Avadānaśatakam* |

aṣṭamo vargaḥ |

73: śuklā

buddho bhagavān satkṛto gurukṛto mānitaḥ pūjito rājabhī rājamātrair dhanibhiḥ pauraiḥ śreṣṭhibhiḥ sārthavāhair devair nāgair yakṣair asurair garuḍaiḥ kinnarair mahoragair iti deva­nāgayakṣāsuragaruḍakinna­ramahoragābhyarcito buddho bhagavān jñāto mahāpuṇyo lābhī cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajya­pari­ṣkārāṇāṃ saśrāvakasaṃghaḥ kapilavastuni viharati nyagrodhārāme | śākyeṣu rohiṇo nāma śākyaḥ prativasati āḍhyo mahādhano mahābhogo vistīrṇaviśālaparigraho vaiśravaṇadhanasamudito vaiśravaṇadhanapratispardhī | tena sadṛśāt kulāt kalatram ānītam* | sa tayā sārdhaṃ krīḍati ramate paricārayati | tasya krīḍato ramamāṇasya paricārayataḥ na putro na duhitā | sa kare kapolaṃ datvā cintāparo vyavasthitaḥ: anekadhanasamuditaṃ me gṛham*, na me putro na duhitā | mamātyayāt sarvasvāpateyam aputrakam iti kṛtvā rājavidheyaṃ bhaviṣyatīti | sa śrama­ṇabrāhmaṇanaimittikasuhṛt­saṃ­bandhibāndhavair ucyate: devatārādhanaṃ kuruṣveti | so ’putraḥ putrābhinandī śivavaruṇakuberavāsavādīn anyāṃś ca devatāviśeṣān āyācate | tadyathā ārāmadevatā vanadevatāś catvaradevatāḥ śṛṅgāṭakadevatā balipratigrāhikā devatāḥ | sahajāḥ sahadhārmikā nityānubaddhā api devatā āyācate sma | asti caiṣa loke pravādo yadāyācanahetoḥ putrā jāyante duhitaraś ceti | tac ca naivam* | yady evam abhaviṣyat*, ekaikasya putrasahasram abhaviṣyat tadyathā rājñaś cakravartinaḥ | api tu trayāṇāṃ sthānānāṃ saṃmukhībhāvāt putrā jāyante duhitaraś ca | katameṣāṃ trayāṇām* | mātāpitarāu raktau bhavataḥ saṃnipatitau, mātā ca kalyā bhavati ṛtumatī, gandharvaś ca pratyupasthito bhavati | eteṣāṃ trayāṇāṃ sthānānāṃ saṃmukhībhāvāt putrā jāyante duhitaraś ca ||

sa caivam āyācanaparas tiṣṭhati | anyatamā ca dārikā anyatamasmāt devanikāyāc cyutvā tasya prajāpatyāḥ kukṣim avakrāntā | tayā svāmine niveditam* | tataḥ svāminocyate: bhadre yadi putraṃ janiṣyasīty evaṃ kuśalam*, atha duhitaram*, tayaiva saha tvāṃ niṣkāsayāmīti | yāvad asāv aṣṭānāṃ vā navānāṃ vā māsānām atyayāt prasūtā | dārikā jātā abhirūpā darśanīyā prāsādikā atikrāntā mānuṣyāṃ varṇam asaṃprāptā ca divyaṃ varṇam*, śuklair vastraiḥ prāvṛtā anupaliptaiva garbhamalena | yāvad rohiṇena śrutaṃ prajāptī te prasūtā dārikā jāteti, sa kupitaḥ praviṣṭaḥ | tato ’sya prajāptyā divyavastrapravṛtā dārikopanītā | tato rohiṇaḥ śākyo dārikāṃ dṛṣṭvā paraṃ vismayam āpannaḥ | tasyā jātau jātimahaṃ kṛtvā nāmadheyaṃ vyavasthāpyate: kiṃ bhavatu dārikāyā nāmeti | jñātaya ūcuḥ: yasmād iyaṃ śuklavastraparivṛtā jātā, tasmād bhavatu dārikāyāḥ śukleti nāmeti | śuklā dārikā aṣṭābhyo dhātrībhyo dattā dvābhyām aṃsadhātrībhyāṃ dvābhyāṃ kṣīradhātrībhyāṃ dvābhyāṃ maladhātrībhyāṃ dvābhyāṃ krīḍanikābhyāṃ dhātrībhyām* | sā aṣṭābhir dhātrībhir unnīyate vardhyate kṣīreṇa dadhnā navanītena sarpiṣā sarpimaṇḍenānyaiś cottaptottaptair upakaraṇaviśeṣaiḥ | āśu vardhate hradastham iva paṅkajam* | yathā yathā ca śuklā dārikā vardhate, tathā tathā tāny api vastrāṇi vardhante na ca malinībhavanti, na cāsyāḥ kāyo malenābhibhūyate ||

yadā śuklā dārikā krameṇa mahatī saṃvṛttā, tadāsyā bahavo yācanakā āgacchanti, rājaputrā amātyaputrāś ca | tatas tair upadrūyamāṇaḥ pitā cāsyāḥ kare kapolaṃ datvā cintāparo vyavasthitaḥ: yady ekasmai dāsyāmi, anye me amitrā bhaviṣyantīti | yāvad asau dārikā pitaraṃ cintāparam avekṣyovāca: tāta kim asi cintāpara iti | tena so ’rtho vistareṇa samākhyātaḥ | dārikā kathayati: tāta na te śokaḥ kartavyaḥ, nāhaṃ kāmenārthinī, bhagavacchāsane pravrajiṣyāmi, anujānīhi māṃ tāteti | yāvad asau mātāpitarāv anujñāpya bhagavacchāsane pravrajitā | yenaiva vastreṇa prāvṛtā jātā, tata eva paripūrṇaṃ pañcacīvaraṃ saṃpannam* | tayā yujyamānayā ghaṭamānayā vyāyacchamānayā idam eva pañcagaṇḍakaṃ saṃsāracakraṃ calācalaṃ viditvā sarvasaṃskāragatīḥ śata­napatanavikiraṇavidhvaṃ­sana­dharma­tayā parāhatya sarvakleśaprahāṇād arhatvaṃ sākṣātkṛtam* | arhantī saṃvṛttā traidhātukavītarāgā samaloṣṭakāñcanā ākāśapāṇitalasamacittā vāsīcandanakalpā vidyāvidāritāṇḍakośā vidyābhijñāprati­saṃ­vitprāptā bhavalābhalobhasat­kāraparāṅmukhā | sendropendrāṇāṃ devānāṃ pūjyā mānyābhivādyā ca saṃvṛttā ||

bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ papracchuḥ: kāni bhadanta śuklayā dārikayā karmāṇi kṛtāny, yenāḍhye kule jātā abhirūpā darśanīyā prāsādikā, śuklavastraprāvṛttā | pravrajya cārhatvaṃ sākṣātkṛtam iti | bhagavān āha: śuklayaiva bhikṣavaḥ pūrvam anyāsu jātiṣu karmāṇi kṛtāny upacitāni labdhasaṃbhārāṇi pariṇatapratyayāni oghavat pratyupasthitāny avaśyaṃbhāvīni | śuklayā karmāṇi kṛtāny upacitāni | ko ’nyaḥ pratyanubhaviṣyati? na bhikṣavaḥ karmāṇi kṛtāny upacitāni bāhye pṛthivīdhātau vipacyante, nābdhātau, na tejodhātau, na vāyudhātau, api tūpātteṣv eva skandhadhātvāyataneṣu karmāṇi kṛtāni vipacyante śubhāny aśubhāni ca:

na praṇaśyanti karmāṇi kalpakoṭiśatair api
sāmagrīṃ prāpya kālaṃ ca phalanti khalu dehinām* ||

bhūtapūrvaṃ bhikṣavo ’tīte ’dhvani asminn eva bhadrake kalpe viṃśativarṣasahasrāyuṣi prajāyāṃ kāśyapo nāma samyaksaṃbuddho loka udapādi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavid anuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devamanuṣyāṇāṃ buddho bhagavān* | sa vārāṇasīṃ nagarīm upaniśritya viharati ṛṣipatane mṛgadāve | yāvad anyatarā śreṣṭhibhāryā śrāddhā bhadrā kalyāṇāśayā kenacid eva karaṇīyena ṛṣipatanaṃ gatā | athāsau dadarśa buddhaṃ bhagavantaṃ dvātriṃśatā mahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samalaṃkṛtam aśītyā cānuvyañjanair virājitagātraṃ vyāmaprabhālaṃkṛtaṃ sūryasahasrātirekaprabhaṃ jaṅgamam iva ratnaparvataṃ samantato bhadrakam* | sahadarśanāc ca bhagavataḥ pādābhivandanaṃ kṛtvā purastān niṣaṇṇā dharmaśravaṇāya | tato ’syā bhagavatā kāśyapena dharmo deśitaḥ | tayā labdhaprasādayā bhagavantaṃ saśrāvakasaṃgham antargṛhe bhojayitvā bhikṣusaṃghāya kaṭhinacīvaram anupradattam*, krameṇa ca mātāpitarāv anujñāpya bhagavacchāsane pravrajitā ||

kiṃ manyadhve bhikṣavo yāsau śreṣṭhibhāryā, eṣaivāsau śuklā bhikṣuṇī | yad anayā bhikṣusaṃghāya kaṭhinacīvaram anupradattaṃ tena śuklavastraprāvṛttā jātā | yad brahmacaryavāsaḥ paripālitas teneha janmany arhatvaṃ sākṣātkṛtam* | iti hi bhikṣava ekāntakṛṣṇānāṃ karmaṇām ekāntakṛṣṇo vipākaḥ, ekāntaśuklānām ekāntaśuklaḥ, vyatimiśrāṇāṃ vyatimiśraḥ | tasmāt tarhi bhikṣava ekāntakṛṣṇāni karmāṇy apāsya vyatimiśrāṇi ca, ekāntaśukleṣv eva karmasv ābhogaḥ karaṇīyaḥ | ity evaṃ vo bhikṣavaḥ śikṣitavyam* ||

idam avocad bhagavān* | āttamanasas te bhikṣavo bhagavato bhāṣitam abhyanandan* ||