Vibhaṅga

Āyata­na­vibhaṅga

1. Suttan­ta­bhājanīya

Dvāda­sāyata­nāni—cakkhāyatanaṃ, rūpāyatanaṃ, sotāyatanaṃ, saddāyatanaṃ, ghānāyatanaṃ, gandhāyatanaṃ, jivhāyatanaṃ, rasāyatanaṃ, kāyāyatanaṃ, ­phoṭṭhab­bā­yatanaṃ, manāyatanaṃ, dhammāyatanaṃ.

Cakkhuṃ aniccaṃ dukkhaṃ anattā vipari­ṇāma­dhammaṃ. Rūpā aniccā dukkhā anattā vipari­ṇāma­dhammā. Sotaṃ aniccaṃ dukkhaṃ anattā vipari­ṇāma­dhammaṃ. Saddā aniccā dukkhā anattā vipari­ṇāma­dhammā. Ghānaṃ aniccaṃ dukkhaṃ anattā vipari­ṇāma­dhammaṃ. Gandhā aniccā dukkhā anattā vipari­ṇāma­dhammā. Jivhā aniccā dukkhā anattā vipari­ṇāma­dhammā. Rasā aniccā dukkhā anattā vipari­ṇāma­dhammā. Kāyo anicco dukkho anattā vipari­ṇāma­dhammo. Phoṭṭhabbā aniccā dukkhā anattā vipari­ṇāma­dhammā. Mano anicco dukkho anattā vipari­ṇāma­dhammo. Dhammā aniccā dukkhā anattā vipari­ṇāma­dhammā.

Suttan­ta­bhājanī­yaṃ.

2. Abhi­dham­ma­bhājanīya

Dvāda­sāyata­nāni—cakkhāyatanaṃ, sotāyatanaṃ, ghānāyatanaṃ, jivhāyatanaṃ, kāyāyatanaṃ, manāyatanaṃ, rūpāyatanaṃ, saddāyatanaṃ, gandhāyatanaṃ, rasāyatanaṃ, ­phoṭṭhab­bā­yatanaṃ, dhammāyatanaṃ.

Tattha katamaṃ cakkhāyatanaṃ? Yaṃ cakkhu catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo atta­bhāva­pariyā­panno anidassano sappaṭigho, yena cakkhunā anidassanena sappaṭighena rūpaṃ sanidassanaṃ sappaṭighaṃ passi vā passati vā passissati vā passe vā, cakkhumpetaṃ ­cak­khā­ya­tanam­petaṃ cak­khu­dhātu­pesā cak­khun­dri­yam­petaṃ lokopeso dvārāpesā samuddopeso paṇḍarampetaṃ khettampetaṃ vatthumpetaṃ nettampetaṃ nayanampetaṃ orimaṃ tīrampetaṃ suñño gāmopeso. Idaṃ vuccati “cakkhāyatanaṃ”. (1)

Tattha katamaṃ sotāyatanaṃ? Yaṃ sotaṃ catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo atta­bhāva­pariyā­panno anidassano sappaṭigho, yena sotena anidassanena sappaṭighena saddaṃ anidassanaṃ sappaṭighaṃ suṇi vā suṇāti vā suṇissati vā suṇe vā, sotampetaṃ sotāyata­nam­petaṃ sotadhātupesā sotin­driyam­petaṃ lokopeso dvārāpesā samuddopeso paṇḍarampetaṃ khettampetaṃ vatthumpetaṃ orimaṃ tīrampetaṃ suñño gāmopeso. Idaṃ vuccati “sotāyatanaṃ”. (2)

Tattha katamaṃ ghānāyatanaṃ? Yaṃ ghānaṃ catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo atta­bhāva­pariyā­panno anidassano sappaṭigho, yena ghānena anidassanena sappaṭighena gandhaṃ anidassanaṃ sappaṭighaṃ ghāyi vā ghāyati vā ghāyissati vā ghāye vā, ghānampetaṃ ­ghā­nāyata­nam­petaṃ ghānadhātupesā ­ghānin­driyam­petaṃ lokopeso dvārāpesā samuddopeso paṇḍarampetaṃ khettampetaṃ vatthumpetaṃ orimaṃ tīrampetaṃ suñño gāmopeso. Idaṃ vuccati “ghānāyatanaṃ”. (3)

Tattha katamaṃ jivhāyatanaṃ? Yā jivhā catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo atta­bhāva­pariyā­panno anidassano sappaṭigho, yāya jivhāya anidassanāya sappaṭighāya rasaṃ anidassanaṃ sappaṭighaṃ sāyi vā sāyati vā sāyissati vā sāye vā, jivhāpesā jiv­hāyata­nam­petaṃ jivhādhātupesā jiv­hin­driyam­petaṃ lokopeso dvārāpesā samuddopeso paṇḍarampetaṃ khettampetaṃ vatthumpetaṃ orimaṃ tīrampetaṃ suñño gāmopeso. Idaṃ vuccati “jivhāyatanaṃ”. (4)

Tattha katamaṃ kāyāyatanaṃ? Yo kāyo catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo atta­bhāva­pariyā­panno anidassano sappaṭigho, yena kāyena anidassanena sappaṭighena phoṭṭhabbaṃ anidassanaṃ sappaṭighaṃ phusi vā phusati vā phusissati vā phuse vā, kāyopeso kāyāyata­nam­petaṃ kāyadhātupesā kāyindriyam­petaṃ lokopeso dvārāpesā samuddopeso paṇḍarampetaṃ khettampetaṃ vatthumpetaṃ orimaṃ tīrampetaṃ suñño gāmopeso. Idaṃ vuccati “kāyāyatanaṃ”. (5)

Tattha katamaṃ manāyatanaṃ? Ekavidhena manāyatanaṃ—phassa­sam­payut­taṃ.

Duvidhena manāyatanaṃ—atthi sahetukaṃ, atthi ahetukaṃ.

Tividhena manāyatanaṃ—atthi kusalaṃ, atthi akusalaṃ, atthi abyākataṃ.

Catubbidhena manāyatanaṃ—atthi kāmāvacaraṃ, atthi rūpāvacaraṃ, atthi arūpāvacaraṃ, atthi apariyāpannaṃ.

Pañcavidhena manāyatanaṃ—atthi sukhin­driya­sam­payut­taṃ, atthi duk­khin­driya­sam­payut­taṃ, atthi soma­nassin­driya­sam­payut­taṃ, atthi doma­nassin­driya­sam­payut­taṃ, atthi upekkhin­driya­sam­payut­taṃ.

Chabbidhena manāyatanaṃ—cakkhuviññāṇaṃ, sotaviññāṇaṃ, ghānaviññāṇaṃ, jivhāviññāṇaṃ, kāyaviññāṇaṃ, manoviññāṇaṃ. Evaṃ chabbidhena manāyatanaṃ.

Sattavidhena manāyatanaṃ—cakkhuviññāṇaṃ, sotaviññāṇaṃ, ghānaviññāṇaṃ, jivhāviññāṇaṃ, kāyaviññāṇaṃ, manodhātu, mano­viñ­ñā­ṇa­dhātu. Evaṃ sattavidhena manāyatanaṃ.

Aṭṭhavidhena manāyatanaṃ—cakkhuviññāṇaṃ, sotaviññāṇaṃ, ghānaviññāṇaṃ, jivhāviññāṇaṃ, kāyaviññāṇaṃ atthi sukhasahagataṃ, atthi duk­kha­saha­gataṃ, manodhātu, mano­viñ­ñā­ṇa­dhātu. Evaṃ aṭṭhavidhena manāyatanaṃ.

Navavidhena manāyatanaṃ—cakkhuviññāṇaṃ, sotaviññāṇaṃ, ghānaviññāṇaṃ, jivhāviññāṇaṃ, kāyaviññāṇaṃ, manodhātu, mano­viñ­ñā­ṇa­dhātu atthi kusalaṃ, atthi akusalaṃ, atthi abyākataṃ. Evaṃ navavidhena manāyatanaṃ.

Dasavidhena manāyatanaṃ—cakkhuviññāṇaṃ, sotaviññāṇaṃ, ghānaviññāṇaṃ, jivhāviññāṇaṃ, kāyaviññāṇaṃ atthi sukhasahagataṃ, atthi duk­kha­saha­gataṃ, manodhātu, mano­viñ­ñā­ṇa­dhātu atthi kusalaṃ, atthi akusalaṃ, atthi abyākataṃ. Evaṃ dasavidhena manāyatanaṃ.

Ekavidhena manāyatanaṃ—phassa­sam­payut­taṃ.

Duvidhena manāyatanaṃ—atthi sahetukaṃ, atthi ahetukaṃ.

Tividhena manāyatanaṃ—atthi sukhāya vedanāya sampayuttaṃ, atthi dukkhāya vedanāya sampayuttaṃ, atthi aduk­kha­ma­su­khāya vedanāya sampayuttaṃ … pe …. Evaṃ bahuvidhena manāyatanaṃ. Idaṃ vuccati “manāyatanaṃ”. (6)

Tattha katamaṃ rūpāyatanaṃ? Yaṃ rūpaṃ catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya vaṇṇanibhā sanidassanaṃ sappaṭighaṃ nīlaṃ pītakaṃ lohitakaṃ odātaṃ kāḷakaṃ mañjiṭṭhakaṃ hari harivaṇṇaṃ ambaṅ­kura­vaṇṇaṃ dīghaṃ rassaṃ aṇuṃ thūlaṃ vaṭṭaṃ parimaṇḍalaṃ caturassaṃ chaḷaṃsaṃ aṭṭhaṃsaṃ soḷasaṃsaṃ ninnaṃ thalaṃ chāyā ātapo āloko andhakāro abbhā mahikā dhūmo rajo canda­maṇḍa­lassa vaṇṇanibhā sūriya­maṇḍa­lassa vaṇṇanibhā tārakarūpānaṃ vaṇṇanibhā ādāsa­maṇḍa­lassa vaṇṇanibhā maṇi­saṅ­kha­mutta­veḷu­riyassa vaṇṇanibhā jāta­rūpa­rajatassa vaṇṇanibhā, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya vaṇṇanibhā sanidassanaṃ sappaṭighaṃ, yaṃ rūpaṃ sanidassanaṃ sappaṭighaṃ cakkhunā anidassanena sappaṭighena passi vā passati vā passissati vā passe vā, rūpampetaṃ rūpāyata­nam­petaṃ rūpadhātupesā. Idaṃ vuccati “rūpāyatanaṃ”. (7)

Tattha katamaṃ saddāyatanaṃ? Yo saddo catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya anidassano sappaṭigho bherisaddo mudiṅgasaddo saṅkhasaddo paṇavasaddo gītasaddo vāditasaddo sammasaddo pāṇisaddo sattānaṃ nigghosasaddo dhātūnaṃ san­nighā­ta­saddo vātasaddo udakasaddo manussasaddo amanussasaddo, yo vā panaññopi atthi saddo catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya anidassano sappaṭigho, yaṃ saddaṃ anidassanaṃ sappaṭighaṃ sotena anidassanena sappaṭighena suṇi vā suṇāti vā suṇissati vā suṇe vā, saddopeso sad­dāyata­nam­petaṃ saddadhātupesā. Idaṃ vuccati “saddāyatanaṃ”. (8)

Tattha katamaṃ gandhāyatanaṃ? Yo gandho catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya anidassano sappaṭigho mūlagandho sāragandho tacagandho pattagandho pupphagandho phalagandho āmagandho vissagandho sugandho duggandho, yo vā panaññopi atthi gandho catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya anidassano sappaṭigho, yaṃ gandhaṃ anidassanaṃ sappaṭighaṃ ghānena anidassanena sappaṭighena ghāyi vā ghāyati vā ghāyissati vā ghāye vā, gandhopeso gan­dhāyata­nam­petaṃ gandha­dhātu­pesā. Idaṃ vuccati “gandhāyatanaṃ”. (9)

Tattha katamaṃ rasāyatanaṃ? Yo raso catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya anidassano sappaṭigho mūlaraso khandharaso tacaraso pattaraso puppharaso phalaraso ambilaṃ madhuraṃ tittakaṃ kaṭukaṃ loṇikaṃ khārikaṃ lambikaṃ kasāvo sādu asādu, yo vā panaññopi atthi raso catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya anidassano sappaṭigho, yaṃ rasaṃ anidassanaṃ sappaṭighaṃ jivhāya anidassanāya sappaṭighāya sāyi vā sāyati vā sāyissati vā sāye vā, rasopeso rasāyata­nam­petaṃ rasadhātupesā. Idaṃ vuccati “rasāyatanaṃ”. (10)

Tattha katamaṃ ­phoṭṭhab­bā­yatanaṃ? Pathavīdhātu tejodhātu vāyodhātu kakkhaḷaṃ mudukaṃ saṇhaṃ pharusaṃ sukha­samphas­saṃ duk­kha­samphas­saṃ garukaṃ lahukaṃ, yaṃ phoṭṭhabbaṃ anidassanaṃ sappaṭighaṃ kāyena anidassanena sappaṭighena phusi vā phusati vā phusissati vā phuse vā, phoṭṭhabbopeso ­phoṭṭhab­bā­yatanam­petaṃ ­phoṭṭhab­ba­dhātu­pesā. Idaṃ vuccati “­phoṭṭhab­bā­yatanaṃ”. (11)

Tattha katamaṃ dhammāyatanaṃ? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅ­khā­rak­khan­dho, yañca rūpaṃ ani­dassa­na­ap­paṭi­ghaṃ dhammā­yatana­pariyā­pannaṃ, asaṅkhatā ca dhātu.

Tattha katamo vedanākkhandho? Ekavidhena vedanākkhandho—­phassasam­payutto. Duvidhena vedanākkhandho—atthi sahetuko, atthi ahetuko. Tividhena vedanākkhandho—atthi kusalo, atthi akusalo, atthi abyākato … pe … evaṃ dasavidhena vedanākkhandho … pe … evaṃ bahuvidhena vedanākkhandho. Ayaṃ vuccati “vedanākkhandho”. (1)

Tattha katamo saññākkhandho? Ekavidhena saññākkhandho—­phassasam­payutto. Duvidhena saññākkhandho—atthi sahetuko, atthi ahetuko. Tividhena saññākkhandho—atthi kusalo, atthi akusalo, atthi abyākato … pe … evaṃ dasavidhena saññākkhandho … pe … evaṃ bahuvidhena saññākkhandho. Ayaṃ vuccati “saññākkhandho”. (2)

Tattha katamo saṅ­khā­rak­khan­dho? Ekavidhena saṅ­khā­rak­khan­dho—citta­sam­payutto. Duvidhena saṅ­khā­rak­khan­dho—atthi hetu, atthi na hetu. Tividhena saṅ­khā­rak­khan­dho—atthi kusalo, atthi akusalo, atthi abyākato … pe … evaṃ dasavidhena saṅ­khā­rak­khan­dho … pe … evaṃ bahuvidhena saṅ­khā­rak­khan­dho. Ayaṃ vuccati “saṅ­khā­rak­khan­dho”. (3)

Tattha katamaṃ rūpaṃ ani­dassa­na­ap­paṭi­ghaṃ dhammā­yatana­pariyā­pannaṃ? Itthindriyaṃ purisindriyaṃ … pe … kabaḷīkāro āhāro. Idaṃ vuccati rūpaṃ “ani­dassa­na­ap­paṭi­ghaṃ dhammā­yatana­pariyā­pannaṃ”. (4)

Tattha katamā asaṅkhatā dhātu? Rāgakkhayo, dosakkhayo, mohakkhayo—ayaṃ vuccati “asaṅkhatā dhātu”. (5)

Idaṃ vuccati dhammāyatanaṃ.
Abhi­dham­ma­bhājanī­yaṃ.

3. Pañhāpucchaka

Dvāda­sāyata­nāni—cakkhāyatanaṃ, rūpāyatanaṃ, sotāyatanaṃ, saddāyatanaṃ, ghānāyatanaṃ, gandhāyatanaṃ, jivhāyatanaṃ, rasāyatanaṃ, kāyāyatanaṃ, ­phoṭṭhab­bā­yatanaṃ, manāyatanaṃ, dhammāyatanaṃ.

Dvādasannaṃ āyatanānaṃ kati kusalā, kati akusalā, kati abyākatā … pe … kati saraṇā, kati araṇā?

3.1. Tika

Dasāyatanā abyākatā. Dvāyatanā siyā kusalā, siyā akusalā, siyā abyākatā. (1)

Dasāyatanā na vattabbā—“sukhāya vedanāya sampayuttā”tipi, “dukkhāya vedanāya sampayuttā”tipi, “aduk­kha­ma­su­khāya vedanāya sampayuttā”tipi. Manāyatanaṃ siyā sukhāya vedanāya sampayuttaṃ, siyā dukkhāya vedanāya sampayuttaṃ, siyā aduk­kha­ma­su­khāya vedanāya sampayuttaṃ. Dhammāyatanaṃ siyā sukhāya vedanāya sampayuttaṃ, siyā dukkhāya vedanāya sampayuttaṃ, siyā aduk­kha­ma­su­khāya vedanāya sampayuttaṃ, siyā na vattabbaṃ—“sukhāya vedanāya sampayuttan”tipi, “dukkhāya vedanāya sampayuttan”tipi, “aduk­kha­ma­su­khāya vedanāya sampayuttan”tipi. (2)

Dasāyatanā neva­vipāka­navi­pā­ka­dham­ma­dhammā. Dvāyatanā siyā vipākā, siyā vipā­ka­dham­ma­dhammā, siyā neva­vipāka­navi­pā­ka­dham­ma­dhammā. (3)

Pañcāyatanā upādin­nu­pādā­niyā. Saddāyatanaṃ anupā­din­nu­pādā­niyaṃ. Cattāro āyatanā siyā upādin­nu­pādā­niyā, siyā anupā­dinnu­pādā­niyā, siyā anupādāniyā. Dvāyatanā siyā upādin­nu­pādā­niyā, siyā anupā­dinnu­pādā­niyā, siyā anupādin­na­anupā­dā­niyā. (4)

Dasāyatanā asaṃ­kiliṭ­ṭha­saṃki­lesikā. Dvāyatanā siyā saṃ­kiliṭ­ṭha­saṃki­lesikā, siyā asaṃ­kiliṭ­ṭha­saṃki­lesikā, siyā asaṃ­kiliṭ­ṭha­asaṃ­ki­lesikā. (5)

Dasāyatanā avitak­ka­avi­cārā. Manāyatanaṃ siyā savitak­ka­sa­vicāraṃ, siyā avitak­ka­vicāra­mattaṃ, siyā avitak­ka­a­vicāraṃ. Dhammāyatanaṃ siyā savitak­ka­sa­vicāraṃ, siyā avitak­ka­vicāra­mattaṃ, siyā avitak­ka­a­vicāraṃ, siyā na vattabbaṃ—“savitak­ka­sa­vicāran”tipi, “avitak­ka­vicāra­mattan”tipi, “avitak­ka­a­vicāran”tipi. (6)

Dasāyatanā na vattabbā—“pītisahagatā”tipi, “sukhasahagatā”tipi, “upekkhā­saha­gatā”tipi. Dvāyatanā siyā pītisahagatā, siyā sukhasahagatā, siyā upekkhā­saha­gatā, siyā na vattabbā—“pītisahagatā”tipi, “sukhasahagatā”tipi, “upekkhā­saha­gatā”tipi. (7)

Dasāyatanā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā. Dvāyatanā siyā dassanena pahātabbā, siyā bhāvanāya pahātabbā, siyā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā. (8)

Dasāyatanā neva dassanena na bhāvanāya pahātab­ba­hetukā. Dvāyatanā siyā dassanena na pahātab­ba­hetukā, siyā bhāvanāya pahātab­ba­hetukā, siyā neva dassanena na bhāvanāya pahātab­ba­hetukā. (9)

Dasāyatanā nevāca­yagāmi­nāpa­caya­gāmino. Dvāyatanā siyā ācayagāmino, siyā apacayagāmino, siyā nevāca­yagāmi­nāpa­caya­gāmino. (10)

Dasāyatanā neva­sekkha­nā­sekkhā. Dvāyatanā siyā sekkhā, siyā asekkhā, siyā neva­sekkha­nā­sekkhā. (11)

Dasāyatanā parittā. Dvāyatanā siyā parittā, siyā mahaggatā, siyā appamāṇā. (12)

Dasāyatanā anārammaṇā. Dvāyatanā siyā parittārammaṇā, siyā mahagga­tā­rammaṇā, siyā appa­māṇā­rammaṇā, siyā na vattabbā—“parittārammaṇā”tipi, “mahagga­tā­rammaṇā”tipi, “appa­māṇā­rammaṇā”tipi. (13)

Dasāyatanā majjhimā. Dvāyatanā siyā hīnā, siyā majjhimā, siyā paṇītā. (14)

Dasāyatanā aniyatā. Dvāyatanā siyā micchat­ta­niyatā, siyā sammattaniyatā, siyā aniyatā. (15)

Dasāyatanā anārammaṇā. Dvāyatanā siyā maggārammaṇā, siyā maggahetukā, siyā maggādhipatino, siyā na vattabbā—“maggārammaṇā”tipi, “maggahetukā”tipi, “maggādhipatino”tipi. (16)

Pañcāyatanā siyā uppannā, siyā uppādino, na vattabbā—“anuppannā”ti. Saddāyatanaṃ siyā uppannaṃ, siyā anuppannaṃ, na vattabbaṃ—“uppādī”ti. Pañcāyatanā siyā uppannā, siyā anuppannā, siyā uppādino. Dhammāyatanaṃ siyā uppannaṃ, siyā anuppannaṃ, siyā uppādī, siyā na vattabbaṃ—“uppannan”tipi, “anuppannan”tipi, “uppādī”tipi. (17)

Ekādasāyatanā siyā atītā, siyā anāgatā, siyā paccuppannā. Dhammāyatanaṃ siyā atītaṃ, siyā anāgataṃ, siyā paccuppannaṃ, siyā na vattabbaṃ—“atītan”tipi, “anāgatan”tipi, “paccuppannan”tipi. Dasāyatanā anārammaṇā. (18)

Dvāyatanā siyā atītārammaṇā, siyā anāgatārammaṇā, siyā ­pac­cup­pan­nā­rammaṇā, siyā na vattabbā—“atītārammaṇā”tipi, “anāgatārammaṇā”tipi, “­pac­cup­pan­nā­rammaṇā”tipi. (19)

Siyā ajjhattā, siyā bahiddhā, siyā ajjhat­ta­bahid­dhā. (20)

Dasāyatanā anārammaṇā. Dvāyatanā siyā ajjhat­tā­rammaṇā, siyā bahid­dhā­rammaṇā, siyā ajjhat­ta­bahid­dhā­rammaṇā, siyā na vattabbā—“ajjhat­tā­rammaṇā”tipi, “bahid­dhā­rammaṇā”tipi, “ajjhat­ta­bahid­dhā­rammaṇā”tipi. (21)

Rūpāyatanaṃ sani­dassa­na­sappa­ṭi­ghaṃ. Navāyatanā ani­dassa­na­sappa­ṭi­ghā. Dvāyatanā ani­dassa­na­ap­paṭi­ghā. (22)

3.2. 3.2 Duka

3.2.1. Hetugocchaka

Ekādasāyatanā na hetū. Dhammāyatanaṃ siyā hetu, siyā na hetu. Dasāyatanā ahetukā. Dvāyatanā siyā sahetukā, siyā ahetukā. Dasāyatanā hetuvippayuttā. Dvāyatanā siyā hetusampayuttā, siyā hetuvippayuttā. Dasāyatanā na vattabbā— “hetū ceva sahetukā cā”tipi, “sahetukā ceva na ca hetū”tipi. Manāyatanaṃ na vattabbaṃ—“hetu ceva sahetukañcā”ti, siyā sahetukañceva na ca hetu, siyā na vattabbaṃ—“sahetukañceva na ca hetū”ti. Dhammāyatanaṃ siyā hetu ceva sahetukañca, siyā sahetukañceva na ca hetu, siyā na vattabbaṃ—“hetu ceva sahetukañcā”tipi, “sahetukañceva na ca hetū”tipi. Dasāyatanā na vattabbā— “hetū ceva hetusampayuttā cā”tipi, “hetusampayuttā ceva na ca hetū”tipi. Manāyatanaṃ na vattabbaṃ—“hetu ceva hetu­sam­payut­tañcā”ti, siyā hetu­sam­payut­tañ­ceva na ca hetu, siyā na vattabbaṃ—“hetu­sam­payut­tañ­ceva na ca hetū”ti. Dhammāyatanaṃ siyā hetu ceva hetu­sam­payut­tañca, siyā hetu­sam­payut­tañ­ceva na ca hetu, siyā na vattabbaṃ—“hetu ceva hetu­sam­payut­tañcā”tipi, “hetu­sam­payut­tañ­ceva na ca hetū”tipi. Dasāyatanā na hetuahetukā. Manāyatanaṃ siyā na hetusahetukaṃ, siyā na hetuahetukaṃ. Dhammāyatanaṃ siyā na hetusahetukaṃ, siyā na hetuahetukaṃ, siyā na vattabbaṃ— “na hetusahetukan”tipi, “na hetuahetukan”tipi.

3.2.2. Cūḷantaraduka

Ekādasāyatanā sappaccayā. Dhammāyatanaṃ siyā sappaccayaṃ, siyā appaccayaṃ. Ekādasāyatanā saṅkhatā. Dhammāyatanaṃ siyā saṅkhataṃ, siyā asaṅkhataṃ. Rūpāyatanaṃ sanidassanaṃ. Ekādasāyatanā anidassanā. Dasāyatanā sappaṭighā. Dvāyatanā appaṭighā. Dasāyatanā rūpā. Manāyatanaṃ arūpaṃ. Dhammāyatanaṃ siyā rūpaṃ, siyā arūpaṃ. Dasāyatanā lokiyā. Dvāyatanā siyā lokiyā, siyā lokuttarā; kenaci viññeyyā, kenaci na viññeyyā.

3.2.3. Āsavagocchaka

Ekādasāyatanā no āsavā. Dhammāyatanaṃ siyā āsavo, siyā no āsavo. Dasāyatanā sāsavā. Dvāyatanā siyā sāsavā, siyā anāsavā. Dasāyatanā āsava­vippa­yuttā. Dvāyatanā siyā āsava­sam­payuttā, siyā āsava­vippa­yuttā. Dasāyatanā na vattabbā— “āsavā ceva sāsavā cā”ti, sāsavā ceva no ca āsavā. Manāyatanaṃ na vattabbaṃ— “āsavo ceva sāsavañcā”ti, siyā sāsavañceva no ca āsavo, siyā na vattabbaṃ— “sāsavañceva no ca āsavo”ti. Dhammāyatanaṃ siyā āsavo ceva sāsavañca, siyā sāsavañceva no ca āsavo, siyā na vattabbaṃ—“āsavo ceva sāsavañcā”tipi, “sāsavañceva no ca āsavo”tipi. Dasāyatanā na vattabbā—“āsavā ceva āsava­sam­payuttā cā”tipi, “āsava­sam­payuttā ceva no ca āsavā”tipi. Manāyatanaṃ na vattabbaṃ—“āsavo ceva āsava­sam­payut­tañcā”ti, siyā āsava­sam­payut­tañ­ceva no ca āsavo, siyā na vattabbaṃ—“āsava­sam­payut­tañ­ceva no ca āsavo”ti. Dhammāyatanaṃ siyā āsavo ceva āsava­sam­payut­tañca, siyā āsava­sam­payut­tañ­ceva no ca āsavo, siyā na vattabbaṃ—“āsavo ceva āsava­sam­payut­tañcā”tipi, “āsava­sam­payut­tañ­ceva no ca āsavo”tipi. Dasāyatanā āsava­vippa­yutta­sāsavā. Dvāyatanā siyā āsava­vippa­yutta­sāsavā, siyā āsava­vippa­yutta­a­nāsavā, siyā na vattabbā— “āsava­vippa­yutta­sāsavā”tipi, “āsava­vippa­yutta­a­nāsavā”tipi.

3.2.4. Saṃ­yoja­na­goc­chaka

Ekādasāyatanā no saṃyojanā. Dhammāyatanaṃ siyā saṃyojanaṃ, siyā no saṃyojanaṃ. Dasāyatanā saṃyojaniyā. Dvāyatanā siyā saṃyojaniyā, siyā asaṃyojaniyā. Dasāyatanā saṃ­yoja­na­vippa­yuttā. Dvāyatanā siyā saṃ­yoja­na­sam­payuttā, siyā saṃ­yoja­na­vippa­yuttā. Dasāyatanā na vattabbā—“saṃyojanā ceva saṃyojaniyā cā”ti, saṃyojaniyā ceva no ca saṃyojanā. Manāyatanaṃ na vattabbaṃ— “saṃyojanañceva saṃyojaniyañcā”ti, siyā saṃyo­jani­yañ­ceva no ca saṃyojanaṃ, siyā na vattabbaṃ—“saṃyo­jani­yañ­ceva no ca saṃyojanan”ti. Dhammāyatanaṃ siyā saṃyojanañceva saṃyojaniyañca, siyā saṃyo­jani­yañ­ceva no ca saṃyojanaṃ, siyā na vattabbaṃ—“saṃyojanañceva saṃyojaniyan”tipi, “saṃyo­jani­yañ­ceva no ca saṃyojanan”tipi. Dasāyatanā na vattabbā—“saṃyojanā ceva saṃ­yoja­na­sam­payuttā cā”tipi, “saṃ­yoja­na­sam­payuttā ceva no ca saṃyojanā”tipi. Manāyatanaṃ na vattabbaṃ—“saṃyojanañceva saṃ­yoja­na­sam­payut­tañcā”ti, siyā saṃ­yoja­na­sam­payut­tañ­ceva no ca saṃyojanaṃ, siyā na vattabbaṃ—“saṃ­yoja­na­sam­payut­tañ­ceva no ca saṃyojanan”ti. Dhammāyatanaṃ siyā saṃyojanañceva saṃ­yoja­na­sam­payut­tañca, siyā saṃ­yoja­na­sam­payut­tañ­ceva no ca saṃyojanaṃ, siyā na vattabbaṃ—“saṃyojanañceva saṃ­yoja­na­sam­payut­tañcā”tipi, “saṃ­yoja­na­sam­payut­tañ­ceva no ca saṃyojanan”tipi. Dasāyatanā saṃ­yoja­na­vippa­yutta­saṃyo­janiyā. Dvāyatanā siyā saṃ­yoja­na­vippa­yutta­saṃyo­janiyā, siyā saṃ­yoja­na­vippa­yutta­asaṃyo­janiyā, siyā na vattabbā—“saṃ­yoja­na­vippa­yutta­saṃyo­janiyā”tipi, “saṃ­yoja­na­vippa­yutta­asaṃyo­janiyā”tipi.

3.2.5. Ganthagocchaka

Ekādasāyatanā no ganthā. Dhammāyatanaṃ siyā gantho, siyā no gantho. Dasāyatanā ganthaniyā. Dvāyatanā siyā ganthaniyā, siyā aganthaniyā. Dasāyatanā gantha­vippa­yuttā. Dvāyatanā siyā gantha­sam­payuttā, siyā gantha­vippa­yuttā. Dasāyatanā na vattabbā—“ganthā ceva ganthaniyā cā”ti, ganthaniyā ceva no ca ganthā. Manāyatanaṃ na vattabbaṃ—“gantho ceva ganthaniyañcā”ti, siyā gan­thani­yañ­ceva no ca gantho, siyā na vattabbaṃ—“gan­thani­yañ­ceva no ca gantho”ti. Dhammāyatanaṃ siyā gantho ceva ganthaniyañca, siyā gan­thani­yañ­ceva no ca gantho, siyā na vattabbaṃ—“gantho ceva ganthaniyañcā”tipi, “gan­thani­yañ­ceva no ca gantho”tipi. Dasāyatanā na vattabbā—“ganthā ceva gantha­sam­payuttā cā”tipi, “gantha­sam­payuttā ceva no ca ganthā”tipi. Manāyatanaṃ na vattabbaṃ—“gantho ceva gantha­sam­payut­tañcā”ti, siyā gantha­sam­payut­tañ­ceva no ca gantho, siyā na vattabbaṃ—“gantha­sam­payut­tañ­ceva no ca gantho”ti. Dhammāyatanaṃ siyā gantho ceva gantha­sam­payut­tañca, siyā gantha­sam­payut­tañ­ceva no ca gantho, siyā na vattabbaṃ—“gantho ceva gantha­sam­payut­tañcā”tipi, “gantha­sam­payut­tañ­ceva no ca gantho”tipi. Dasāyatanā gantha­vippa­yutta­gantha­niyā. Dvāyatanā siyā gantha­vippa­yutta­gantha­niyā, siyā gantha­vippa­yutta­a­gantha­niyā, siyā na vattabbā—“gantha­vippa­yutta­gantha­niyā”tipi, “gantha­vippa­yutta­a­gantha­niyā”tipi.

2.3.2.6-- Ogha­yoga­nīvara­ṇa­goc­chaka

Ekādasāyatanā no oghā … pe … no yogā … pe … no nīvaraṇā. Dhammāyatanaṃ siyā nīvaraṇaṃ, siyā no nīvaraṇaṃ. Dasāyatanā nīvaraṇiyā. Dvāyatanā siyā nīvaraṇiyā, siyā anīvaraṇiyā. Dasāyatanā nīvara­ṇa­vippa­yuttā. Dvāyatanā siyā nīvara­ṇa­sam­payuttā, siyā nīvara­ṇa­vippa­yuttā. Dasāyatanā na vattabbā—“nīvaraṇā ceva nīvaraṇiyā cā”ti, nīvaraṇiyā ceva no ca nīvaraṇā. Manāyatanaṃ na vattabbaṃ—“nīvaraṇañceva nīvaraṇiyañcā”ti, siyā nīvara­ṇiyañ­ceva no ca nīvaraṇaṃ, siyā na vattabbaṃ—“nīvara­ṇiyañ­ceva no ca nīvaraṇan”ti. Dhammāyatanaṃ siyā nīvaraṇañceva nīvaraṇiyañca, siyā nīvara­ṇiyañ­ceva no ca nīvaraṇaṃ, siyā na vattabbaṃ—“nīvaraṇañceva nīvaraṇiyañcā”tipi, “nīvara­ṇiyañ­ceva no ca nīvaraṇan”tipi. Dasāyatanā na vattabbā—“nīvaraṇā ceva nīvara­ṇa­sam­payuttā cā”tipi, nīvara­ṇa­sam­payuttā ceva no ca nīvaraṇātipi. Manāyatanaṃ na vattabbaṃ—“nīvaraṇañceva nīvara­ṇa­sam­payut­tañcā”ti, siyā nīvara­ṇa­sam­payut­tañ­ceva no ca nīvaraṇaṃ, siyā na vattabbaṃ— “nīvara­ṇa­sam­payut­tañ­ceva no ca nīvaraṇan”ti. Dhammāyatanaṃ siyā nīvaraṇañceva nīvara­ṇa­sam­payut­tañca, siyā nīvara­ṇa­sam­payut­tañ­ceva no ca nīvaraṇaṃ, siyā na vattabbaṃ—“nīvaraṇañceva nīvara­ṇa­sam­payut­tañcā”tipi, “nīvara­ṇa­sam­payut­tañ­ceva no ca nīvaraṇan”tipi. Dasāyatanā nīvara­ṇa­vippa­yutta­nīvara­ṇiyā. Dvāyatanā siyā nīvara­ṇa­vippa­yutta­nīvara­ṇiyā, siyā nīvara­ṇa­vippa­yutta­a­nīvara­ṇiyā, siyā na vattabbā—“nīvara­ṇa­vippa­yutta­nīvara­ṇiyā”tipi, “nīvara­ṇa­vippa­yutta­a­nīvara­ṇiyā”tipi.

3.2.9. Parāmā­sa­goc­chaka

Ekādasāyatanā no parāmāsā. Dhammāyatanaṃ siyā parāmāso, siyā no parāmāso. Dasāyatanā parāmaṭṭhā. Dvāyatanā siyā parāmaṭṭhā, siyā aparāmaṭṭhā. Dasāyatanā parāmā­sa­vippa­yuttā. Manāyatanaṃ siyā parāmā­sa­sam­payut­taṃ, siyā parāmā­sa­vippa­yuttaṃ. Dhammāyatanaṃ siyā parāmā­sa­sam­payut­taṃ, siyā parāmā­sa­vippa­yuttaṃ, siyā na vattabbaṃ—“parāmā­sa­sam­payut­tan”tipi, “parāmā­sa­vippa­yuttan”tipi. Dasāyatanā na vattabbā—“parāmāsā ceva parāmaṭṭhā cā”ti, “parāmaṭṭhā ceva no ca parāmāsā”. Manāyatanaṃ na vattabbaṃ—“parāmāso ceva parāmaṭṭhañcā”ti, siyā parāmaṭ­ṭhañ­ceva no ca parāmāso, siyā na vattabbaṃ— “parāmaṭ­ṭhañ­ceva no ca parāmāso”ti. Dhammāyatanaṃ siyā parāmāso ceva parāmaṭṭhañca, siyā parāmaṭ­ṭhañ­ceva no ca parāmāso, siyā na vattabbaṃ— “parāmāso ceva parāmaṭṭhañcā”tipi, “parāmaṭ­ṭhañ­ceva no ca parāmāso”tipi. Dasāyatanā parāmā­sa­vippa­yutta­parāmaṭ­ṭhā. Dvāyatanā siyā parāmā­sa­vippa­yutta­parāmaṭ­ṭhā, siyā parāmā­sa­vippa­yutta­a­parāmaṭ­ṭhā, siyā na vattabbā—“parāmā­sa­vippa­yutta­parāmaṭ­ṭhā”tipi, “parāmā­sa­vippa­yutta­a­parāmaṭ­ṭhā”tipi.

3.2.10. Mahantaraduka

Dasāyatanā anārammaṇā. Manāyatanaṃ sārammaṇaṃ. Dhammāyatanaṃ siyā sārammaṇaṃ, siyā anārammaṇaṃ. Manāyatanaṃ cittaṃ. Ekādasāyatanā no cittā. Ekādasāyatanā acetasikā. Dhammāyatanaṃ siyā cetasikaṃ, siyā acetasikaṃ. Dasāyatanā citta­vippa­yuttā. Dhammāyatanaṃ siyā citta­sam­payut­taṃ, siyā citta­vippa­yuttaṃ. Manāyatanaṃ na vattabbaṃ—“cittena sampayuttan”tipi, “cittena vippayuttan”tipi. Dasāyatanā citta­visaṃ­saṭ­ṭhā. Dhammāyatanaṃ siyā cit­ta­saṃsaṭ­ṭhaṃ, siyā citta­visaṃ­saṭ­ṭhaṃ. Manāyatanaṃ na vattabbaṃ—“cittena saṃsaṭṭhan”tipi, “cittena visaṃsaṭṭhan”tipi. Chāyatanā no citta­sa­muṭṭhānā. Chāyatanā siyā citta­sa­muṭṭhānā, siyā no citta­sa­muṭṭhānā. Ekādasāyatanā no cittasahabhuno. Dhammāyatanaṃ siyā cittasahabhū, siyā no cittasahabhū. Ekādasāyatanā no cit­tānupa­rivat­tino. Dhammāyatanaṃ siyā cit­tānupa­rivatti, siyā no cit­tānupa­rivatti. Ekādasāyatanā no cit­ta­saṃsaṭ­ṭha­sa­muṭṭhānā. Dhammāyatanaṃ siyā cit­ta­saṃsaṭ­ṭha­sa­muṭṭhā­naṃ, siyā no cit­ta­saṃsaṭ­ṭha­sa­muṭṭhā­naṃ. Ekādasāyatanā no citta­saṃsaṭ­ṭha­sa­muṭṭhā­na­saha­bhuno. Dhammāyatanaṃ siyā citta­saṃsaṭ­ṭha­sa­muṭṭhā­na­saha­bhū, siyā no citta­saṃsaṭ­ṭha­sa­muṭṭhā­na­saha­bhū. Ekādasāyatanā no cit­ta­saṃsaṭ­ṭha­sa­muṭṭhā­nānupa­rivat­tino. Dhammāyatanaṃ siyā citta­saṃsaṭ­ṭha­sa­muṭṭhā­nā­nupari­vatti, siyā no citta­saṃsaṭ­ṭha­sa­muṭṭhā­nā­nupari­vatti.

Chāyatanā ajjhattikā. Chāyatanā bāhirā. Navāyatanā upādā. Dvāyatanā no upādā. Dhammāyatanaṃ siyā upādā, siyā no upādā. Pañcāyatanā upādinnā. Saddāyatanaṃ anupādinnaṃ. Chāyatanā siyā upādinnā, siyā anupādinnā.

3.2.11. Upādā­na­goc­chaka

Ekādasāyatanā no upādānā. Dhammāyatanaṃ siyā upādānaṃ, siyā no upādānaṃ. Dasāyatanā upādāniyā. Dvāyatanā siyā upādāniyā, siyā anupādāniyā. Dasāyatanā upādā­na­vippa­yuttā. Dvāyatanā siyā upādā­na­sam­payuttā, siyā upādā­na­vippa­yuttā. Dasāyatanā na vattabbā—“upādānā ceva upādāniyā cā”ti, upādāniyā ceva no ca upādānā. Manāyatanaṃ na vattabbaṃ—“upādānañceva upādāniyañcā”ti, siyā upādāniyañceva no ca upādānaṃ, siyā na vattabbaṃ—“upādāniyañceva no ca upādānan”ti. Dhammāyatanaṃ siyā upādānañceva upādāniyañca, siyā upādāniyañceva no ca upādānaṃ, siyā na vattabbaṃ—“upādānañceva upādāniyañcā”tipi, “upādāniyañceva no ca upādānan”tipi. Dasāyatanā na vattabbā—“upādānā ceva upādā­na­sam­payuttā cā”tipi, “upādā­na­sam­payuttā ceva no ca upādānā”tipi. Manāyatanaṃ na vattabbaṃ—“upādāniyañceva upādā­na­sam­payut­tañcā”ti, siyā upādā­na­sam­payut­tañ­ceva no ca upādānaṃ, siyā na vattabbaṃ—“upādā­na­sam­payut­tañ­ceva no ca upādānan”ti. Dhammāyatanaṃ siyā upādānañceva upādā­na­sam­payut­tañca, siyā upādā­na­sam­payut­tañ­ceva no ca upādānaṃ, siyā na vattabbaṃ—“upādānañceva upādā­na­sam­payut­tañcā”tipi, “upādā­na­sam­payut­tañ­ceva no ca upādānan”tipi. Dasāyatanā upādā­na­vippa­yutta­u­pādā­niyā. Dvāyatanā siyā upādā­na­sam­payut­ta­u­pādā­niyā, siyā upādā­na­vippa­yutta­anupā­dā­niyā, siyā na vattabbā—“upādā­na­vippa­yutta­u­pādā­niyā”tipi, “upādā­na­vippa­yutta­anupā­dā­niyā”tipi.

3.2.12. Kilesagocchaka

Ekādasāyatanā no kilesā. Dhammāyatanaṃ siyā kileso, siyā no kileso. Dasāyatanā saṃkilesikā. Dvāyatanā siyā saṃkilesikā, siyā asaṃkilesikā. Dasāyatanā asaṃkiliṭṭhā. Dvāyatanā siyā saṃkiliṭṭhā, siyā asaṃkiliṭṭhā. Dasāyatanā kilesa­vippa­yuttā. Dvāyatanā siyā kilesa­sam­payuttā, siyā kilesa­vippa­yuttā. Dasāyatanā na vattabbā—“kilesā ceva saṃkilesikā cā”ti, saṃkilesikā ceva no ca kilesā. Manāyatanaṃ na vattabbaṃ—“kileso ceva saṃkilesikañcā”ti, siyā saṃki­lesikañ­ceva no ca kileso, siyā na vattabbaṃ—“saṃki­lesikañ­ceva no ca kileso”ti. Dhammāyatanaṃ siyā kileso ceva saṃkilesikañca, siyā saṃki­lesikañ­ceva no ca kileso, siyā na vattabbaṃ—“kileso ceva saṃkilesikañcā”tipi, “saṃki­lesikañ­ceva no ca kileso”tipi. Dasāyatanā na vattabbā—“kilesā ceva saṃkiliṭṭhā cā”tipi, “saṃkiliṭṭhā ceva no ca kilesā”tipi. Manāyatanaṃ na vattabbaṃ—“kileso ceva saṃkiliṭṭhañcā”ti, siyā saṃ­kiliṭ­ṭhañ­ceva no ca kileso, siyā na vattabbaṃ—“saṃ­kiliṭ­ṭhañ­ceva no ca kileso”ti. Dhammāyatanaṃ siyā kileso ceva saṃkiliṭṭhañca, siyā saṃ­kiliṭ­ṭhañ­ceva no ca kileso, siyā na vattabbaṃ—“kileso ceva saṃkiliṭṭhañcā”tipi, “saṃ­kiliṭ­ṭhañ­ceva no ca kileso”tipi.

Dasāyatanā na vattabbā—“kilesā ceva kilesa­sam­payuttā cā”tipi, “kilesa­sam­payuttā ceva no ca kilesā”tipi. Manāyatanaṃ na vattabbaṃ—“kileso ceva kilesa­sam­payut­tañcā”ti, siyā kilesa­sam­payut­tañ­ceva no ca kileso, siyā na vattabbaṃ—“kilesa­sam­payut­tañ­ceva no ca kileso”ti. Dhammāyatanaṃ siyā kileso ceva kilesa­sam­payut­tañca, siyā kilesa­sam­payut­tañ­ceva no ca kileso, siyā na vattabbaṃ—“kileso ceva kilesa­sam­payut­tañcā”tipi, “kilesa­sam­payut­tañ­ceva no ca kileso”tipi. Dasāyatanā kilesa­vippa­yutta­saṃki­lesikā. Dvāyatanā siyā kilesa­vippa­yutta­saṃki­lesikā, siyā kilesa­vippa­yutta­asaṃ­ki­lesikā, siyā na vattabbā—“kilesa­vippa­yutta­saṃki­lesikā”tipi, “kilesa­vippa­yutta­asaṃ­ki­lesikā”tipi.

3.2.13. Piṭṭhiduka

Dasāyatanā na dassanena pahātabbā. Dvāyatanā siyā dassanena pahātabbā, siyā na dassanena pahātabbā. Dasāyatanā na bhāvanāya pahātabbā. Dvāyatanā siyā bhāvanāya pahātabbā, siyā na bhāvanāya pahātabbā. Dasāyatanā na dassanena pahātab­ba­hetukā. Dvāyatanā siyā dassanena pahātab­ba­hetukā, siyā na dassanena pahātab­ba­hetukā. Dasāyatanā na bhāvanāya pahātab­ba­hetukā. Dvāyatanā siyā bhāvanāya pahātab­ba­hetukā, siyā na bhāvanāya pahātab­ba­hetukā. Dasāyatanā avitakkā. Dvāyatanā siyā savitakkā, siyā avitakkā. Dasāyatanā avicārā. Dvāyatanā siyā savicārā, siyā avicārā. Dasāyatanā appītikā. Dvāyatanā siyā sappītikā, siyā appītikā. Dasāyatanā na pītisahagatā. Dvāyatanā siyā pītisahagatā, siyā na pītisahagatā. Dasāyatanā na sukhasahagatā. Dvāyatanā siyā sukhasahagatā, siyā na sukhasahagatā. Dasāyatanā na upekkhā­saha­gatā. Dvāyatanā siyā upekkhā­saha­gatā, siyā na upekkhā­saha­gatā.

Dasāyatanā kāmāvacarā. Dvāyatanā siyā kāmāvacarā, siyā na kāmāvacarā. Dasāyatanā na rūpāvacarā. Dvāyatanā siyā rūpāvacarā, siyā na rūpāvacarā. Dasāyatanā na arūpāvacarā. Dvāyatanā siyā arūpāvacarā, siyā na arūpāvacarā. Dasāyatanā pariyāpannā. Dvāyatanā siyā pariyāpannā, siyā apariyāpannā. Dasāyatanā aniyyānikā. Dvāyatanā siyā niyyānikā, siyā aniyyānikā. Dasāyatanā aniyatā. Dvāyatanā siyā niyatā, siyā aniyatā. Dasāyatanā sauttarā. Dvāyatanā siyā sauttarā, siyā anuttarā. Dasāyatanā araṇā. Dvāyatanā siyā saraṇā, siyā araṇāti.

Pañhāpucchakaṃ.

Āyata­na­vibhaṅgo niṭṭhito.