Avadānaśatakam* |

aṣṭamo vargaḥ |

72: supriyā

buddho bhagavān satkṛto gurukṛto mānitaḥ pūjito rājabhī rājamātrair dhanibhiḥ pauraiḥ śreṣṭhibhiḥ sārthavāhair devair nāgair yakṣair asurair garuḍaiḥ kinnarair mahoragair iti deva­nāgayakṣāsuragaruḍakinna­ramahoragābhyarcito buddho bhagavān jñāto mahāpuṇyo lābhī cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajya­pari­ṣkārāṇāṃ saśrāvakasaṃghaḥ śrāvastyāṃ viharati jetavane ’nāthapiṇḍadasyārāme | tena khalu samayena anāthapiṇḍadasya gṛhapateḥ patnī āpannasatvā saṃvṛttā | sā aṣṭānāṃ vā navānāṃ vā māsānām atyayāt prasūtā | dārikā jātā abhirūpā darśanīyā prāsādikā sarvāṅgapratyaṅgopetā śrāvastyadhivāsino janakāyasyātīva priyā | tasyā jātau jātimahaṃ kṛtvā nāmadheyaṃ vyavasthāpyate: kiṃ bhavatu dārikāyā nāmeti | jñātaya ūcuḥ: yasmād iyaṃ priyā sarvajanasya, tasmād bhavatu dārikāyāḥ supriyeti nāmeti | jātismarā jātamātrā gāthāṃ bhāṣate:

dattaṃ hi dānaṃ bahu vālpakaṃ vā
vistīryate kṣetraviśeṣayogāt*
tasmād dhi deyaṃ viduṣā prayatnāt*
buddhāya lokendrasureśvarāya || AVŚ_72.1||

āthāsyā mātāpitarāv anye ca gṛhavāsinas taṃ vākyavyāhāraṃ śrutvā bhītās trastāḥ saṃvignā ākṛṣṭaromakūpāḥ Speyer: āhṛṣṭaromakūpāḥ kathayanti: piśācīva seyaṃ dāriketi | sā kathayati: amba nāhaṃ piśācī nāpi rākṣasī, kiṃ tarhi dārikā | icchāmi dānāni dātum iti | tato ’syā mātrā anāthapiṇḍadasya gṛhapater niveditam*: evam eṣā dārikā brūta iti | tatas tena gṛhapatinā hṛṣṭatuṣṭapramuditena bhagavān antargṛhe sabhikṣusaṃgho bhojitaḥ, tasyāś ca nāmnā dakṣiṇādeśanaṃ kāritam* ||

yāvad asau dārikā krameṇa saptavarṣā saṃvṛttā, mātāpitarāv anujñāpya bhagavacchāsane pravrajitā | sā sarvāsāṃ bhikṣuṇīnām iṣṭā kāntā priyā manāpā | yāvat tatra kālena mahādurbhikṣaṃ prādurbhūtaṃ durbhikṣāntarakalpasadṛśam*, yatrānekāni prāṇiśatasahasrāṇi annapānaviyogāt kālaṃ kurvanti | tatra bhagavān āyuṣmantam ānandam āmantrayate sma: gaccha ānanda, madvacanāt supriyāṃ vada: catasras te parṣadas traimāsyaṃ cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajya­pari­ṣkāraiḥ pratipādayitavyā iti | tata āyuṣmān ānandaḥ supriyāṃ gatvovāca: bhagavān āha: catasras te pariṣadas traimāsyaṃ cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajya­pari­ṣkāraiḥ pratipādayitavyā iti | tataḥ supriyā kṛtakarapuṭā bhagavata ājñāṃ śirasi kṛtvā kathayati: evam astv iti ||

supriyā śrāvastīm abhisaṃprasthitā gocaravyavalokanārtham* | yāvad eṣā pravṛttir anāthapiṇḍadena śrutā | sa tvaritaṃ supriyāyā agrato bhūtaḥ kathayati: supriye kva gacchasīti | sā kathayati: bhagavān āha traimāsyaṃ vaiyāvṛtyakarmaṇi niyukteti | anāthapiṇḍada uvāca: alpotsukā bhava, ahaṃ tvāṃ sarveṇa pravārayāmīti | supriyā kathayati: kim atrāścaryaṃ yadi tāto dṛṣṭasatyaḥ pravārayati samantato ’ntarhitāni nidhānāny abhisamīkṣya | ahaṃ tu daridrajanasyānugrahaṃ karomīti | tathā pañcabhir upāsakaśatair alpotsukā kriyate | mālikayā devyā, varṣākārayā kṣatriyayā, ṛṣidattapurāṇābhyāṃ sthapatibhyāṃ, viśākhayā mṛgāramātrā, rājñā prasenajitā | aṭavīgatā tatrāpy amanuṣyair manuṣyaveṣadhāribhiḥ pravāryate | tayā evaṃ pravāryamāṇayā bhagavān saśrāvakasaṃghas traimāsyam upasthitaś cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajya­pari­ṣkāraiḥ | tatraiva ca traimāsye yujya­māna­ghaṭa­mānav­yāyaccha­mānayā idam eva pañcagaṇḍakaṃ saṃsāracakraṃ calācalaṃ viditvā sarvasaṃskāragatīḥ śata­napatanavikiraṇavidhvaṃ­sana­dharma­tayā parāhatya sarvakleśaprahāṇād arhatvaṃ sākṣātkṛtam* | arhantī saṃvṛttā traidhātukavītarāgā samaloṣṭakāñcanā ākāśapāṇitalasamacittā vāsīcandanakalpā vidyāvidāritāṇḍakośā vidyābhijñāprati­saṃ­vitprāptā bhavalābhalobhasat­kāraparāṅmukhā | sendropendrāṇāṃ devānāṃ pūjyā mānyābhivādyā ca saṃvṛttā ||

atha bhagavāṃs traimāsyātyayāt kṛtacīvaro niṣṭhitacīvaraḥ samādāya pātracīvaraṃ śrāvastyā rājagṛhaṃ saṃprasthitaḥ sārdhaṃ śrāvakasaṃghena | tataḥ supriyayā bhagavān antarmārge alpotsukaḥ kṛtaḥ | yāvad asau ### alpodikām aṭavīm anuprāptaḥ, gaṇḍīdeśakālo jātaḥ, pathyadanaṃ ca nāsti | tayā bhagavān saśrāvakasaṃgha upaniveśitaḥ | tataḥ pātraṃ vāme pāṇau pratiṣṭhāpyovāca, pravyāhṛtavatī: yadi puṇyānām asti vipākaḥ, pātram evaṃ­vidhabhakṣyabhojyādinā paripūryeteti | tato devatayā divyayā sudhayā paripūritam* | tataḥ supriyayā anuparipāṭikayā sarvasya bhikṣusaṃghasya pātrāṇi pūritāni | tatra bhagavān bhikṣūn āmantrayate sma: eṣā agrā me bhikṣavo bhikṣūṇīnāṃ mama śrāvikāṇāṃ kṛtapuṇyānāṃ yaduta supriyā bhikṣuṇī ||

bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ papracchuḥ: kāni bhadanta supriyayā dārikayā karmāṇi kṛtāny, yenāḍhye kule jātā abhirūpā darśanīyā prāsādikā abhimatā sarvajanasya, pravrajya cārhatvaṃ sākṣātkṛtam iti | bhagavān āha: supriyayaiva bhikṣavaḥ pūrvam anyāsu jātiṣu karmāṇi kṛtāny upacitāni labdhasaṃbhārāṇi pariṇatapratyayāni oghavat pratyupasthitāny avaśyaṃbhāvīni | supriyayā karmāṇi kṛtāny upacitāni | ko ’nyaḥ pratyanubhaviṣyati? na bhikṣavaḥ karmāṇi kṛtāny upacitāni bāhye pṛthivīdhātau vipacyante, nābdhātau, na tejodhātau, na vāyudhātau, api tūpātteṣv eva skandhadhātvāyataneṣu karmāṇi kṛtāni vipacyante śubhāny aśubhāni ca:

na praṇaśyanti karmāṇi kalpakoṭiśatair api
sāmagrīṃ prāpya kālaṃ ca phalanti khalu dehinām* ||

bhūtapūrvaṃ bhikṣavo ’tīte ’dhvani asminn eva bhadrake kalpe viṃśativarṣasahasrāyuṣi prajāyāṃ kāśyapo nāma samyaksaṃbuddho loka udapādi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavid anuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devamanuṣyāṇāṃ buddho bhagavān* | sa vārāṇasīṃ nagarīm upaniśritya viharati ṛṣipatane mṛgadāve | atha kāśyapaḥ samyaksaṃbuddhaḥ purvāhṇe nivāsya pātracivaram ādāya bhikṣugaṇaparivṛto bhikṣusaṃghapuraskṛto vārāṇasīṃ nagarīṃ piṇḍāya prāvikṣat* | yāvad anyataraḥ śreṣṭhī saparijana udyānaṃ gataḥ, prabhūtaṃ ca khādanīyaṃ bhojanīyaṃ nītam* | yāvat tasya preṣyadārikayā ### Acording to Kalpadrumāvadāna it is: peśām ādāya paiṣṭikīm. | tayā bhagavān saśrāvakasaṃgho ’ntarmārge dṛṣṭaḥ | tasyāḥ prasādajātāyā buddhir utpannā: kiṃ māṃ svāmī dvir api dāsīkariṣyati, yanv ahaṃ bhagavantaṃ bhojayeyam iti | tatas tayā bandhanatāḍanam agaṇayitvā bhaktapeḍām uddhāṭya bhagavān saśrāvakasaṃgho vicitreṇāhāreṇa saṃtarpitaḥ | tataḥ śreṣṭhinaḥ sakāśam upasaṃkrāntā | yāvac chreṣṭhinā uktā: dārike kva sā bhaktapeḍeti | sā kathayati: bhagavān me kāśyapaḥ samyaksaṃbuddhāḥ piṇḍakena pratipāditaḥ | iti śrutvā śreṣṭhī paraṃ vismayam āpannaḥ | tatas tena hṛṣṭatuṣṭapramuditenoktā: gaccha dārike, adyāgreṇa tvam adāsī bhava, yā tvaṃ mama suptasya jāgarṣīti | sā kṛtakarapuṭā gṛhapatiṃ vijñāpitavatī: anujānīhi maṃ*, bhagavacchāsane pravrajiṣyāmīti | tato ’syāḥ śreṣṭhinā pātracīvaraṃ dattam* | sā svakena pātracīvareṇa bhagavacchāsane pravrajitā | bhagavataḥ kāśyapasya pravacane daśavarṣasahasrāṇi vaiyāvṛtyaṃ kṛtam*, bhaktais tarpaṇair yavāgūpānair nityakair naimittikair Speyer: nimittikair dīpamālābhiḥ kaṭhinacīvarair dānapradānāni datvā praṇidhānaṃ kṛtam*: yan mayā bhagavate kāśyapāya kṛcchreṇa samudānīya dānapradānāni dattāni, anenāhaṃ kuśalamūlena cittotpādena deyadharmaparityāgena ca bhagavataḥ śākyamuneḥ pravrajyāhartvaṃ prāpnuyām iti ||

bhagavān āha: kiṃ manyadhve bhikṣavo yāsau preṣyadārikā, iyam asau supriyā | yad anayā bhagavān kāsyapaḥ piṇḍakena pratipāditaḥ, tena āḍhye kule jātā abhirūpā darśanīyā prāsādikā abhimatā sarvajanasya | yat praṇidhānaṃ kṛtaṃ tenedānīm arhatvaṃ sākṣātkṛtam* | iti hi bhikṣava ekāntakṛṣṇānāṃ karmaṇām ekāntakṛṣṇo vipākaḥ, ekāntaśuklānām ekāntaśuklaḥ, vyatimiśrāṇāṃ vyatimiśraḥ | tasmāt tarhi bhikṣava ekāntakṛṣṇāni karmāṇy apāsya vyatimiśrāṇi ca, ekāntaśukleṣv eva karmasv ābhogaḥ karaṇīyaḥ | ity evaṃ vo bhikṣavaḥ śikṣitavyam* ||

idam avocad bhagavān* | āttamanasas te bhikṣavo bhagavato bhāṣitam abhyanandan* ||