Parivāra

Codanākaṇḍa

1. Anu­vijja­ka­anu­yoga

Anuvijjakena codako pucchitabbo—“yaṃ kho tvaṃ, āvuso, imaṃ bhikkhuṃ codesi, kimhi naṃ codesi, sīlavipattiyā vā codesi, ācāravipattiyā vā codesi, diṭṭhi­vi­pat­tiyā vā codesī”ti? So ce evaṃ vadeyya—“sīlavipattiyā vā codemi, ācāravipattiyā vā codemi, diṭṭhi­vi­pat­tiyā vā codemī”ti, so evamassa vacanīyo— “jānāsi panāyasmā sīlavipattiṃ, jānāsi ācāravipattiṃ, jānāsi diṭṭhivipattin”ti? So ce evaṃ vadeyya—“jānāmi kho ahaṃ, āvuso, sīlavipattiṃ, jānāmi ācāravipattiṃ, jānāmi diṭṭhivipattin”ti, so evamassa vacanīyo—“katamā panāvuso, sīlavipatti? Katamā ācāravipatti? Katamā diṭṭhivipattī”ti? So ce evaṃ vadeyya—“cattāri ca pārājikāni, terasa ca saṃghādisesā—ayaṃ sīlavipatti. Thullaccayaṃ, pācittiyaṃ, pāṭidesanīyaṃ, dukkaṭaṃ, dubbhāsitaṃ, ayaṃ ācāravipatti. Micchādiṭṭhi, antaggāhikā diṭṭhi—ayaṃ diṭṭhivipattī”ti, so evamassa vacanīyo—“yaṃ kho tvaṃ, āvuso, imaṃ bhikkhuṃ codesi, diṭṭhena vā codesi sutena vā codesi parisaṅkāya vā codesī”ti? So ce evaṃ vadeyya— “diṭṭhena vā codemi sutena vā codemi parisaṅkāya vā codemī”ti, so evamassa vacanīyo—“yaṃ kho tvaṃ, āvuso, imaṃ bhikkhuṃ diṭṭhena codesi, kiṃ te diṭṭhaṃ kinti te diṭṭhaṃ, kadā te diṭṭhaṃ, kattha te diṭṭhaṃ pārājikaṃ ajjhāpajjanto diṭṭho, saṃghādisesaṃ ajjhāpajjanto diṭṭho, thullaccayaṃ … pācittiyaṃ … pāṭidesanīyaṃ … dukkaṭaṃ … dubbhāsitaṃ ajjhāpajjanto diṭṭho, kattha ca tvaṃ ahosi, kattha cāyaṃ bhikkhu ahosi, kiñca tvaṃ karosi, kiṃ cāyaṃ bhikkhu karotī”ti? So ce evaṃ vadeyya—“na kho ahaṃ, āvuso, imaṃ bhikkhuṃ diṭṭhena codemi, api ca sutena codemī”ti, so evamassa vacanīyo—“yaṃ kho tvaṃ, āvuso, imaṃ bhikkhuṃ sutena codesi, kiṃ te sutaṃ, kinti te sutaṃ, kadā te sutaṃ, kattha te sutaṃ, pārājikaṃ ajjhāpannoti sutaṃ, saṃghādisesaṃ … thullaccayaṃ … pācittiyaṃ … pāṭidesanīyaṃ … dukkaṭaṃ … dubbhāsitaṃ ajjhāpannoti sutaṃ, bhikkhussa sutaṃ, bhikkhuniyā sutaṃ, sikkhamānāya sutaṃ, sāmaṇerassa sutaṃ, sāmaṇeriyā sutaṃ, upāsakassa sutaṃ, upāsikāya sutaṃ, rājūnaṃ sutaṃ, rāja­mahā­mattā­naṃ sutaṃ, titthiyānaṃ sutaṃ, ­titthi­ya­sāvakā­naṃ sutan”ti? So ce evaṃ vadeyya—“na kho ahaṃ, āvuso, imaṃ bhikkhuṃ sutena codemi, api ca parisaṅkāya codemī”ti, so evamassa vacanīyo—“yaṃ kho tvaṃ, āvuso, imaṃ bhikkhuṃ parisaṅkāya codesi, kiṃ parisaṅkasi, kinti parisaṅkasi, kadā parisaṅkasi, kattha parisaṅkasi, pārājikaṃ ajjhāpannoti parisaṅkasi, saṃghādisesaṃ ajjhāpannoti parisaṅkasi, thullaccayaṃ … pācittiyaṃ … pāṭidesanīyaṃ … dukkaṭaṃ … dubbhāsitaṃ ajjhāpannoti parisaṅkasi, bhikkhussa sutvā parisaṅkasi, bhikkhuniyā sutvā parisaṅkasi, sikkhamānāya sutvā parisaṅkasi, sāmaṇerassa sutvā parisaṅkasi, sāmaṇeriyā sutvā parisaṅkasi, upāsakassa sutvā parisaṅkasi, upāsikāya sutvā parisaṅkasi, rājūnaṃ sutvā parisaṅkasi, rāja­mahā­mattā­naṃ sutvā parisaṅkasi, titthiyānaṃ sutvā parisaṅkasi, ­titthi­ya­sāvakā­naṃ sutvā parisaṅkasī”ti?

Diṭṭhaṃ diṭṭhena sameti,
diṭṭhena saṃsandate diṭṭhaṃ;
Diṭṭhaṃ paṭicca na upeti,
asud­dha­parisaṅ­kito;
So puggalo paṭiññāya,
kātabbo tenuposatho.

Sutaṃ sutena sameti,
sutena saṃsandate sutaṃ;
Sutaṃ paṭicca na upeti,
asud­dha­parisaṅ­kito;
So puggalo paṭiññāya,
kātabbo tenuposatho.

Mutaṃ mutena sameti,
mutena saṃsandate mutaṃ;
Mutaṃ paṭicca na upeti,
asud­dha­parisaṅ­kito;
So puggalo paṭiññāya,
kātabbo tenuposatho.

Codanāya ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ? Codanāya okāsakammaṃ ādi, kiriyā majjhe, samatho pariyosānaṃ. Codanāya kati mūlāni, kati vatthūni, kati bhūmiyo, katihākārehi codeti? Codanāya dve mūlāni, tīṇi vatthūni, pañca bhūmiyo, dvīhākārehi codeti. Codanāya katamāni dve mūlāni? Samūlikā vā amūlikā vā— codanāya imāni dve mūlāni. Codanāya katamāni tīṇi vatthūni? Diṭṭhena sutena parisaṅkāya—codanāya imāni tīṇi vatthūni. Codanāya katamā pañca bhūmiyo? Kālena vakkhāmi no akālena, bhūtena vakkhāmi no abhūtena, saṇhena vakkhāmi no pharusena, atthasaṃhitena vakkhāmi no anat­tha­saṃhi­tena, mettācitto vakkhāmi no dosantaroti—codanāya imā pañca bhūmiyo.

Katamehi dvīhākārehi codeti? Kāyena vā codeti vācāya vā codeti—imehi dvīhākārehi codeti.

2. Codakā­dipa­ṭi­patti

Codakena kathaṃ paṭi­pajji­tabbaṃ? Cuditakena kathaṃ paṭi­pajji­tabbaṃ? Saṃghena kathaṃ paṭi­pajji­tabbaṃ? Anuvijjakena kathaṃ paṭi­pajji­tabbaṃ? Codakena kathaṃ paṭi­pajji­tab­banti? Codakena pañcasu dhammesu patiṭṭhāya paro codetabbo. Kālena vakkhāmi no akālena, bhūtena vakkhāmi no abhūtena, saṇhena vakkhāmi no pharusena, atthasaṃhitena vakkhāmi no anat­tha­saṃhi­tena, mettācitto vakkhāmi no dosantaroti—codakena evaṃ paṭi­pajji­tabbaṃ. Cuditakena kathaṃ paṭi­pajji­tab­banti? Cuditakena dvīsu dhammesu paṭi­pajji­tabbaṃ. Sacce ca akuppe ca—cuditakena evaṃ paṭi­pajji­tabbaṃ. Saṃghena kathaṃ paṭi­pajji­tab­banti? Saṃghena otiṇṇānotiṇṇaṃ jānitabbaṃ. Saṃghena evaṃ paṭi­pajji­tabbaṃ. Anuvijjakena kathaṃ paṭi­pajji­tab­banti? Anuvijjakena yena dhammena yena vinayena yena satthusāsanena taṃ adhikaraṇaṃ vūpasammati tathā taṃ adhikaraṇaṃ vūpasametabbaṃ. Anuvijjakena evaṃ paṭi­pajji­tabbaṃ.

Uposatho kimatthāya,
Pavāraṇā kissa kāraṇā;
Parivāso kimatthāya,
Mūlāya­paṭikas­sanā kissa kāraṇā;
Mānattaṃ kimatthāya,
Abbhānaṃ kissa kāraṇā.

Uposatho sāmaggatthāya,
Visuddhatthāya pavāraṇā;
Parivāso mānattatthāya,
Mūlāya­paṭikas­sanā niggahatthāya;
Mānattaṃ abbhānatthāya,
Visuddhatthāya abbhānaṃ.

Chandā dosā bhayā mohā,
there ca paribhāsati;
Kāyassa bhedā duppañño,
khato upahatindriyo;
Nirayaṃ gacchati dummedho,
na ca sikkhāya gāravo.

Na ca āmisaṃ nissāya,
na ca nissāya puggalaṃ;
Ubho ete vivajjetvā,
yathādhammo tathā kare.

3. Codakas­sa­atta­jhāpana

Kodhano upanāhī ca,
Caṇḍo ca paribhāsako;
Anāpattiyā āpattīti ropeti,
Tādiso codako jhāpeti attānaṃ.

Upakaṇṇakaṃ jappati jimhaṃ pekkhati,
Vītiharati kummaggaṃ paṭisevati;
Anāpattiyā āpattīti ropeti,
Tādiso codako jhāpeti attānaṃ.

Akālena codeti abhūtena,
Pharusena anat­tha­saṃhi­tena;
Dosantaro codeti no mettācitto,
Anāpattiyā āpattīti ropeti;
Tādiso codako jhāpeti attānaṃ.

Dhammādhammaṃ na jānāti,
Dham­mā­dham­massa akovido;
Anāpattiyā āpattīti ropeti,
Tādiso codako jhāpeti attānaṃ.

Vinayāvinayaṃ na jānāti,
Vinayā­vinayassa akovido;
Anāpattiyā āpattīti ropeti,
Tādiso codako jhāpeti attānaṃ.

Bhāsi­tā­bhāsi­taṃ na jānāti,
Bhāsi­tā­bhāsi­tassa akovido;
Anāpattiyā āpattīti ropeti,
Tādiso codako jhāpeti attānaṃ.

Āciṇṇānāciṇṇaṃ na jānāti,
Āciṇṇā­nāciṇṇassa akovido;
Anāpattiyā āpattīti ropeti,
Tādiso codako jhāpeti attānaṃ.

Paññat­tā­paññat­taṃ na jānāti,
Paññat­tā­paññat­tassa akovido;
Anāpattiyā āpattīti ropeti,
Tādiso codako jhāpeti attānaṃ.

Āpattānāpattiṃ na jānāti,
Āpattā­nā­pattiyā akovido;
Anāpattiyā āpattīti ropeti,
Tādiso codako jhāpeti attānaṃ.

Lahukagarukaṃ na jānāti,
Lahuka­garukassa akovido;
Anāpattiyā āpattīti ropeti,
Tādiso codako jhāpeti attānaṃ.

Sāvase­sā­nava­sesaṃ na jānāti,
Sāvase­sā­nava­sesassa akovido;
Anāpattiyā āpattīti ropeti,
Tādiso codako jhāpeti attānaṃ.

Duṭṭhul­lā­duṭṭhul­laṃ na jānāti,
Duṭṭhul­lā­duṭṭhul­lassa akovido;
Anāpattiyā āpattīti ropeti,
Tādiso codako jhāpeti attānaṃ.

Pubbāparaṃ na jānāti,
Pubbāparassa akovido;
Anāpattiyā āpattīti ropeti,
Tādiso codako jhāpeti attānaṃ.

Anusan­dhi­vacana­pathaṃ na jānāti,
Anusan­dhi­vacana­pathassa akovido;
Anāpattiyā āpattīti ropeti,
Tādiso codako jhāpeti attānanti.

Codanākaṇḍaṃ niṭṭhitaṃ.

Tassuddānaṃ

Codanā anuvijjā ca,
ādi mūlenuposatho;
Gati codanakaṇḍamhi,
sāsanaṃ patiṭ­ṭhā­payanti.