සංයුත්තනිකායො

නිදාන වර්ගය

3. ධාතු සංයුත්තය

1. නානත්ත වර්ගය

10. නෝඵස්ස සූත්‍රය

මා විසින් මෙසේ අසනලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවන ලද ජේතවනාරාමයෙහි වාසයකරන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන්වහන්සේ “මහණෙනියි” කියා භික්ෂූන් ඇමතූහ. “ස්වාමීනි” කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. (එවිට) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක.

“මහණෙනි, ධාතූන්ගේ නානත්වය නිසා සංඥාවන්ගේ නානත්වය ඇතිවෙයි. සංඥාවන්ගේ නානත්වය නිසා සංකල්පනාවන්ගේ නානත්වය ඇතිවෙයි. සංකල්පනාවන්ගේ නානත්වය නිසා ස්පර්ශයාගේ නානත්වය ඇතිවෙයි. ස්පර්ශයාගේ නානත්වය නිසා වේදනාවන්ගේ නානත්වය ඇතිවෙයි. වේදනාවන්ගේ නානත්වය නිසා ඡන්දයාගේ නානත්වය ඇතිවේ. ඡන්දයාගේ නානත්වය නිසා පරිදාහයාගේ නානත්වය ඇතිවෙයි. පරිදාහයාගේ නානත්වය නිසා පරියේසනයාගේ නානත්වය ඇතිවේ. පරියේසනයාගේ නානත්වය නිසා ලාභයාගේ නානත්වය ඇතිවෙයි. ලාභයාගේ නානත්වය නිසා පරියේසනයාගේ නානත්වය ඇති නොවේ. පරියේසනයාගේ නානත්වය නිසා පරිදාහයාගේ නානත්වය ඇති නොවේ. පරිදාහයාගේ නානත්වය නිසා ඡන්දයාගේ නානත්වය ඇති නොවේ. ඡන්දයාගේ නානත්වය නිසා වේදනාවන්ගේ නානත්වය ඇති නොවෙයි. වේදනාවන්ගේ නානත්වය නිසා ස්පර්ශයාගේ නානත්වය ඇති නොවෙයි. ස්පර්ශයාගේ නානත්වය නිසා සංකල්පනාවන්ගේ නානත්වය ඇති නොවෙයි. සංකල්පනාවන්ගේ නානත්වය නිසා සංඥාවන්ගේ නානත්වය ඇති නොවේ. සංඥාවන්ගේ නානත්වය නිසා ධාතූන්ගේ නානත්වය ඇති නොවෙයි.

“මහණෙනි, ධාතූන්ගේ නානත්වය නම් කවරේද? රූප ධාතුව, ශබ්ද ධාතුව, ගන්ධ ධාතුව, රස ධාතුව, ස්පර්ශ ධාතුව සහ ධම්ම ධාතුවයි. මහණෙනි, මෙය ධාතූන්ගේ නානත්වයයි කියනු ලැබේ.

“මහණෙනි, කෙසේ නම් ධාතූන්ගේ නානත්වය නිසා සංඥාවන්ගේ නානත්වය ඇතිවේද? සංඥාවන්ගේ නානත්වය නිසා සංකල්පනාවන්ගේ නානත්වය ඇතිවේද? සංකල්පනාවන්ගේ නානත්වය නිසා ස්පර්ශයාගේ නානත්වය ඇතිවේද? ස්පර්ශයාගේ නානත්වය නිසා වේදනාවන්ගේ නානත්වය ඇතිවේද? වේදනාවන්ගේ නානත්වය නිසා ඡන්දයාගේ නානත්වය ඇතිවෙයිද? ඡන්දයාගේ නානත්වය නිසා පරිදාහයාගේ නානත්වය ඇතිවෙයිද? පරිදාහයාගේ නානත්වය නිසා පරියේසනයාගේ නානත්වය ඇතිවෙයිද? පරියේසනයාගේ නානත්වය නිසා ලාභයාගේ නානත්වය ඇතිවෙයිද? ලාභයාගේ නානත්වය නිසා පරියේසනයාගේ නානත්වය ඇති නොවෙයිද? පරියේසනයාගේ නානත්වය නිසා පරිදාහයාගේ නානත්වය ඇති නොවේද? පරිදාහයාගේ නානත්වය නිසා ඡන්දයාගේ නානත්වය ඇති නොවේද? ඡන්දයාගේ නානත්වය නිසා වේදනාවන්ගේ නානත්වය ඇති නොවේද? වේදනාවන්ගේ නානත්වය නිසා ස්පර්ශයාගේ නානත්වය ඇති නොවේද? ස්පර්ශයාගේ නානත්වය නිසා සංකල්පනාවන්ගේ නානත්වය ඇති නොවේද? සංකල්පනාවන්ගේ නානත්වය නිසා සංඥාවන්ගේ නානත්වය ඇති නොවේද? සංඥාවන්ගේ නානත්වය නිසා ධාතූන්ගේ නානත්වය ඇති නොවේද?”

“මහණෙනි, රූප ධාතුව නිසා රූප සංඥාව ඇතිවෙයි. රූප සංඥාව නිසා රූප සංකල්පනාව ඇතිවෙයි. රූපසංකල්පනාව නිසා රූප සම්ඵස්සය ඇතිවෙයි. රූප සම්ඵස්සය නිසා රූප සම්ඵස්සයෙන් උපන් වේදනාව ඇතිවන්නීය. රූප සම්ඵස්සයෙන් උපන් වේදනාව නිසා රූපච්ඡන්දය ඇතිවෙයි. රූපච්ඡන්දය නිසා රූප පරිදාහය ඇතිවෙයි. රූප පරිදාහය නිසා රූප පරියේසනය ඇතිවෙයි. රූප පරියේසනය නිසා රූප ලාභය ඇතිවෙයි. රුපලාභය නිසා රූප පරියේසනය ඇති නොවෙයි. රූප පරියේසනය නිසා රූප පරිදාහය ඇති නොවේ. රූප පරිදාහය නිසා රූපච්ඡන්දය ඇති නොවේ. රූපච්ඡන්දය නිසා රූප සම්ඵස්සයෙන් උපන් වේදනාව ඇති නොවන්නීය. රූප සම්ඵස්සයෙන් උපන් වේදනාව නිසා රූප සම්ඵස්සය ඇති නොවෙයි. රූප සම්ඵස්සය නිසා රූප සංකල්පනාව ඇති නොවෙයි. රූප සංකල්පනාව නිසා රූප සංඥාව ඇති නොවෙයි. රූප සංඥාව නිසා රූපධාතු තොමෝ ඇති නොවන්නීය.

“ශබ්දධාතුව නිසා ශබ්දසංඥාව ඇතිවේ ශබ්දසංඥාව නිසා ශබ්ද සංකල්පනාව ඇතිවේ. ශබ්ද සංකල්පනාව නිසා ශබ්ද සම්ඵස්සය ඇතිවේ. ශබ්ද සම්ඵස්සය නිසා ශබ්ද සම්ඵස්සයෙන් ඇතිවෙන වේදනාව උපදියි. ශබ්ද සම්ඵස්සයෙන් ඇති වෙන වේදනාව නිසා ශබ්දච්ඡන්දය ඇතිවේ. ශබ්දච්ඡන්දය නිසා ශබ්ද පරිදාහය ඇතිවේ. ශබ්දපරිදාහය නිසා ශබ්ද පරියේසනය ඇතිවේ. ශබ්ද පරියේසනය නිසා ශබ්ද ලාභය ඇතිවේ.

“ශබ්ද ලාභය නිසා ශබ්ද පරියේසනය ඇති නොවේ. ශබ්ද පරියේසනය නිසා ශබ්ද පරිදාහය ඇති නොවේ. ශබ්ද පරිදාහය නිසා ශබ්දච්ඡන්දය ඇති නොවේ. ශබ්දච්ඡන්දය නිසා ශබ්ද සම්ඵස්සයෙන් උපන් වේදනාව ඇති නොවන්නීය. ශබ්ද සම්ඵස්සයෙන් උපන් වේදනාව නිසා ශබ්ද සම්ඵස්සය ඇති නොවෙයි. ශබ්ද සම්ඵස්සය නිසා ශබ්ද සංකල්පනාව ඇති නොවෙයි. ශබ්ද සංකල්පනාව නිසා ශබ්ද සංඥාව ඇති නොවෙයි. ශබ්ද සංඥාව නිසා ශබ්ද ධාතු තොමෝ ඇති නොවන්නීය.

“ගන්ධ ධාතුව නිසා ගන්ධ සංඥාව ඇතිවේ. ගන්ධ සංඥාව නිසා ගන්ධ සංකල්පනාව ඇතිවේ. ගන්ධ සංකල්පනාව නිසා ගන්ධ සම්ඵස්සය ඇතිවේ. ගන්ධ සම්ඵස්සය නිසා ගන්ධ සම්ඵස්සයෙන් ඇතිවෙන වේදනාව උපදියි. ගන්ධ සම්ඵස්සයෙන් ඇති වෙන වේදනාව නිසා ගන්ධච්ඡන්දය ඇතිවේ. ගන්ධච්ඡන්දය නිසා ගන්ධ පරිදාහය ඇතිවේ. ගන්ධ පරිදාහය නිසා ගන්ධ පරියේසනය ඇතිවේ. ගන්ධ පරියේසනය නිසා ගන්ධ ලාභය ඇතිවේ.

“ගන්ධ ලාභය නිසා ගන්ධ පරියේසනය ඇති නොවේ. ගන්ධ පරියේසනය නිසා ගන්ධ පරිදාහය ඇති නොවේ. ගන්ධ පරිදාහය නිසා ගන්ධච්ඡන්දය ඇති නොවේ. ගන්ධච්ඡන්දය නිසා ගන්ධ සම්ඵස්සයෙන් උපන් වේදනාව ඇති නොවන්නීය. ගන්ධ සම්ඵස්සයෙන් උපන් වේදනාව නිසා ගන්ධ සම්ඵස්සය ඇති නොවෙයි. ගන්ධ සම්ඵස්සය නිසා ගන්ධ සංකල්පනාව ඇති නොවෙයි. ගන්ධ සංකල්පනාව නිසා ගන්ධ සංඥාව ඇති නොවෙයි. ගන්ධ සංඥාව නිසා ගන්ධ ධාතු තොමෝ ඇති නොවන්නීය.

“රස ධාතුව නිසා රසසංඥාව ඇතිවේ. රසසංඥාව නිසා රස සංකල්පනාව ඇතිවේ. රස සංකල්පනාව නිසා රස සම්ඵස්සය ඇතිවේ. රස සම්ඵස්සය නිසා රස සම්ඵස්සයෙන් ඇතිවෙන වේදනාව උපදියි. රස සම්ඵස්සයෙන් ඇතිවෙන වේදනාව නිසා රසච්ඡන්දය ඇතිවේ. රසච්ඡන්දය නිසා රස පරිදාහය ඇතිවේ. රසපරිදාහය නිසා රස පරියේසනය ඇතිවේ. රස පරියේසනය නිසා ශබ්දලාභය ඇතිවේ.

“රසලාභය නිසා රසපරියේසනය ඇති නොවේ. රසපරියේසනය නිසා රස පරිදාහය ඇති නොවේ. රස පරිදාහය නිසා රසච්ඡන්දය ඇතිනොවේ. රසච්ඡන්දය නිසා රස සම්ඵස්සයෙන් උපන් වේදනාව ඇති නොවන්නීය, රස සම්ඵස්සයෙන් උපන් වේදනාව නිසා රසසම්ඵස්සය ඇතිනොවෙයි. රසසම්ඵස්සය නිසා රස සංකල්පනාව ඇති නොවෙයි. රස සංකල්පනාව නිසා රස සංඥාව ඇති නොවෙයි. රස සංඥාව නිසා රස ධාතු තොමෝ ඇති නොවන්නීය.

“ස්පර්ශ ධාතුව නිසා ස්පර්ශසංඥාව ඇතිවේ. ස්පර්ශසංඥාව නිසා ස්පර්ශ සංකල්පනාව ඇතිවේ. ස්පර්ශ සංකල්පනාව නිසා ස්පර්ශ සම්ඵස්සය ඇතිවේ. ස්පර්ශ සම්ඵස්සය නිසා ස්පර්ශ සම්ඵස්සයෙන් ඇතිවෙන වේදනාව උපදියි. ස්පර්ශ සම්ඵස්සයෙන් ඇතිවෙන වේදනාව නිසා ස්පර්ශච්ඡන්දය ඇතිවේ. ස්පර්ශච්ඡන්දය නිසා ස්පර්ශ පරිදාහය ඇතිවේ. ස්පර්ශ පරිදාහය නිසා ස්පර්ශ පරියේසනය ඇතිවේ. ස්පර්ශ පරියේසනය නිසා ස්පර්ශ ලාභය ඇතිවේ.

“ස්පර්ශ ලාභය නිසා ස්පර්ශ පරියේසනය ඇතිනොවේ. ස්පර්ශ පරියේසනය නිසා ස්පර්ශ පරිදාහය ඇතිනොවේ. ස්පර්ශ පරිදාහය නිසා ස්පර්ශච්ඡන්දය ඇති නොවේ. ස්පර්ශච්ඡන්දය නිසා ස්පර්ශ සම්ඵස්සයෙන් උපන් වේදනාව ඇති නොවන්නීය. ස්පර්ශ සම්ඵස්සයෙන් උපන් වේදනාව නිසා ස්පර්ශ සම්ඵස්සය ඇති නොවෙයි. ස්පර්ශ සම්ඵස්සය නිසා ස්පර්ශ සංකල්පනාව ඇති නොවෙයි. ස්පර්ශ සංකල්පනාව නිසා ස්පර්ශ සංඥාව ඇති නොවෙයි. ස්පර්ශ සංකල්පනාව නිසා ස්පර්ශ ධාතු තොමෝ ඇති නොවන්නීය.

“ධර්මධාතුව නිසා ධර්ම සංඥාව ඇතිවේ. ධර්ම සංඥාව නිසා ධර්ම සංකල්පනාව ඇතිවේ. ධර්ම සංකල්පනාව නිසා ධර්ම සම්ඵස්සය ඇතිවේ. ධර්ම සම්ඵස්සය නිසා ධර්ම සම්ඵස්සයෙන් ඇතිවෙන වේදනාව උපදියි. ධර්ම සම්ඵස්සයෙන් ඇති වෙන වේදනාව නිසා ධර්මච්ඡන්දය ඇතිවේ. ධර්මච්ඡන්දය නිසා ධර්මපරිදාහය ඇතිවේ. ධර්මපරිදාහය නිසා ධර්ම පරියේසනය ඇතිවේ. ධර්ම පරියේසනය නිසා ධර්මලාභය ඇතිවේ.

“ධර්ම ලාභය නිසා ධර්ම පරියේසනය ඇති නොවේ. ධර්ම පරියේසනය නිසා ධර්ම පරිදාහය ඇති නොවේ. ධර්ම පරිදාහය නිසා ධර්මච්ඡන්දය ඇති නොවේ. ධර්මච්ඡන්දය නිසා ධර්ම සම්ඵස්සයෙන් උපන් වේදනාව ඇති නොවන්නීය. ධර්ම සම්ඵස්සයෙන් උපන් වේදනාව නිසා ධර්ම සම්ඵස්සය ඇති නොවෙයි. ධර්ම සම්ඵස්සය නිසා ධර්ම සංකල්පනාව ඇති නොවෙයි. ධර්ම සංකල්පනාව නිසා ධර්ම සංඥාව ඇති නොවෙයි. ධර්ම සංඥාව නිසා ධර්ම ධාතු තොමෝ ඇති නොවන්නීය.

“මහණෙනි, මෙසේ වනාහි ධාතූන්ගේ නානත්වය නිසා සංඥාවන්ගේ නානත්වය ඇතිවෙයි. සංඥාවන්ගේ නානත්වය නිසා සංකල්පනාවන්ගේ නානත්වය ඇතිවෙයි. සංකල්පනාවන්ගේ නානත්වය නිසා ස්පර්ශයාගේ නානත්වය ඇතිවෙයි. ස්පර්ශයාගේ නානත්වය නිසා වේදනාවන්ගේ නානත්වය ඇතිවෙයි. වේදනාවන්ගේ නානත්වය නිසා ඡන්දයාගේ නානත්වය ඇතිවෙයි. ඡන්දයාගේ නානත්වය නිසා පරිදාහයාගේ නානත්වය ඇතිවෙයි. පරිදාහයාගේ නානත්වය නිසා පරියේසනයාගේ නානත්වය ඇතිවෙයි. පරියේසනයාගේ නානත්වය නිසා ලාභයාගේ නානත්වය ඇති වෙයි.

“ලාභ නානත්වය නිසා පරියේසන නානත්වය ඇති නොවෙයි. පරියේසන නානත්වය නිසා පරිළාභ නානත්වය ඇති නොවෙයි. පරිළාභ නානත්වය නිසා ඡන්ද නානත්වය ඇතිනොවෙයි. ඡන්දයාගේ නානත්වය නිසා වේදනාවන්ගේ නානත්වය ඇති නොවෙයි. වේදනාවන්ගේ නානත්වය නිසා ස්පර්ශයාගේ නානත්වය ඇති නොවෙයි. ස්පර්ශයාගේ නානත්වය නිසා සංකල්පනාවන්ගේ නානත්වය ඇති නොවෙයි. සංකල්පනාවන්ගේ නානත්වය නිසා සංඥාවන්ගේ නානත්වය ඇති නොවේ. සංඥාවන්ගේ නානත්වය නිසා ධාතූන්ගේ නානත්වය ඇති නොවෙයි.”

(දසවන නෝඵස්ස සූත්‍රය නිමි.)

පළමුවන නානත්ත වර්ගය නිමි.

ධාතු සූත්‍රයද, සම්ඵස්ස සූත්‍රයද, මෙය නො සමග ගෙන, නොඵස්ස සූත්‍රයද, අන්‍යවූ වේදනා සූත්‍රය සහ නො වේදනා සූත්‍රය යන දෙකද සමග මේ පස අද්ධ්‍යාත්මික පඤ්චකයයි (දත යුතුයි.)

එසේම ධාතු සූත්‍රයද, සඤ්ඤා සූත්‍රයද මෙය නො සමග ගෙන, නොසඤ්ඤා සූත්‍රයද, අන්‍යවූ, ඵස්ස සූත්‍රය සහ නොඵස්ස සූත්‍රයයන් දෙකද සමග මේ පස බාහිර පඤ්චකයයි (දත යුතුයි.)