Udāna 6.6

Tatiya­nānā­titthi­ya­sutta

Evaṃ me sutaṃ—​   ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anātha­piṇḍi­kassa ārāme. Tena kho pana samayena sambahulā nānā­titthi­ya­samaṇab­rāhma­ṇa­parib­bājakā sāvatthiyaṃ paṭivasanti nānādiṭṭhikā nānākhantikā nānārucikā nānādiṭ­ṭhi­nissa­ya­nissitā.

Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “sassato attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamaññan”ti.

Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “asassato attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamaññan”ti.

Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “sassato ca asassato ca attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamaññan”ti.

Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “neva sassato nāsassato attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamaññan”ti.

Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “sayaṅkato attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamaññan”ti.

Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “paraṅkato attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamaññan”ti.

Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “sayaṅkato ca paraṅkato ca attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamaññan”ti.

Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “asayaṅkāro aparaṅkāro adhic­ca­samup­panno attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamaññan”ti.

Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “sassataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamaññan”ti.

Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “asassataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamaññan”ti.

Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “sassatañca asassatañca sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamaññan”ti.

Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “neva sassataṃ nāsassataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamaññan”ti.

Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “sayaṅkataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamaññan”ti.

Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “paraṅkataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamaññan”ti.

Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “sayaṅkatañca paraṅkatañca sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamaññan”ti.

Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: “asayaṅkāraṃ aparaṅkāraṃ adhic­ca­samup­pannaṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamaññan”ti.

Te bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti: “ediso dhammo, nediso dhammo; nediso dhammo, ediso dhammo”ti.

Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇ­ha­samayaṃ nivāsetvā patta­cīvara­mādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisiṃsu. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍa­pāta­paṭik­kantā yena bhagavā tenu­pasaṅka­miṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ: 

“Idha, bhante, sambahulā nānā­titthi­ya­samaṇab­rāhma­ṇa­parib­bājakā sāvatthiyaṃ paṭivasanti nānādiṭṭhikā nānākhantikā nānārucikā nānādiṭ­ṭhi­nissa­ya­nissitā.

Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino: ‘sassato attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamaññan’ti … pe … te bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti: ‘ediso dhammo, nediso dhammo; nediso dhammo, ediso dhammo’”ti.

“Aññatitthiyā, bhikkhave, paribbājakā andhā acakkhukā. Te atthaṃ na jānanti anatthaṃ na jānanti, dhammaṃ na jānanti adhammaṃ na jānanti. Te atthaṃ ajānantā anatthaṃ ajānantā, dhammaṃ ajānantā adhammaṃ ajānantā bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti: ‘ediso dhammo, nediso dhammo; nediso dhammo, ediso dhammo’”ti.

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi: 

“Ahaṅkā­ra­pasutā­yaṃ pajā,
Paraṅ­kārūpa­saṃhitā;
Etadeke nābbhaññaṃsu,
Na naṃ sallanti addasuṃ.

Etañca sallaṃ paṭikacca passato,
Ahaṃ karomīti na tassa hoti;
Paro karotīti na tassa hoti.

Mānupetā ayaṃ pajā,
Mānaganthā mānavinibaddhā;
Diṭṭhīsu sārambhakathā,
Saṃsāraṃ nātivattatī”ti.

Chaṭṭhaṃ.