Markatasūtra

lo bhikṣavo ’śrutavān pṛthagjanaś caturmahābhautikāt kāyān nirvidyeta virajyeta vimucyeta |

tat kasmād dhetoḥ | dṛśyate bhikṣavo ’sya caturmabhautikasya kāyasya ācayo ’py apacayo ’py ādānam api nikṣepaṇam api |

yat punar idam ucyate cittam iti vā mama iti vā vijñānam iti vā tatolaṃ bālenāśrutavatā pṛthagjanena nirvettuviraktuṃ vā vimoktuṃ vā |

tat kasmād dhetoḥ | dīrgharātram etad bālenāśrutavatā pṛthagjanena kelāyitaṃ gopāyitaṃ mamāyitam upagatam upādattam etan mama | eo ’ham asmi | eṣa me ātmeti |

tasmāt tato nālaṃ bālenāśrutavatā pṛthagjanena nirvettuṃ vā viraktuṃ vā vimoktuṃ vā |

varaṃ bhikṣavo bālenāśrutavatā pṛthagjanenāyam eva caturmahābhautikaḥ kāyaḥ ātmata upagato na tv eva vijñānam |

tat kasmād dhetoḥ | dṛśyate caturmahābhautikaḥ kāyo daśāpi varṣāṇi tiṣṭhamāno viṃśati triśac catvāriṃśat pañcāśad varṣaśatam kiñcid vā bhūyo ’pi tiṣṭhamānaḥ parihriyamāṇaḥ |

yat punar idam ucyate cittam itimama iti vā vijñānam iti vā tat teṣāṃ teṣāṃ rātridivasānām atyayāt kṣaṇalavamuhūrtānām atyayāt pravartate bahunānāprakāram |

anyad evotpadyamānam utpadyate anyad eva nirudhyamānaṃ nirudhyate |

tadyathā markaṭo vṛkṣasya śākhām ālaṃbeta | tām utsṛjyānyām ālaṃbeta | evam eva yat punar idam ucyate cittam iti vā mana iti vā vijñānam iti vā tat teṣāṃ teṣāṃ rātridivasānām atyayāt pūrvavad yāvan nirudhyamānaṃ nirudhyate |

tatra śrutavān āryāśrāvakaḥ pratītyasamutpādam eva sādhu ca suṣṭhu ca yoniśaḥ pratyavekṣate |

yad uta sukhavedanīyaṃ sparśaṃ pratītyotpadyate sukhā vedanā | sa sukhaṃ vedayāna sukhā vedanā vedayāmīti yathā­bhūtaṃ prajānāti | asyaiva sukhavedanīyasya sparśasya nirodhād yā tajjā sukhavedanīyaṃ sparśaṃ pratītyotpannā sukhā vedanā sā niruddhā sā vyupaśāntā sā śītībhūtā sā astaṃgatā |

evam eva duḥkhavedanīyaṃ saumanasyavedanīyaṃ daurmanasyavedanīyam |

upekāvedanīyaṃ sparśaṃ pratītyotpadyate upekṣā | sa upekṣakaḥ samāno upekṣāṃ vedayāmīti yathābhūtaṃ prajānāti | asyaiva upekṣāvedanīyasya sparśasya nirodhād yā tajjā upekṣāvedanīyaṃ sparśa pratītyotpannā upekṣā sā niruddhā sā vyupaśāntā sā śītībhūtā sā astaṃ­gatā |

tasyaivaṃ bhavati | itīmā vedanāḥ sparśajāḥ sparśa­samudayāḥ sparśajātīyāḥ sparśaprabhavāḥ | tasya tasya sparśasya samudayāt tās tā vedanāḥ samudayanti | tasya tasya sparśasya nirodhāt tās tā vedanā nirudhyante vyupaśamanti śītībhavanty astaṃgacchanti |

evaṃ paśyan śrutavān āryaśrāvako rūpād api nirvidyate vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārebhyo vijñanād api nirvidyate | nirviṇṇo virajyate | virakto vimucyate | vimuktasya vimukto ’smīti jñānadarśanaṃ bhavati | kṣīṇā me jātir uṣitaṃ brahmacaryaṃ kṛtaṃ karaṇīyaṃ nāparam asmād bhavaṃ prajānāmi ||