Mahāvastu

110. The Conversion of Bimbisāra

bhagavāṃ samyaksaṃbuddho yad arthaṃ samudāgato tad arthaṃ abhisaṃbhāvayitvā uruvilvāyāṃ viharati nadyā nairaṃjanāyās tīre ajapālasya nyagrodhamūle acirābhisaṃbuddho || tena khalu punaḥ samayena rājño śreṇiyasya bimbisārasya brāhmaṇo purohito rājācāryo upariprāsādavaragato rātryā pratyūṣakālasamaye dvātriṃ­śan­mahā­puruṣalakṣaṇānāṃ vācāvistareṇa svādhyāyaṃ karoti || aśroṣīt khalu rājā śreṇiyo biṃbisāro brāhmaṇasya purohitasya rājācāryasya upariprāsādavaragatasya rātryā pratyūṣakālasamaye dvātriṃ­śan­mahā­puruṣalakṣaṇānāṃ vācāvistareṇa svādhyāyaṃ karontasya śrutvā ca punar asya bhagavato smṛti udapāsi || aho punar me vijite buddho bhagavāṃ utpadye taṃ cāhaṃ bhagavantaṃ paśyeyaṃ dṛṣṭvā ca punar me pravṛtte prasīdeya prasannacitto ca naṃ paryupāseyaṃ so ca māṃ bhagavāṃ dharmaṃ deśeya tasya cāhaṃ dharmaṃ śrutvā ājāneyaṃ ||

atha khalu rājā śreṇyo biṃbisāro tasyaiva rātryātyayena anyataraṃ puruṣam āmaṃtrayati || ehi tvaṃ puruṣa kṣipram eva bhadrāṇi yānāni yojāpehi yuktāni ca me prativedehi || sādhu mahārāja tti sa puruṣo rājño śreṇiyasya biṃbisārasya pratiśrutvā kṣipram eva bhadrāṇi yānāni yojayati yuktāni ca taṃ prativedayati | yuktāni te mahārāja bhadrāṇi yānāni yasyedāniṃ kālaṃ manyase || atha khalu rājā śreṇyo bimbisāro anyataraṃ bhadraṃ yānam abhiruhitvā mahatā rājarddhyā mahatā rājānubhāvena mahato janakāyasya hakkārahikkārabherīmṛdaṃ­gapaṇavaśaṃ­khasanninādena rājagṛhāto nagarāto niryātvā yenānyatarā udyānabhūmī prāyāsi || atha khalu rājā śreṇyo bimbisāro yāvatikā yānasya bhūmi tāvatakaṃ yānena yātvā yānāto pratyoruhya padasā yeva tāṃ udyānabhūmiṃ anucaṃkramanto anuvicaranto niṣīde suvarṇamaye paryaṃke prācīnābhimukho stryāgāraparivṛto amātyapāriṣadyapuraskṛto || atha khalu rājño bimbisārasya rājagṛhaṃ nagaram abhivilokayantasya rājagṛheyakāni ca parvatāni puṣkiriṇīṃ ca paurāṇāṃ cāryakāṃ mṛtāṃ pretāṃ samanusmarantasya kāmeṣu jugutsuno utpadye yoniso manasikāro ||

udyānabhūmito niryātvā aṅgānāṃ rāṣṭravardhano |
paryaṃkasmiṃ niṣīdesi avadātasuvarṇamaṇḍale ||

taṃ­trighoṣābhināditā samyakkālaprabodhanā |
puṣpitā sālā tasmiṃ kāle saṃpannakusumitā varā ||

vyālamṛgānuvicīrṇāṃ golāṃgulaniṣevitāṃ |
parvatāṃ sa saṃvīkṣanto pṛthusiṃhaniṣevitāṃ ||

niṣīdet prāṅmukho rājā pauarāṇāni anusmaran* |
aśrupūrṇehi netrehi imāṃ gāthām abhāṣitha ||

tiṣṭhe yaṃ pāṇḍaro giri kailāsavat tathaiva vipulo |
atha me pitaro pitāmahā pretā kālagatā avītatṛṣṇā ||

varā ramyā vanā vicitrā puṣkiriṇyo śiloccayo |
yānīmāni gamāpensuḥ kāṃ nu te diśatāṃ gatā ||

tathaivemāni rāṣṭrāṇi imā pṛthusravantiyo |
yānīmāni gamāpensuḥ kāṃ nu te diśatām gatā ||

tathaivemāni vastrāṇi imā niṣkā sakuṇḍalā |
yānīmāni gamāpensuḥ kāṃ nu te diśatāṃ gatāḥ ||

imā puṣkiriṇī ramyā nānādvijanikūjitā |
puṇḍarīkehi saṃchannā kumudasaugandhikehi ca |
ye ca te atra snāyensuḥ kāṃ nu te diśatāṃ gatāḥ ||

tathaivam āsanā ramyā divyā haritaśādvalā |
āsannodakasaṃchannā śītacchāyā manoramāḥ |
yāni te cātra gamāpensuḥ kāṃ nu te diśatāṃ gatāḥ ||

tāny eva prāṇiśatānāṃ niveśanāni parvatā |
ime ca me pracāritā adya janmam apaśyato ||

śūnyatā va me ākhyāyanti diśā pi me nucāritā |
evaṃ martyajīvitaṃ kiṃsya parīttaṃ ca duḥkhasaṃyutaṃ ||

anantaraṃ jīvitasya maraṇaṃ maranaṃ dhruvaṃ |
jātasyāmaraṇaṃ nāsti etad dharmā hi prāṇino ||

gacchati khedena prāṇī pratipanno kvacij jano |
rātriṃdivaṃ ca yāntīha yamadūtā śasanāharā ||

atha khalu anyatarasya rājāmātyasya etad abhūṣi || rājño kila śreṇyasya biṃbisārasya daurmanasyam utpannaṃ ko nu khalv asyāt paryāyo yenāhaṃ rājño śreṇyasya bimbisārasya daurmanasyaṃ prativinodayeyaṃ || atha khalu tasya rājāmātyasyaitad abhūṣi || rājño kila śreṇyasya biṃbisārasya rājagṛhaṃ nagaraṃ priyaṃ ca manāpaṃ ca ||

yannūnaṃ asyāhaṃ purato rājagṛhasya nagarasya varṇaṃ bhāṣeyaṃ || atha khalu so rājāmātyo rājaṃ śreṇyaṃ biṃbisāraṃ gāthāye adhyabhāṣe ||

parvatā ime salīlā ime ramyā śiloccayā |
ye ime rājagṛhasmiṃ siktā divijena vāriṇā ||

bhinnakaṭakā ca śravanti + + + + + + + + + + + +
+ + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + atha khalu rājā śreṇyo bimbisāro taṃ rājāmātyaṃ apasādaye ||

asti nāma tvaṃ mohapuruṣo yaṃ yad eva vayaṃ vigarhāma tad eva tvaṃ praśaṃsitavyaṃ manyasi || atha khalu rājño śreṇyasya bimbisārasya bhūyasyā mātrayā kāmeṣu vyākutsanā utpadye cittasya duḥkhadaurmanasyaṃ yoniso manasikāro || atha khalu brāhmaṇasya purohitasya rājācāryasyaitad abhūṣi || rājño śreṇyasya biṃbisārasya duḥkhadaurmanasyam utpannaṃ ko nu khalv asyāt paryāyo yenāhaṃ rājño śreṇyasya bimbisārasya duḥkhadaurmanasyaṃ prativinodayeyaṃ || atha khalu brāhmaṇasya purohitasya rājācāryasya etad abhūṣi || rājño khalu śreṇyasya bimbisārasya buddho bhagavān priyo manāpo ca yaṃ nūnāhaṃ tasya purato buddhasya varṇaṃ bhāṣeyaṃ || atha khalu brāhmaṇo purohito rājācāryo rājānaṃ śreṇiyaṃ bimbisāraṃ gāthāye adhyabhāṣa ||

lābho sti rāṣṭrādhipate śirīmato
āṃgasya rājño magadhādhipasya |
yasyodapāsi vijite tathāgato
vighuṣṭaśabdo himavāṃ va parvato ||

śīlena kṣāntyā tapasā upeto
lokāntako uṣitabrahmacaryo ||

samāgamya sahasrāṇi śatāni nayutāni ca |
saṃprāpnoti amṛtaṃ śāntaṃ yogakṣemam anuttaraṃ ||

atha khalu rājā śreṇiyo bimbisāro brāhmaṇaṃ purohitaṃ rājācāryaṃ gāthāye pratyabhāṣe ||

priyaṃ me kīrtaye rājye priyaṃ me kīrtaye priya |
priyasya buddhasya loka-arthacarasya brāhmaṇa ||

dadāmi te grāmavarāṇi ṣoḍaśa
yuktāni ājānyarathāni ca daśa |
dāsīśataṃ ca gavāṃ śataṃ ca
priyasya buddhasya yaśo prakīrtaye ||

atha khalu bhagavāṃ magadheṣu cārikāṃ caramāṇo mahatā bhikṣusaṃghena sārdham ardhatrayodaśabhir bhikṣuśataiḥ yena magadhānāṃ rājagṛhaṃ nagaraṃ tad anusāri tad anuprāpto tatraiva viharati antagirismiṃ yaṣṭīvane udyāne || aśroṣīd rājā śreṇiyo bimbisāro brāhmaṇasya purohitasya rājācāryasya | bhagavāṃ kila magadheṣu cārikāṃ caramāṇo mahatā bhikṣusaṃghena sārdhaṃ trayodaśabhikṣuśatair yena magadhānāṃ rājagṛhaṃ nagaraṃ tad anusāri tad anuprāptas tatraiva viharati antagirismiṃ udyāne yaṣṭīvane | śrutvā punaḥ anyataraṃ rājāmātyam āmantrayasi | bho bhaṇe amātya bhagavato buddhasya pratyudgamanaṃ gamiṣyāmi rājagṛhaṃ alaṃkārāpehi bhadrāṇi ca yānāni yojāpehi sarvehi ca rājagṛhakehi brāhmaṇagṛhapatikehi sarvehi ca śilpāyatanehi sarvehi ca śreṇīhi mayā saha bhagavato buddhasya pratyudgamanaṃ gantavyan ti || sādhu mahārāja tti sa rājāmātyo śreṇyasya biṃbisārasya pratiśrutvā kṣipram eva bhadrāṇi yānāni yojāpesi rājagṛhe ghoṣaṇāṃ kārāpesi catvaraśṛṃ­gāṭakaantarāpaṇamukheṣu || buddho bhagavāṃ rājagṛhe antagirismiṃ yaṣṭīvanaṃ udyānaṃ samanuprāpto tatra sarvehi bhavantehi rājñā śreṇyena bimbisāreṇa sārdhaṃ bhagavato pratyudgamanaṃ gantavyaṃ ||

te dāni ghoṣaṇāṃ śrutvā kṣiprameva rājakuladvāre sannipatitā kumārāmātyapāriṣadyāḥ purohitapramukhā brāhmaṇāḥ śreṣṭhipramukho nigamo sārthavāhapramukho vaṇijagrāmo sarvā ca rājagṛhakā aṣṭādaśa śreṇīyo | tadyathā cakrikatālikagandharvikā naṭanartaka­ṛllamallapāṇis­varikā śobhikā laṃghakā kuṃbhatūṇikā velaṃbakā dvistvalabhāṇakā paṃcavaṭukā gāyanakā guṇavartā tāṇḍavikā cetayikā gaṇikā hāsyakārakā bheriśaṃ­khamṛdaṃ­gapāṭahikā tūṇapaṇavavīṇāvallakī­ekādaśāyellavādyakā anye ca bahuvādyakarā rājakuladvāre sannipatensuḥ sarvāyo ca śreṇyo | tadyathā sauvarṇikahairaṇyikaprāvārikā maṇiprastārakā gandhikā kośāvikā tailikā ghṛtakuṇḍikā golikā dadhyikā kārpāsikā khaṇḍakārakā modakakārakā kaṃḍukā samitakārakā śaktukārakā phalavāṇijā mūlavāṇijā cūrṇakuṭṭā gandhatailakā aṭṭavāṇijā āviddhakā guḍapācakā madhukārakā śarkaravāṇijā ye ca anye pi vyavahārikā sarvā ca śilpāyatanā | tadyathā lohakārakā tāmrakuṭṭā suvarṇakārā taddhukārā praccopakā roṣyaṇā trapukārakā sīsapiccaṭakārā yantrakārakā mālākārā purimakārakā kuṃbhakārakā carmakārā kandukārakā varūthatantravāyakā raktajakā sūcakā tūlavāyā citrakārā vardhakirūpakārakā kālapātrikā peśalakā pustakakārakā nāpitā kalpikā chedakā lepakā sthapatisūtradhārakā uttakoṣṭhakārakā kūpakhānakā mṛttikāvāhakā kāṣṭhavāhakā valkalavāṇijā staṃbavāṇijā vaṃśavāṇijā nāvikā oḍumpikā suvarṇadhovakā moṭṭikā ete cānye ca uccāvacā janatā hīnotkṛṣṭamadhyamā sarve rājakule saṃnipatensuḥ ||

atha khalu sa rājāmātyo saṃnipatitaṃ janakāyaṃ viditvā bhadrāṇi yānāni yojāpayitvā yena rājā śreṇyo bimbisāras tenopasaṃkramitvā rājānaṃ śreṇiyaṃ bimbisāram etad avocat* || yuktāni mahārāja bhadrāṇi yānāni mahājanakāyaṃ ca sannipatitaṃ | yasyedāni deva kālaṃ manyasi || atha khalu rājā śreṇyo bimbisāraḥ bhadraṃ yānam abhiruhitvā māgadhakehi brāhmaṇagṛhapatikehi sārdhaṃ dvādaśehi nayutehi saṃparivṛto mahatā rāja-ṛddhīye mahato janakāyasya hakkārahikkārabherīmṛdaṃ­gamarupaṭahaśaṃ­kha­saṃ­ninādena rājagṛhāto nagarāto niryātvā yena antagirismiṃ yaṣṭīvanam udyānaṃ tena prayāsi ||

atha khalu rājā śreṇyo bimbisāro yāvad eva yānabhūmis tāvad eva yānena yātvā yānāto pratyoruhya padasā yeva yena bhagavāṃs tenopasaṃkramitvā bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā ekānte niṣīdet* || apy ekatyā bhagavatā sārdhaṃ saṃmodanīyāṃ kathāṃ saṃmodayitvā sārāyaṇīyāṃ kathāṃ vyatisārayitvā ekānte niṣīdensuḥ | apy ekatyā bhagavato svakasvakāni mātāpitṛkāni nāmagotrāṇi anuśrāvayitvā ekamante niṣīdensuḥ | apy ekatyā yena bhagavāṃs tenāṃjaliṃ praṇāmayitvā ekānte niṣīdensuḥ | apy ekatyā māgadhakā brāhmaṇagṛhapatikā tūṣṇībhūtā ekānte niṣīdensuḥ || tena khalu punaḥ samayena uruvilvākāśyapo bhagavato avidūre saṃniṣaṇṇo abhūṣi || atha khalu teṣāṃ māgadhakānāṃ brāhmaṇagṛhapatikānām etad abhūṣi | kiṃ nu khalūruvilvākāśyapo śramaṇe gautame brahmacaryaṃ carati utāho mahāśramaṇo gautamo uruvilvākāśyapo brahmacaryaṃ carati || atha khalu bhagavān teṣāṃ brāhmaṇagṛhapatikānām idam evarūpaṃ cetasaḥ parivitarkam ājñāya āyuṣmantaṃ uruvilvākāśyapaṃ gāthāye adhyabhāṣe ||

kim eva dṛṣṭvā uruvilvavāsi
prahāya agniṃ kṛśako vadāno |
pṛcchāmi te kāśyapa etam arthaṃ
kathaṃ prahīnaṃ tava agnihotraṃ ||

evam ukte āyuṣmān uruvilvākāśyapo bhagavantaṃ gāthāye pratyabhāṣe ||

annāni pānāni atho rasāni
kāmāṃ striyo cābhivadaṃti yajñe |
etaṃ malan ti upadhīṣu jñātvā
tasmān na yajñe na hute ramāmi ||

atha khalu bhagavān āyuṣmantam uruvilvākāśyapaṃ gāthāye pratyabhāṣe ||

eteṣu tvaṃ na mano akāsi
anneṣu pāneṣu tathā raseṣu |
aparaṃ nu taṃ devamanuṣyaśreṣṭhaṃ
yahiṃ rataṃ kāśyapa tuhya cittaṃ ||

atha khalv āyuṣmān uruvilvākāśyapo bhagavantaṃ gāthāye pratyabhāṣe ||

dṛṣṭvā muniṃ śāntam anupadhīkaṃ
akiṃcanaṃ sarvabhaveṣv asaktaṃ |
ananyathābhāvam ananyaneyaṃ
tasmān na yaṣṭe na hute ramāmi ||

atha khalu bhagavān āyuṣmantam uruvilvākāśyapaṃ gāthāye pratyabhāṣe ||

mohan te juhito agni mohan te so tapo kṛto ||

yaṃ jahe paścime kāle jīrṇāṃ va urago tvacaṃ | atha khalv āyuṣmān uruvilvākāśyapo bhagavantaṃ gāthāye pratyabhāṣe ||

mohaṃ no juhito agni mohaṃ me so tapo kṛto |
yaṃ jahe paścime kāle jīrṇāṃ va urago tvacaṃ ||

agnīhi yajñeṣu ca vipramuccati
iti sma me āsi pure ajānato |
andhasya jātīmaraṇānusāriṇo
apaśyato uttamam acyutaṃ padaṃ ||

so dāni paśyāmi anāvilaṃ padaṃ
sudeśitaṃ nāgavareṇa tāyinā |
atyantaniṣṭhāpadam āspṛśe ahaṃ
saṃsārajātīmaraṇaṃ prahāya ||

bahū satvā vihanyanti karontā vividhāṃ tapāṃ |
niṣṭhāṃ anadhigacchantā avitīrṇakathaṃkathā ||

dīrgharātraṃ kiliṣṭo smi dṛṣṭisaṃdānasaṃdito |
sarvagrantheṣu me bhagavāṃ parimocesi cakṣumāṃ ||

śāstā me bhagavāṃ śrāvako haṃ asmi sugate ||

atha khalv āyuṣmān uruvilvākāśyapo utthāyāsanāto ekāṃśam uttarāsaṃgaṃ kṛtvā dakṣiṇaṃ jānumaṇḍalaṃ pṛthivyāṃ pratiṣṭhāpya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā bhagavantaṃ trikhuttaṃ pradakṣiṇīkṛtvā bhagavato pṛṣṭhato asthāsi bhagavantaṃ morahastena vījayamāno || atha khalu teṣāṃ māgadhakānāṃ brāhmaṇagṛhapatikānāṃ etad abhūṣi | uruvilvākāśyapo śramaṇe gautame brahmacaryaṃ carati ||

atha khalu bhagavāṃ teṣāṃ māgadhakānāṃ brāhmaṇagṛhapatikānāṃ dhārmyāṃ kathāṃ praṇāmaye || rūpaṃ brāhmaṇagṛhapataye utpadyati pi nirudhyati pi vedanā utpadyati pi nirudhyati pi saṃjñā utpadyati pi nirudhyati pi saṃskārā utpadyanti pi nirudhyanti pi vijñānaṃ utpadyati pi nirudhyati pi || āryaśrāvako ca brāhmaṇagṛhapatayo rūpaṃ utpādavyayadharmo ti samanupaśyanto vedanā saṃjñā saṃskārā vijñānam anityan ti samanupaśyati | rūpam anityanti samanupaśyanto vedanā saṃjñā saṃskārā vijñānam anityan ti samanupaśyanto rūpaṃ duḥkhaṃ ti samanupaśyanto vedanā saṃjñā saṃskārā vijñānaṃ duḥkhaṃ ti samanupaśyanto rūpam anātmeti samanupaśyati vedanā saṃjñā saṃskārā vijñānaṃ anātmeti samanupaśyati | so rūpaṃ anātmeti samanupaśyanto vedanā saṃjñā saṃskārā vijñānaṃ anātmeti samanupaśyanto rūpam udayavyayaṃ ti prajānāti | rūpam udayavyayaṃ prajānanto vedanā saṃjñā saṃskārā vijñānam udayavyayan ti prajānāti | prajānanto rūpam anityan ti prajānāti | prajānanto vedanā saṃjñā saṃskārā vijñānam anityan ti prajānāti | prajānanto rūpaṃ duḥkhan ti prajānāti | prajānanto vedanā saṃjñā saṃskārā vijñānaṃ duḥkhaṃ ti prajānāti | prajānanto rūpam anātmeti prajānāti | prajānanto vedanā saṃjñā saṃskārā vijñānaṃ anātmeti prajānāti | prajānanto kiṃcil loke na upādīyati | anupādīyanto pratyātmam eva parinirvāyati | kṣīṇā me jātir uṣitaṃ brahmacaryaṃ kṛtaṃ karaṇīyaṃ noparim itthatvam iti prajānāti ||

atha khalu teṣāṃ māgadhakānāṃ brāhmaṇagṛhapatikānāṃ etad abhūṣi || yato kila bho rūpam anātmā vedanā saṃjñā saṃskārā vijñānam anātmā atha ko tarhi kārako vā kārāpako vā utthāpako vā samutthāpako vā nikṣepako vā yo imāṃ saṃskārāṃ ādīyati vā nikṣipati vā yasyime saṃskārā śūnyā anātmanīyā ātmena vā ātmanīyena vā || atha khalu bhagavāṃ teṣāṃ māgadhakānāṃ brāhmaṇagṛhapatikānāṃ imam evarūpaṃ cetaso parivitarkam ājñāya bhikṣūn āmantrayati || prajñapeti bhikṣavo bālo abhyupagato anātmā vedanā saṃjñā saṃskārā vijñāno me ātmā na ca punar ahaṃ evaṃ vademi | ahaṃ so atra kārako vā kārāpako vā utthāpako vā ādīyako vā nikṣepako vā yo imāṃ ca saṃskārān nikṣipati anyāṃ ca upādīyati anyatra || atha khalu saṃskārā eva utpadyanti saṃskārā eva nirudhyanti te ca sahetukā utpadyanti sahetukā eva nirudhyanti || sahetukā saṃskārapratisaṃdhir bhikṣavas tathāgato ātmā ti ādīyako ti || satvānāṃ cyutopapādaṃ prajñapayāmi || paśyāmy ahaṃ bhikṣavaḥ divyena cakṣuṣā viśuddhenātikrāntamānuṣyakena satvāṃ cyavantāṃ upapadyantāṃ suvarṇāṃ durvavarṇāṃ sugatāṃ durgatāṃ hīnāṃ praṇītāṃ yathākarmopagāṃ satvāṃ prajānāmi na ca punaḥ ahaṃ evaṃ vadāmi | ahaṃ so atra kārako vā kārāpako vā utthāpako vā samutthāpako vā ādīyako vā nikṣepako vā yo imāṃ ca saṃskārā nikṣipati anyāṃ ca upādīyati anyatra | atha khalu saṃskārā eva utpadyanti saṃskārā eva nirudhyanti || te ca sahetupratyayā utpadyanti sahetupratyayā nirudhyanti || sahetudṛṣṭī bhavābhavadṛṣṭī || sahetusaṃskārasamudayaṃ bhikṣavo yathābhūtaṃ samyakprajñayā paśyato yā bhavadṛṣṭi śāśvatadṛṣṭi sā na bhavati | sahetusaṃskāranirodhaṃ ca bhikṣavaḥ yathābhūtaṃ samyakprajñayā paśyato yā vibhavadṛṣṭi ucchedadṛṣṭi sāpi na bhavati | tena bhikṣavo ubhau antau anugamya madhyena tathāgato dharmaṃ deśayati ||

avidyāpratyayā saṃskārā saṃskārapratyayaṃ vijñānaṃ vijñānapratyayaṃ nāmarūpaṃ nāmarūpapratyayaṃ ṣaḍāyatanaṃ ṣaḍāyatanapratyayaṃ sparśaḥ sparśapratyayā vedanā vedanāpratyayā tṛṣṇā tṛṣṇāpratyayam upādānaṃ upādānapratyayo bhavo bhavapratyayā jātir jātipratyayā jarā­maraṇa­śoka­pari­deva­duḥkha­daurmanasyopayāsā | evam asya mahato duḥkhaskaṃdhasya samudayo bhavati || iti pi avidyānirodhāt saṃskāranirodhaḥ saṃskāranirodhād vijñānanirodho vijñānanirodhān nāmarūpanirodho nāmarūpanirodhāt* ṣaḍāyatananirodhaḥ ṣaḍāyatananirodhāt sparśanirodhaḥ sparśanirodhād vedanānirodho vedanānirodhāt tṛṣṇānirodhaḥ tṛṣṇānirodhād upādānanirodhaḥ upādānanirodhaḥ bhavanirodhāj jātinirodho jātinirodhāj jarāmaraṇanirodho jarāmaraṇanirodhā śoka­pari­deva­duḥkha­daurmanasyopayāsā nirodhyante | evam asya kevalasya mahato duḥkhaskandhasya nirodho bhavadi ||

idam avocad bhgavān rājagṛhe viharanto antagirismiṃ yaṣṭīvane imasmiṃś ca punar vyākaraṇe bhāṣyamāṇe rājño śreṇyasya bimbisārasya tatraivāsane niṣaṇṇasya virajaṃ vigatamalaṃ dharmeṣu dharmacakṣurviśuddhaṃ ekādaśānāṃ ca nayutānāṃ virajaṃ vigatamalaṃ dharmeṣu dharmacakṣuṃ viśuddhaṃ || ye pi te dvādaśanayutā yugyapālā yānapālā te pi tato paścād buddhaṃ śaraṇaṃ gatā dharmaṃ śaraṇaṃ gatāḥ saṃghaṃ śaraṇaṃ gatā || āttamanā te bhikṣū rājā śreṇyo bimbisāro māgadhakā ca brāhmaṇagṛhapatikā bhagavato bhāṣitam abhinande ||