Mahāvastu

2. Maudgalyāyana’s Visits to Hell

atha āyuṣmān mahāmaudgalyāyano ’bhīkṣṇaṃ nirayacārikāṃ gacchati || tatra satvāṃ paśyati aṣṭasu mahānarakeṣu pratyekaṣoḍaśotsadeṣu anekavidhāni nairayikāni duḥkhasahasrāṇi samanubhonto || ahaṃ ca āyuṣmān kolitasthaviro caranto narakacārikāṃ ādrākṣīt satvā narakeṣu anubhavantā bahū duḥkhā saṃjīve niraye ūrdhvapādā adhośirā vāsīhi ca paraśūhi ca kṣīyantā | apare pi parasparaṃ praduṣṭamanasaṃkalpā āyasehi nakhehi pāṭenti tīkṣṇāni ca asipatrāṇi hasteṣu prādurbhavanti yehi parasparaṃ gātrāṇi cchindanti na ca kālaṃ karonti yāvat sānaṃ pāpakā karmā na parikṣīṇā || kālasūtre mahānarake adrākṣīt satvāṃ kālasūtreṇa sūtritāṅgā nihatakṣīyantāṃ paraśūhi pi vipaṭīyantāṃ karapatrehi vipāṭīyantān* || takṣitapaṭito ca sānaṃ kāyo puna ruhyati asātā vedanā vedayanti na caivaṃ kālaṃ karonti karmopastabdhatvāt* || saṃghāte pi mahānarake adrākṣīt satvasahasrāṇi parvatehi pīḍiyantā ādīpta­saṃ­prajvalitasajyotibhūtehi śoṇitanadyo ca prasavanti bhūyo ca tāni parvatāni te ca saṃkramanti na caivaṃ tāvat kālaṃ karonti karmopastabdhatvāt* || ādrākṣīd ekāntaraurave satvasahasriyo tāmramayaghaneṣu ādīpta­saṃ­prajvalitasajyotibhūteṣu dhūmasamākuleṣu prakṣiptā duḥkhasahasrāṇi anubhontā || mahāraurave ādīptasaṃprajvalite sajyotibhūte agnismiṃ saṃprakṣiptānāṃ mahārāvaṃ ravantānāṃ ca śabdo cakravāḍamahācakravāḍehi parvatehi pratihanyate yehi caturhi mahādvīpehi jambudvīpapūrvavideha­aparagodānīya­uttarakuruṣu manuṣyāṇāṃ śrotābhāsam āgacchati || adrākṣīt tapane anekā satvasahasriyo ekāntakaduḥkhavedanā vedayantāṃ pārṣṇi upādāya yāvad adhikṛkāṭikā ayokuṭṭanehi kuṭṭīyantā aparāṇi ca duḥkhasahasrāṇi samanubhavantā na caivaṃ tāva kālaṃ karonti karmopastabdhatvāt* || tasmiṃ mahānarake ādiptasaṃprajvalite sajyotibhūte anekāyo satvasahasriyo upapannā duḥkhā vedanāṃ vedentā || tasmiṃ mahānarake samantāyojanaśatike pūrvāya bhittīya arcisahasrāṇi utpattitvā paścimāye bhittīye pratyahanyanti | paścimāye bhittīye arcisahasrāṇi utpattitvā pūrvāye bhittīye pratyahanyanti | dakṣiṇāye utpattitvā uttarāye pratyahanyanti | uttarāye utpattitvā dakṣiṇāyaṃ pratyahanyanti | bhūmīye utpattitvā tale pratyahanyanti | talāto utpattitvā bhūmau pratyahanyanti | tāyo satvasahasriyo samantato paripatanti na caivaṃ tāvat kālaṃ karonti karmopastabdhatvāt* | pratāpasmiṃ mahānarake parvatā prajvalitā ādīptā sajyotibhūtā | nairayikehi satvehi śūlopetehi tāni parvatāni paricāritāni || edṛśāni duḥkhāni samanubhavanti na caivaṃ tāva kālaṃ karonti karmopastabdhatvāt* || ato mahānarake muktāḥ kukkulante ’vagāhanti | te ca tatra kukkule dahyamānāyo janā pradhāvanti na caivaṃ kālaṃ karonti karmopastabdhatvāt* || kukkulāto muktāḥ kuṇapaṃ avagāhanti | tatra kṛṣṇehi prāṇakehi ayomukhehi khajjanti na caivaṃ kālaṃ karonti karmopastabdhatvāt* || kuṇapāto muktā narakotsadā drumāṇi ramaṇīyāni ca vanaprāntāni paśyanti tena sukhārthino tāni vanaprāntāni dhāvanti | tatrāpi sānaṃ kulalā ca gṛdhrā ca kākolūkā ca ayomukhā ārdravṛkṣe vā varjayitvā mānsāni khādanti yaṃ teṣām asthīni avaśeṣāṇi bhūyo pi mānsacchavi mānsaśoṇitam upajāyati na caivaṃ kālaṃ kurvanti karmopastabdhatvāt* || te teṣāṃ pakṣiṇāṃ bhītā alene lenasaṃjñino asipatravanaṃ narakakumbhaṃ ca praviśanti || tatrāpi saṃpraviṣṭānāṃ vātāni upavāyanti yais tāni asipatrāni patanti tīkṣṇāni | teṣāṃ satvānāṃ gātraṇi pratyāhanyanti naivaṃ sānaṃ kaścit kāye pradeśo yo akṣato bhavati antamasato bālāgrakoṭiniṣkramamātro pi na caivaṃ kālaṃ karonti karmopastabdhatvāt* || te kṣatā ca śayānā rudhiramrakṣitaśarīrā vaitaraṇīṃ nadīṃ avagāhanti satvā kaṭhināṃ kṣāranadīṃ yāva sānaṃ ślakṣṇitāni aṃgāni pratividhyanti na caivaṃ kālaṃ karonti karmopastabdhatvāt* || tato ’pi sānaṃ narakapālā āyasehi aṅkuśehi uddharetvā nadītīre ādīptāye bhūmiye saṃ­prajvalitasatejobhūtāye āviddhānāṃ evam āha || ahaha bho puruṣāḥ kim icchatha || te evam āhansuḥ || paribubhukṣitā sma saṃpipāsitā sma || tato sānaṃ narakapālāḥ ayoviṣkaṃbhanebhi mukhaṃ viṣkaṃbhayitvā ādīpta­saṃ­prajvalitasatejobhūtehi ayoṣaṇḍaṃ dhamenti mukhaṃ svakaṃ vivarayitvā ādīptāni saṃprajvalitāni satejobhūtāni ayoguḍāni mukhe saṃprakṣipanti || taṃ bhuṃjantāṃ bhavanto || tāmralohaṃ ca sānaṃ vilīnakaṃ pāyayanti || pibantāṃ bhavanto || yo sānaṃ dhamamāna eva oṣṭhaṃ dahati oṣṭhaṃ dahitvā jihvāṃ dahati jihvāṃ dahitvā tālukaṃ dahati tālukaṃ dahitvā kaṇṭhaṃ dahati kaṇṭhaṃ dahitvā antraṃ dahati antraṃ dahitvā antraguṇam ādāya adhobhāgena gacchati na caivaṃ tāvat kālaṃ karonti karmopastabdhatvā ||

evaṃ sthaviro mahāmaudgalyāyano aṣṭasu mahānarakeṣu satvā duḥkhasahasrāṇy anubhavantā dṛṣṭvān’ aho kṛcchraṃ ti jetavanam āgatvā caturṇāṃ pariṣadāṃ vistareṇārocayati || evaṃ satvā aṣṭasu mahānarakeṣu ṣoḍaśotsadeṣu vividhāni duḥkhasahasrāṇi pratyanubhavanti | tasmāj jñātavyaṃ prāptavyaṃ boddhavyaṃ abhisaṃboddhavyaṃ kartavyaṃ kuśalaṃ kartavyaṃ brahmacaryaṃ na ca vā loke kiñcit pāpaṃ karma karaṇīyaṃ ti vademi || evaṃ sthavirasya mahāmaudgalyāyanasya śrutvā bahūni prāṇisahasrāṇi devamanuṣyāṇāṃ adbhutaṃ prāpnuvanti ||

evaṃ samāsato narakavarṇaḥ || vistarato ’py upavarṇayiṣyāmi ||

imaṃ lokaṃ pāralokaṃ satvānām āgatiṃgatiṃ |
cyuti-upapattisaṃsāraṃ saṃbuddho svayam addasā ||

āvajjanto saphalatāṃ karmaṇāṃ prāṇasaṃśritāṃ |
yathāsthānaṃ vipākaṃ ca svayam avabudhye muniḥ |
so abhijñāya ākhyāsi narakān aṣṭa gautamaḥ |
pratyakṣadharmā bhagavāṃ sarvadharmeṣu cakṣumāṃ ||

saṃjīvaṃ kālasūtraṃ ca saṃghātaṃ dvau ca rauravau |
athāparā mahāvīcī tapano ca pratāpano ||

ity ete aṣṭau nirayā ākhyātā duratikramā |
ākīrṇā raudrakarmebhiḥ pratyekaṣoḍaśotsadā ||

catuḥkalā caturdvārā vibhaktā bhāgaśo mitā |
udgatā yojanaśataṃ samantāt śatayojanaṃ ||

ayaḥprākāra­pari­kṣiptā ayasā pratikubjitāḥ |
teṣām ayomayī bhūmiḥ prajvalitā tejasāyutā ||

sadāyasaphālāsphārā āvasathā durāsadā |
romaharṣaṇarūpā ca bhīṣmā pratibhayā duḥkhā ||

mahadbhayaṃkarā sarve arciśatasamākulā |
ekaiko yojanaśataṃ ādāye saṃprabhāsati ||

yatra satvā bahū raudrā mahākilviṣakārakā |
ciraṃ kālaṃ patappanti api ca varṣaśatāni api ||

ayomayehi daṇḍehi sthūlanarakapālakāḥ |
hananti pratyamitrāṇi ye bhonti kṛtakilviṣā ||

teṣām ahaṃ kīrtayiṣyāmi girā yam anupūrvaśaḥ |
śrotum ādāya satkṛtya śṛṇotha mama bhāṣataḥ ||

saṃjīve satvā niraye ūrdhapādā adhośirāḥ |
pralaṃbayitvā takṣyanti vāsīhi paraśūhi ca ||

tato nakhehi tīkṣṇehi āyasehi svayaṃbhuhi |
anyamanyaṃ vivādenti kruddhā krodhavaśānugāḥ ||

asino cāparā teṣāṃ tīkṣṇā hasteṣu jāyitha |
yehi cchindanti anyonyaṃ praduṣṭamanasā narāḥ ||

teṣāṃ sīdanti gātrāṇi śītalavāta ūhatā |
sarvāṅgajvalanas teṣāṃ pūrvakarmavipākataḥ ||

evaṃ śāstā yathābhūtam abhijñāya tathāgato |
saṃjīvam iti ākhyāsi āvāsaṃ pāpakarmaṇāṃ ||

saṃjīvāto ca nirmuktā kukkulam avagāhiṣu |
hanyamānā samāgamya dīrghamāyatavistaraṃ ||

te khu tatra pradhāvanti yojanāni anekaśo |
dahyamānā kukkulena vedentā bahuduḥkhakaṃ ||

kukkulāto ca nirmuktāḥ kuṇapam avagāhitha |
dīrghapadātivistīrṇaṃ te vidhvaṃsitapauruṣā ||

tam enaṃ kṛṣṇaprāṇakā agnitīkṣṇamukhā kharā |
chaviṃ bhittvāna khādanti mānsaśoṇitabhojanāḥ ||

kuṇapāto ca uttīrṇā drumā paśyanti śobhanā |
haritān patrasaṃchannās tān āyānti sukhārthinaḥ
tam enaṃ kulalā gṛdhrā kākolā ca ayomukhā |
ārdravṛkṣe ca varjitvā khādanti rudhirakṣatāṃ ||

yadā ca khāditā bhonti asthīni avaśeṣitā |
punaḥ teṣāṃ chavimānsaṃ rudhiraṃ copajāyate ||

te bhītā utpatitvāna alenā lenasaṃjñino |
asipatravanaṃ ghoraṃ hanyamānā upāgami ||

tato kṣatā ca ārtā ca bahurudhiramrakṣitā |
asipatravanā muktāḥ yānti vaitaraṇīṃ nadīṃ ||

tena tām avagāhanti taptāṃ kṣārodakāṃ nadīṃ |
teṣāṃ ca aṅgamaṅgāni kṣatāni pratividhyata ||

tato ’ṅkuśehi viddhitvā āyasaiḥ yamapauruṣāḥ |
utkṣipitvā nadītīre bhuṃjāventi ayoguḍāṃ ||

tāmralohaṃ ca śulvaṃ ca āpāyenti vilīnakaṃ |
tam eṣām antram ādāya adhobhāgena gacchati ||

etāni pāpakarmāntā narakāṃ pratipadyitha |
akṛtvāna kuśalaṃ karma vāmamārgānusāriṇaḥ ||

ye ca pāpāni karmāṇi parivarjanti yoniśaḥ |
ekāntakuśalācārā na te gacchanti durgatiṃ ||

tasmā dvirūpaparyāyā karmā kalyāṇapāpakā |
pāpāni parivarjitvā kalyāṇaṃ ācare śubhaṃ ||

kālasūtrasmiṃ narake ārdravṛkṣe va varjitāḥ |
sūtrayitvāna teṣāṅgā vāsīhi paraśūhi ca ||

tato ayomayā patrā dīrghakālasutāpitā |
dahantā pīḍayantā ca gātreṣu pariveṣṭitā ||

dahitvā pīḍayitvā ca ayopatrā vighaṭṭitā |
āvṛṃhitaṃ chavimānsaṃ rudhiraṃ ca prasāraye ||

tato pārṣṇīhi pāṭetvā yāva adhikṛkāṭikāṃ |
kālasūtrasmiṃ narake bahū api saṃghaṭṭati ||

bhairave andhakārasmiṃ vārtā yatra na dṛśyati |
dhūmasaṃghātasmiṃ tasmiṃ narake osaranti ca ||

te ca tatra pradhāvanti yojanāni anekaśaḥ |
anyamanyaṃ ākramantā badhreṣu paramantraśaḥ ||

evaṃ śāstā yathābhūtaṃ abhijñāya tathāgataḥ |
kalasūtraṃ idaṃ vakṣe āvāsaṃ pāpakarmiṇāṃ ||

saṃghātasmiṃ ca narake mahatā parvatā adho |
teṣām antarikaṃ satvā mṛgavaśo praveśitā ||

te pi śailā samāgamya satvānāṃ karmapratyayā |
pīḍayanti bahu prāṇāṃ agniskandhanibhāni ’va ||

pīḍitānāṃ ca gātrāṇāṃ bahuṃ sravati śoṇitaṃ |
śarīrasaṃbhrame cāpi pūyanadyo pravartitha ||

āyasāsu ca droṇīṣu ayomuśalakoṭiṣu |
subhanti pratyamitrāṇi api varṣaśataṃ bahuṃ ||

evaṃ śāstā yathābhūtāṃ abhijñāya tathāgataḥ |
saṃghātam idam ākhyāsi āvāsaṃ pāpakarmiṇāṃ ||

rauravasmiṃ ca narake oruddhā janatā bahu |
agnismiṃ prajvalitasmiṃ śabdaṃ kurvanti bhairavaṃ ||

yadā ca agnir nirvāti atha tūṣṇībhavanti te |
punar agnismiṃ prajvalite nirnādanti mahatsvaraṃ ||

dvitīyo pi ca ākhyāto rauravo romaharṣaṇaḥ |
nirantakūlanarako gambhīro na samuttaro ||

tatra daṇḍaṃ gṛhītvāna sthūlanarakapālakā |
subhanti pratyamitrāṇi api varṣaśataṃ bahuṃ ||

evaṃ śāstā yathābhūtaṃ abhijñāya tathāgato |
rauravaṃ iti ākhyāsi āvāsaṃ pāpakarmiṇāṃ ||

tapanasmiṃ ca narake taptaloho samudyataḥ |
niḥsvanante ca saṃtaptā agniskandhasamā duḥkhā ||

tatra pāpasamācārā oruddhā janatā bahu |
pacyanti pāpakarmāntā ye bhonti kṛtakilviṣāḥ ||

tāṃ pakvamātrā saṃkhinnā khādenti sunakhā bahu |
pravṛddhakāyā balino mānsaśoṇitabhojanā ||

yadā ca khāditā bhonti asthīni avaśeṣitā |
atha teṣāṃ chavimānsaṃ rudhiraṃ ca upajāyati ||

evaṃ śāstā yathābhūtam abhijñāya tathāgataḥ |
tapanam idam ākhyāsi āvāsaṃ pāpakarmaṇāṃ ||

pratāpanasmiṃ narake tīkṣṇaśūlā ayomukhā |
mahato agniskandhasya parvato bhayabhairavaḥ ||

tatra pāpasamācārā āvṛtā janatā bahu |
aṇvanti pāpakarmāntā machā kaṭhallagatā yathā ||

evaṃ śāstā yathābhūtaṃ abhijñāya tathāgataḥ |
pratāpanan ti ākhyāsi āvāsaṃ pāpakarmiṇāṃ ||

tato avīcī narako ekāntakaṭuko duḥkho |
mahanto taposaṃtapto arcisaṃghagaṇāvṛtaḥ ||

ayoguḍā hi agnismiṃ yatha-r-iva saṃtāpitā |
evaṃ avīcī narake heṣṭā upari pārśvato ||

jātavedosamā kāyāḥ teṣāṃ narakavāsināṃ |
paśyanti karmadṛḍhatāṃ na tasmāt bhoti no gatiḥ ||

te ca tatra pradhāvanti dṛṣṭvā dvāram apāvṛtaṃ |
api niṣkramaṇaṃ yasmā asti mokṣagaveṣiṇāṃ ||

yeṣāṃ ca pāpakaṃ karma avipakvaṃ purā kṛtaṃ |
na te labhanti nirgantuṃ nirayāt karmapratyayā ||

evaṃ śāstā yathābhūtaṃ abhijñāya tathāgataḥ |
avīcim iti ākhyāsi āvāsaṃ pāpakarmiṇāṃ ||

The Hell Named Saṃjīva

saṃjīvaṃ nāma || kasya karmasya vipākena tatra satvā upapadyanti | iha sapatnā ye vā bhonti sāpatnakā vā vairiṇaḥ kṣetravairikā vā vastuvairikā vā vapravairikā vā pratirājāno vā caurā vā saṃgrāmagatā anyamanyasmiṃ sāpatnāni cittāni upasthāpayitvā kālaṃ kurvanti tasya karmasya vipākato tatra satvā upapadyanti || evaṃ khalu punaḥ ādhipateyamātram etaṃ tatropapatteḥ | tatropapannā anyeṣāṃ pi pāpakānām akuśalānāṃ karmāṇāṃ vipākaṃ pratyanubhavanti || kasya karmasya vipākena takṣīyanti || yehi iha jīvanto prāṇakā tacchitā bhavanti vāsīhi paraśūhi kuṭhārīhi tasya karmasya vipākena takṣīyanti || kasya karmasya vipākato teṣāṃ śītako vāyu upavāyati ||

yehi iha nivāpakabhojanāni dattāni bhonti śṛgālamahiṣāṇa śūkarāṇa kukkuṭāna poṣitāni māṃsārthāya vadhiṣyāmi tti tasya karmasya vipākato teṣāṃ + + + + + + + + + hasteṣu nakhā jāyanti daṇḍā vā āyasā || yathā iha āyudhayānāni dattāni bhonti evaṃ yūyaṃ imehi āyudhehi itthaṃnāmaṃ grāmaṃ vā nagaraṃ vā nigamaṃ vā hanadhvaṃ manuṣyāṃ vā tiracchānagatāṃ vā tasya karmasya vipākato teṣāṃ hasteṣu daṇḍā vāyasā jāyanti asino ca || kenaiṣa saṃjīvo || tatra teṣāṃ nairayikānāṃ evaṃ bhavati saṃjīvaṃ kālasūtrabhūtikaṃ tenaiṣa saṃjīvanirayo ||

The Hell Named Kālasūtra

kālasūtraṃ nāma || so narako yāva āyudhahastā yāva sajyotibhūto || tatra tāṃ nairayikā nirayapālā ārdravṛkṣe vā varjetvā kālasūtravaśena takṣanti aṣṭāṃśe pi ṣaḍaṃśe pi caturaṃśe pi || anyeṣāṃ dāni pārṣṇi upādāya yāvat kṛkāṭikāto yathā ikṣugaṇḍikā evaṃ chindantā gacchanti anyeṣāṃ punaḥ kṛkāṭikād upādāya yāvat pārṣṇi yathā ikṣugaṇḍikā evaṃ chindantā gacchanti || te tathābhūtā atimātraṃ duḥkhā vedanā vedenti na ca punaḥ kālaṃ karonti yāvaṃ na tatpāpakaṃ karma kṣīṇaṃ bhavati ||

kasya karmasya vipākena tatra satvā upapadyanti || yehi iha baddhā bhavanti hastinigaḍādibhiḥ karmakārāpitā vā bhavanti ettakānāṃ hastāni chindatha pādāni chindatha ettakānāṃ nāsā ettakānāṃ snāyumānsaṃ utpāṭetha ettakānāṃ bāhu ettakānāṃ pṛṣṭhimānsaṃ utpāṭetha paṃcavāraṃ vā daśavārakaṃ vā tasya karmasya vipākena tatra satvā upapadyanti || evaṃ khalu punaḥ ādhipateyamātram etaṃ tatropapatteḥ || tatropapannā anyeṣāṃ pi pāpakānām akuśalānāṃ karmaṇāṃ vipākaṃ pratyanubhavanti || tatra te nairayikā nirayapālais tāḍyamānā paribhāṣyamāṇāḥ subhassū ti āhansu || te saṃbhītā bahūni prāṇasahasrāṇi yathā naivajīvāni evan tiṣṭhanti || atha yamapālānāṃ paṭṭānāṃ taptānāṃ saṃprajvalitānāṃ sajyotibhūtānāṃ bahūni paṭṭasahasrāṇi purato vaihāyasā gacchanti teṣāṃ dāni āgacchantāṃ śabdaṃ karonti | etāni āgacchantīti || tāni teṣāṃ āgatvā pratyekaṃ gātrāṇi pariveṣṭanti || tatra teṣāṃ chaviṃ nirdahanti carma pi mānsaṃ pi snāyuṃ pi nirdahanti yathā sarvaṃ pi nirdagdhaṃ bhavati || atha teṣāṃ āvṛṃhitaṃ tacchavimānsalohitaṃ vyavadahyati || te tathābhūtā adhimātraṃ duḥkhā vedanāṃ vedayanti na ca punaḥ kālaṃ karonti yāva sānaṃ taṃ pāpakaṃ karma vyantīkṛtaṃ na bhavati || evaṃ khalu punaḥ ādhipateyamātram etaṃ tatropapatteḥ | tatropapannā anyeṣāṃ pi pāpakānām akuśalānāṃ karmaṇāṃ vipākaṃ pratyanubhavanti || kasya karmasya vipākena tatra satvā upapadyanti || yehi iha jīvantā prāṇā anekaśo ghātāvitā bhavanti yehi iha yācanakehi vā paṇḍakehi vā sarvadaṇḍehi vā duḥśīlehi vā pravrajitehi cīvarāṇi vā kāyabandhanāni vā paribhuṃjitāni bhavanti tasya karmasya vipākena tatra satvā upapadyanti || evaṃ khalu punaḥ ādhipateyamātram etaṃ tatropapatteḥ | tatropapannā anyeṣāṃ pi pāpakānām akuśalānāṃ karmaṇāṃ vipākaṃ pratyanubhavanti || anyeṣāṃ dāni pārṣṇi upādāya yāva kṛkāṭikāto vadhrī vidārenti || anyeṣāṃ dāni kṛkāṭikāto upādāya yāva pārṣṇi vadhrī vidārenti || anyeṣāṃ dāni kṛkāṭikā upādāya yāva kaṭīyo cīrakavadhrāni karonti || te tathābhūtā adhimātrāṃ vedanā vedayanti || kasya karmasya vipākenātra satvā upapadyanti || yehi idha erakavārṣikā vā kārāpitā cīrakavārṣikā kārāpitā vā tasya karmasya vipākena tatra satvā upapadyanti || yo niraye andhakāradhūmasaṃgho parito so dhūmo tīkṣṇo kaṭuko bhayānako chaviṃ bhittvā carma bhittvā mānsaṃ bhittvā snāyuṃ bhittvā āsthiṃ bhittvā asthimarjaṃ mānsādy atiniryāti || sarve kāyā mūrchantā tatra saṃprakṣiyanti || te tatra anekāni yojanaśatāni anvāhiṇḍantā anyamanyaṃ ākramantā paṭisubhanti || te tathābhūtā adhimātrā vedanāṃ vedenti na ca punaḥ kālaṃ karonti yāva sānaṃ taṃ pāpakaṃ karma vyantīkṛtaṃ na bhavati || kasya karmasya vipākato tatra satvā upapadyanti || yehi idha randhreṣu vā guttīṣu vā kārāsu vā bandheṣu vā sāhikānāṃ vā kiṃpuruṣakānāṃ vā undurūṇāṃ vā viḍālānāṃ vā ajagarāṇāṃ vā vile dhūpaṃ kṛtvā dvārā rakṣitā bhavanti madhukarā vā dhūmena bādhitā bhavanti tasya karmasya vipākato tatra satvā upapadyanti || evaṃ khalu punaḥ vividhānāṃ pāpakānāṃ akuśalānāṃ karmāṇāṃ vipākato tatra satvā upapadyanti || evaṃ khalu punaḥ ādhipateyamātram etaṃ tatropapatteḥ | tatropapannāḥ anyeṣāṃ pi vistaraḥ || kenedaṃ kālasūtraṃ || tatra nairayikān nirayapālā ārdravṛkṣe vā varjetvā kālasūtravaśena takṣanti tenaiṣa kālasūtranirayo yathākartavyo ||

The Hell Named Saṃghāta

saṃghāto nāma || so narako parvatāntarikasaṃsthito āyaso ādīptasaṃprajvalito sajyotibhūto anekāni yojanaśatāni āyato || tatra teṣāṃ nairayikānāṃ nirayapālā āyudhahastā uddeśenti || te dāni bhītāḥ taṃ parvatāntarikaṃ praviśanti || teṣāṃ dāni purato ’gni prādurbhūto | te dāni bhītāḥ pratinivartanti | teṣāṃ dāni pṛṣṭhato ’gni prādurbhavati || te dāni śailāḥ parasparaṃ samāgacchanti | teṣu dāni āgacchanteṣu śabdaṃ karonti etāgacchanti etāgacchantīti || te samāgatā yathā ikṣu evaṃ pīḍayanti || te dāni śailā vaihāyasam abhyudgacchanti || te teṣāṃ heṣṭā anupraviśanti | yadā anupraviṣṭā bhavanti bahūni prāṇisahasrāṇi te dāni śailā sanniviśanti yathā ikṣugaṇḍā evaṃ pīḍenti lohitanadīyo prasyandanti || asthisaṃkalikāḥ parivarjyanti nirmānsā snāyusaṃyuktāḥ || tathābhūtā vedanā vedenti na ca punaḥ kālaṃ karonti yāva sānaṃ na taṃ pāpakaṃ karma vyantīkṛtaṃ bhavati || kasya karmasya vipākena tatra satvā upapadyanti || yehi iha kīṭakamardanāni vā kārāpitāni bhavanti talamardanāni vā asipatre vā devānāṃ tathaivā jīvantakā evaṃ prāṇakā patrayaṣṭīhi pīḍitā bhavanti likṣā vā yūkā vā sāṃkuśā vā nakhehi piccitā bhavanti tasya karmasya vipākena tatra satvā upapadyanti || evaṃ khalu punaḥ ādhipateyamātram etaṃ tatropapatteḥ | tatropapannāḥ anyeṣāṃ pi pāpakānām akuśalānāṃ karmāṇāṃ vipākaṃ pratyanubhavanti || tā asthisaṃkalikāyo āyasāhi droṇīhi ādīptāhi saṃprajvalitāhi sajyotibhūtāhi āyasehi muśalehi ādīptehi saṃprajvalitehi sajyotibhūtehi ayopāte yathā paṃca varṣaśatāni bhavanti || te tathābhutā evaṃ duḥkhāṃ tīvrāṃ vedanā vedayanti || kasya karmasya vipākena tatra satvā upapadyanti || yehi iha jīvantakā prāṇakā śaktīhi vijjhitā bhavanti vā gadāsihi bādhyante vā yehi saṃprajvalitehi sajīvāni prāṇakāni vyāpādya udūkhale muśalehi saṃkliṣṭā bhavanti tasya karmasya vipākato tatra satvā upapadyanti || kenaiṣa saṃghāto ti vuccati || tatra nairayikā satvāḥ saṃghātam āpadyante tenaiṣa nirayo saṃghāto ti vuccati ||

+ + + + + + + + + tatra te nairayikā bahūni prāṇasahasrāṇi pratyekapratyekaṃ vā gharakehi oruddhā chinna-īryāpathā gacchanti || teṣāṃ haste agni prajvalati | yathā yathā agni prajvalati tathā tathā śabdaṃ karonti | yathā yathā agnir nirvāti tathā tathā tuṣṇībhavanti || te tathābhūtā adhimātrāṃ vedanā vedayanti || kasya karmasya vipākato tatra satvā upapadyanti || yehi iha atrāṇā anabhisaraṇā karmakārāpitā bhavanti gehadāghā vā kṛtā bhavanti vanadāghā kṛtā bhavanti randhreṣu vā guttīṣu vā kārāsu vā bandheṣu vā sāhikānām vā kiṃpuruṣāṇāṃ vā undurūṇāṃ vā viḍālānāṃ vā ajagarāṇāṃ vā vileṣu agniṃ datvā dvārāṇi rakṣitāni bhavanti madhūni vā tāmbūlāni vā agninā bādhitāni bhavanti tasya kamasya vipākena tatra satvā upapadyanti || evaṃ khalu punaḥ ādhipateyamātram etaṃ tatropapatteḥ | tatropapannāḥ anyeṣāṃ pāpakānām akuśalānāṃ karmāṇāṃ vipākaṃ pratyanubhavanti || + + + + + +

The Hell Named Mahāraurava

mahārauravo nāma || so narako saṃcito āyaso ādīpto saṃprajvalito sajyotibhūto anekāni yojanaśatāni āyato || tatra teṣāṃ nairayikānāṃ nirayapālā mudgarahastā uddeśenti || te dāni bhītā apy ekatyā dhāvanti apy ekatyāḥ palāyanti apy ekatyā na palāyanti apy ekatyā kutrāpi avasakkanti apy ekatyā na avasakkanti apy ekatyā anuśakyaṃ saṃjñāpayamānāḥ pratyudgacchanti || te dāni narakapālā kasya dāni yūyaṃ atra saṃjñāpayamānā pratyudgacchatheti tāṃ praharanti yathā dadhighaṭikā evaṃ śīryanti viśīryanti || ye ca dhāvanti ye ca na dhāvanti te tathābhūtā duḥkhāṃ kharāṃ kadukāṃ vedanā vedenti || kasya karmasya vipākena tatra satvā upapadyanti || yehi iha candramasūryāṇi āvaritvāna bandhanāni kṛtāni bhavanti praveśayitvā osiranti ettha yūyaṃ mā candramāsūryaṃ paśyatha tasya karmasya vipākena tatra satvā upapadyanti || kasya karmasya vipākato teṣāṃ satvānāṃ śīrṣāṇi piccīyanti || yehi iha jīvantakānāṃ prāṇakānāṃ śīrṣāṇi piccitāni bhavanti ahīnāṃ vṛścikānāṃ śataghnīnāṃ tasya karmasya vipākena teṣāṃ śīrṣāṇi piccīyanti || kena taṃ rauravaṃ || tatra te nairayikā rodantā na śaknonti ambeti vā tāteti vā bāndhavān upetuṃ || tenedaṃ rauravan ti saṃjñitaṃ ||

Tapana Hell

tapano nirayo || tatra te nairayikā oruddhā bahūni prāṇisahasrāṇi tiṣṭhanti || te dāni ārdravṛkṣe vā varjetvā khādanti || yadā dāni bhavanti nirmānsā asthisaṃkalikā oruddhā snāyuyuktā te dāni saṃmūrchitvā sahavedanā prapatanti || atha teṣāṃ karmavipākato śītalako vāto upavāyati || tena teṣāṃ chavimānsalohitaṃ upajāyati || atha te purato praveśenti te tathābhūtā || kasya karmasya vipākena tatra satvā upapadyanti || yehi iha advārakā gharā pratiyattā bhavanti teṣāṃ bhittiyo listāpattiyāyaṃ (?) bhavanti jīvantakā prāṇakā tatrāpi vā kartarikāhi praśastā bhavanti tasya karmasya vipākena tatra satvā upapadyanti || tatra kasya karmasya vipākena khajjanti || yehi iha jīvantakā prāṇakā khādāpitā bhavanti siṃhehi vyāghrehi dvīpihi ṛkṣehi tarakṣuhi tasya karmasya vipākena khajjanti || kasya karmasya vipākato teṣāṃ śītako vāto upavāyati || yehi idha nivāpakabhojanāni dattāni bhavanti mṛgāṇāṃ mahiṣāṇāṃ sūkarāṇāṃ kukkuṭānāṃ sthūlamānsārthāya vadhiṣyāmi tti tasya karmasya vipākato teṣāṃ śītako vāto upavāyati || kenaiṣa tapano || nairayikā dahyanti tenaiṣo tapano nāma narako āyasehi śūlehi santaptehi samantato hi anupravārito || tatra te nairayikā keci ekaśūlenāyutā pacyanti keci dvihi keci yāvaddaśahi śūlehi āyutā pacyanti || yadā dāni ekaṃ pārśvaṃ pakvaṃ bhavati vistīrṇam atha dvitīyena pārśvena || apy ekatyā nairayikā adhimātratvāt pāpakānām akuśalānāṃ karmaṇāṃ vipākato svayam eva anuparivartayanti || te tathābhūtā adhimātrāṃ vedanā vedayanti || kasya karmasya vipākato tatra satvā upapadyanti || yehi iha jīvaśūlikā kāritā bhavanti eḍakāyo te tasya karmasya vipākato tatra satvā upapadyanti || evaṃ khalu punaḥ ādhipateyamātram etaṃ tatropapatteḥ | tatropapannāḥ anyeṣāṃ pi pāpakānām akuśalānāṃ karmaṇāṃ vipākaṃ pratyanubhavanti || + + + + + +

Avīci Hell

+ + + kenaiṣa avīci nāma || tasya purastimāto kuḍḍāto arciyo paścime kuḍḍe pratihanyanti paścimāto kuḍḍāto arciyo purastime kuḍḍe pratihanyanti dakṣiṇāto kuḍḍāto arciyo uttare kuḍḍe pratihanyanti uttarāto kuḍḍāto arciyo dakṣiṇe kuḍḍe pratihanyanti | bhūmiye utpattitā arciyo tale pratihanyanti talā nipatitāyo arciyo bhūmiye pratihanyanti sarvo ’rcīhi so narako pratibaddho || tatra te nairayikā bahūni prāṇasahasrāṇi yathā kāṣṭhāni evaṃ vicitraṃ pacyanti || te tathābhūtā duḥkhāṃ tīvrāṃ kharāṃ kaṭukāṃ vedanā vedayanti na caivaṃ tāvat kālaṃ karonti yāvat sānaṃ na tatpāpakaṃ karma vyantīkṛtaṃ bhavati || evan taṃ pūrve manuṣyabhūtehi abhisaṃskṛtaṃ abhisamādiyitvā niyataṃ vedanīyaṃ || evaṃ khalu puna ādhipateyamātram etan tatropapatteḥ | tatropapannā anyeṣāṃ pi pāpakānām akuśalānāṃ karmāṇāṃ vipākaṃ pratyanubhavanti || kasya karmasya vipākena tatra satvā upapadyanti || ye iha mātṛghātakā vā bhavanti pitṛghātakā vā arhantaghātakā vā tathāgatasya vā duṣṭacittā rudhirotpādakā vā sarveṣām api īdṛśānām akuśalānāṃ karmapathānāṃ vipākena tatra satvā upapadyanti || evaṃ khalu punar vividhānāṃ pāpakānām akuśalānāṃ karmāṇāṃ vipākena tatra satvā upapadyanti || tenaiṣa avīci iti vuccati || tatra te nairayikā avīciṃ kaṭukāṃ tīvrāṃ kharāṃ vedanā vedayanti no yathānyeṣu narakeṣu narakapālā bhītā karmāṇi kārāpenti śītako vāto upavāyati yathā anyatra na evaṃ tatra || atra khalu avīciṃ mahānarake duḥkhāṃ tīvrāṃ kharāṃ kaṭukāṃ vedanā vedayanti tena eṣo avīcī nāma mahānarako ||

iti śrīmahāvastu-avadāne narakaparivartaṃ nāma sūtraṃ samāptaṃ ||