ uttaribhaṅgena,
sabbesaṃ samatitthi ca.

Sakkaccaṃ pattasaññī ca,
sapadānañca sūpakaṃ;
Na thūpato paṭicchāde,
viñ­ñat­tuj­jhā­na­saññinā.

Mahan­ta­maṇḍa­lad­vāraṃ,
sabbahattho na byāhare;
Ukkhepo chedanāgaṇḍa,
dhunaṃ sitthā­vakāra­kaṃ.

Jiv­hānic­chā­rakañ­ceva,
capucapu surusuru;
Hattha­pat­toṭṭha­nille­haṃ,
sāmisena paṭiggahe.

Yāva na sabbe udake,
nīcaṃ katvāna siñciyaṃ;
Paṭi sāmantā saṅghāṭi,
nīcaṃ katvā chamāya ca.

Sasitthakaṃ nivattante,
sup­pa­ṭicchan­na­mukkuṭi;
Dhammarājena paññattaṃ,
idaṃ bhattag­ga­vatta­naṃ.

Dunnivatthā anākappā,
asallakkhetvā ca sahasā;
Dūre acca ciraṃ lahuṃ,
tatheva piṇḍacāriko.

Paṭicchannova gaccheyya,
­susaṃ­vu­tokkhitta­cak­khu;
Ukkhittoj­jagghi­kā­saddo,
tayo ceva pacālanā.

Kham­bho­guṇ­ṭhi­uk­kuṭikā,
sallakkhetvā ca sahasā;
Dūre acca ciraṃ lahuṃ,
āsanakaṃ kaṭacchukā.

Bhājanaṃ vā ṭhapeti ca,
uccāretvā paṇāmetvā;
Paṭiggahe na ulloke,
sūpesupi tatheva taṃ.

Bhikkhu saṅghāṭiyā chāde,
paṭicchanneva gacchiyaṃ;
Saṃvu­tokkhitta­cak­khu ca,
ukkhittoj­jagghi­kāya ca;
Appasaddo tayo cālā,
kham­bho­guṇ­ṭhi­ka­ukkuṭi.

Paṭha­mā­sana­vakkāra,
pāniyaṃ paribhojanī;
Pacchākaṅkhati bhuñjeyya,
opilāpeyya uddhare.

Paṭisāmeyya sammajje,
rittaṃ tucchaṃ upaṭṭhape;
Hatthavikāre bhindeyya,
vattidaṃ piṇḍacārike.

Pānī pari aggiraṇi,
­nak­khat­ta­disa­corā ca;
Sabbaṃ natthīti koṭṭetvā,
pattaṃse cīvaraṃ tato.

Idāni aṃse laggetvā,
timaṇḍalaṃ parimaṇḍalaṃ;
Yathā piṇḍa­cāri­vattaṃ,
naye āraññakesupi.

Pattaṃse cīvaraṃ sīse,
ārohitvā ca pāniyaṃ;
Paribhojaniyaṃ aggi,
araṇī cāpi kattaraṃ.

Nakkhattaṃ sappadesaṃ vā,
disāpi kusalo bhave;
Sattuttamena paññattaṃ,
vattaṃ āraññakesume.

Ajjhokāse okiriṃsu,
ujjhāyanti ca pesalā;
Sace vihāro uklāpo,
paṭhamaṃ pattacīvaraṃ.

Bhisi­bibbo­hanaṃ mañcaṃ,
pīṭhañca kheḷamallakaṃ;
Apas­se­nul­loka­kaṇṇā,
gerukā kāḷa akatā.

Saṅkāraṃ bhikkhusāmantā,
senā­vihāra­pāniyaṃ;
Pari­bhoja­na­sāmantā,
paṭivāte ca aṅgaṇe.

Adhovāte attharaṇaṃ,
paṭi­pāda­ka­mañco ca;
Pīṭhaṃ bhisi nisīdanaṃ,
mallakaṃ apassena ca.

Pattacīvaraṃ bhūmi ca,
pārantaṃ orato bhogaṃ;
Puratthimā ca pacchimā,
uttarā atha dakkhiṇā.

Sītuṇhe ca divā rattiṃ,
pariveṇañca koṭṭhako;
Upaṭṭhā­nag­gisālā ca,
vaccakuṭī ca pāniyaṃ.

Ācamanakumbhi vuḍḍhe ca,
uddesapucchanā sajjhā;
Dhammo padīpaṃ vijjhāpe,
na vivare napi thake.

Yena vuḍḍho parivatti,
kaṇṇenapi na ghaṭṭaye;
Paññapesi mahāvīro,
vattaṃ senāsanesu taṃ.

Nivāriyamānā dvāraṃ,
mucchi­tuj­jhanti pesalā;
Chārikaṃ chaḍḍaye jantā,
paribhaṇḍaṃ tatheva ca.

Pariveṇaṃ koṭṭhako sālā,
cuṇ­ṇamat­tika­doṇikā;
Mukhaṃ purato na there,
na nave ussahati sace.

Purato uparimaggo,
cikkhallaṃ matti pīṭhakaṃ;
Vijjhāpetvā thaketvā ca,
vattaṃ jantāgharesume.

Nācameti yathāvuḍḍhaṃ,
paṭipāṭi ca sahasā;
Ubbhaji nitthuno kaṭṭhaṃ,
vaccaṃ passāva kheḷakaṃ.

Pharusā kūpa sahasā,
ubbhaji capu sesena;
Bahi anto ca ukkāse,
rajju ataramānañca.

Sahasā ubbhaji ṭhite,
nitthune kaṭṭha vaccañca;
Passāva kheḷa pharusā,
kūpañca vaccapāduke.

Nātisahasā ubbhaji,
pādukāya capucapu;
Na sesaye paṭicchāde,
uhatapidharena ca.

Vaccakuṭī paribhaṇḍaṃ,
pariveṇañca koṭṭhako;
Ācamane ca udakaṃ,
vattaṃ vaccakuṭīsume.

Upāhanā dantakaṭṭhaṃ,
mukhodakañca āsanaṃ;
Yāgu udakaṃ dhovitvā,
uddhāruklāpa gāma ca.

Nivāsanā kāyabandhā,
saguṇaṃ pattasodakaṃ;
Pacchā timaṇḍalo ceva,
parimaṇḍala bandhanaṃ.

Saguṇaṃ dhovitvā pacchā,
nātidūre paṭiggahe;
Bhaṇamānassa āpatti,
paṭha­mā­gantvāna āsanaṃ.

Udakaṃ pīṭhakathali,
paccuggantvā nivāsanaṃ;
Otāpe nidahi bhaṅgo,
obhoge bhuñjitu name.

Pānīyaṃ udakaṃ nīcaṃ,
muhuttaṃ na ca nidahe;
Pattacīvaraṃ bhūmi ca,
pārantaṃ orato bhogaṃ.

Uddhare paṭisāme ca,
uklāpo ca nahāyituṃ;
Sītaṃ uṇhaṃ jantāgharaṃ,
cuṇṇaṃ mattika piṭṭhito.

Pīṭhañca cīvaraṃ cuṇṇaṃ,
mattikussahati mukhaṃ;
Purato there nave ca,
parikammañca nikkhame.

Purato udake nhāte,
nivāsetvā upajjhāyaṃ;
Nivāsanañca saṅghāṭi,
pīṭhakaṃ āsanena ca.

Pādo pīṭhaṃ kathaliñca,
pānī­yudde­sa­pucchanā;
Uklāpaṃ susodheyya,
paṭhamaṃ pattacīvaraṃ.

Nisīda­na­pac­cattha­ra­ṇaṃ,
bhisi bibbohanāni ca;
Mañco pīṭhaṃ paṭipādaṃ,
mallakaṃ apassena ca.

Bhūma santāna āloka,
gerukā kāḷa akatā;
Bhū­mattha­ra­paṭi­pādā,
mañco pīṭhaṃ bibbohanaṃ.

Nisī­dattha­ra­ṇaṃ kheḷa,
apasse pattacīvaraṃ;
Puratthimā pacchimā ca,
uttarā atha dakkhiṇā.

Sītuṇhañca divā rattiṃ,
pariveṇañca koṭṭhako;
Upaṭṭhā­nag­gisālā ca,
vacca­pāniya­bhojanī.

Ācamaṃ anabhirati,
kukkuccaṃ diṭṭhi ca garu;
Mūla­mānatta­abbhā­naṃ,
tajjanīyaṃ niyassakaṃ.

Pabbāja paṭisāraṇī,
ukkhepañca kataṃ yadi;
Dhove kātabbaṃ rajañca,
raje sam­pari­vatta­kaṃ.

Pattañca cīvarañcāpi,
parikkhārañca chedanaṃ;
Parikammaṃ veyyāvaccaṃ,
pacchā piṇḍaṃ pavisanaṃ.

Na susānaṃ disā ceva,
yāvajīvaṃ upaṭṭhahe;
Sad­dhi­vihā­ri­ke­netaṃ,
vat­tu­paj­jhā­ya­kesume.

Ovāda­sāsa­nud­desā,
pucchā pattañca cīvaraṃ;
Parikkhāro gilāno ca,
na pacchāsamaṇo bhave.

Upajjhāyesu ye vattā,
evaṃ ācariyesupi;
Saddhivihārike vattā,
tatheva antevāsike.

Āgantukesu ye vattā,
puna āvāsikesu ca;
Gamikā­numo­danikā,
bhattagge piṇḍacārike.

Āraññakesu yaṃ vattaṃ,
yañca senāsanesupi;
Jantāghare vaccakuṭī,
upajjhā saddhivihārike.

Ācariyesu yaṃ vattaṃ,
tatheva antevāsike;
Ekūnavīsati vatthū,
vattā cuddasa khandhake.

Vattaṃ aparipūrento,
na sīlaṃ paripūrati;
Asuddhasīlo duppañño,
cittekaggaṃ na vindati.

­Vikkhit­ta­citto­nekaggo,
sammā dhammaṃ na passati;
Apassamāno saddhammaṃ,
dukkhā na parimuccati.

Yaṃ vattaṃ paripūrento,
sīlampi paripūrati;
Visuddhasīlo sappañño,
cittekaggampi vindati.

Avikkhit­ta­citto ekaggo,
sammā dhammaṃ vipassati;
Sampassamāno saddhammaṃ,
dukkhā so parimuccati.

Tasmā hi vattaṃ pūreyya,
jinaputto vicakkhaṇo;
Ovādaṃ buddha­seṭṭhassa,
tato nib­bā­na­me­hitīti.

Vattak­khan­dhako niṭṭhito.