Mahāvastu

40. The Jātaka of Yaśodharā as a Tigress

yadā bodhisatvo akāmakānāṃ mātāpitṝṇām aśrukaṇṭānāṃ rudan mukhānāṃ hastoktaṃ ca cakravartirājyam apahāya alūhaṃ ca gṛhavāsam apahāya agārād anagārikāṃ pravrajito tadā yaśodharā devadattenocyate || mama bhrātā pravrajito āgaccha mama agramahiṣī bhavisyasi || sā dāni na icchati bodhisatvam eva abhikāṃkṣati | sundaranandenāpi vuccati | mama bhrātā pravrajito āgaccha mama agramahiṣī bhaviṣyasi | tasyāpi na icchati bodhisatvam evābhikāṃkṣati || yadā bhagavāṃ pravṛttadharmacakro tadāhiṃ etaṃ bhikṣubhi śrutaṃ | bhikṣū bhagavantaṃ pṛcchanti | kathaṃ bhagavaṃ yaśodharā sundaranandena ca devadattena ca prārthayantī na icchati bhagavantam eva prārtheti || bhagavān āha || na bhikṣavo idānīm eva yaśodharāye sundaranandena ca devadattena ca prārthayamānā na icchati mama evābhikāṃkṣati | anyadāpi eṣā etehi prārthayantī na icchati mama evābhikāṃkṣati ||

bhūtapūrvaṃ bhikṣavo atītamadhvāne himavantapādamūle sarveṣāṃ catuṣpaḍānāṃ samāgamo abhūṣi || asmākaṃ rājā nāsti catuṣpadānāṃ rājā sthapīyatu || tahiṃ teṣām utpannaṃ thapīyatu catuṣpadānāṃ rājā tti pravaraṃ || te āhansuḥ || ko dāni catuṣpadānāṃ rājā sthapīṣyatīti || teṣāṃ dāni utpannaṃ | yo asmākam ito saptamaṃ divasaṃ sarvaprathamaṃ himavantaṃ parvatarājaṃ gamiṣyati so catuṣpadānāṃ rājā bhaviṣyati || te evaṃ samayaṃ kṛtvā tato pradeśāto yena himavanto parvatarājā tena pradhāvitā || teṣāṃ sarveṣāṃ pṛṣṭhato kṛtvā vyāghrī himavantaṃ parvatarājānaṃ anuprāptā || vyāghrī himavantaṃ parvatarājānaṃ gatvā catuṣpadānāṃ prati|āleti || catuṣpadā ca sarve himavantaṃ parvatarājam anuprāptā | tatra ca tāṃ vyāghrīṃ paśyanti pratipālentīṃ || te dāni catuṣpadā tāṃ vyāghrīṃ dṛsṭvā ārtasaṃjātā durmanā | istriyā sma parājitā na ca kahiṃcit* istriyo rājā sarvatra puruṣā rājā | yathā asmākaṃ na alikaṃ bhaveya puruṣo ca rājā bhaveya || tehi sā vyāghrī uktā || bhadre yaṃ tuvaṃ patim icchasi so catuṣpaḍānāṃ rājā bhaviṣyatīti || tāṃ vyāghrīṃ ṛṣabho allīno || bhadre mama patiṃ varehi | ahaṃ loke maṃgalabhūto mama gomayena devakulāni upaliṣyanti devakāryāṇi ca kriyanti || sā dāni vāghrī āha || nāhaṃ tava patiṃ iccheya tvaṃ phālehi ca śakaṭehi ca nityabhagnapralagno || hastināgo pi tāṃ vyāghrīṃ upasaṃkrānto āha || bhadre ahaṃ balavāṃś ca saṃvṛddhakāyo ca saṃgrāmehi ca aparājito mama gṛhṇāhi || vyāghrī āha || na hi tvaṃ siṃhe nadamāne na uccāraprasrāvaṃ muṃcamāno palāyasi || siṃho pi mṛgarājo allīno || bhadre mama patiṃ varehi mama sarve mṛgasaṃghā trasanti || vyāghrī āha || mṛgarāja mūrdhne pi patitā pratīcchāmi ||

catuṣpadānāṃ sarveṣāṃ mahā āsi samāgamo |
ārājakam idam asmākaṃ ko tra rājā bhaviṣyati ||

himavantaṃ parvatarājaṃ yo mo prathamo gamiṣyati |
ito saptame divase so yaṃ rājā bhaviṣyati ||

siṃhā vāghrā mṛgā caiva hastino vṛṣabhā vṛkā |
na śaknuvanti anvetuṃ gatā prathamā parvataṃ ||

prāsādikaṃ darśanīyaṃ himavantaṃ nagottamaṃ |
gatvāna vyāghrī prathamaṃ pravicāreti catuṣpadāṃ ||

gatvā catuṣpadā sarve vyāghrīṃ paśyanti te tahiṃ |
dṛṣṭvā ca ardditā abhūṣi istriye sma parājitā ||

na asti striyo rājāno na ca mo alikaṃ bhavet* |
yaṃ vyāghrī patim iccheya so yaṃ rājā bhaviṣyati ||

mama gomayena kalpāni devakāryāṇi kriyanti |
ṛṣabho avaca tatra mama bhadre patiṃ varet* ||

vyāghrī āha ||

nityutthitaṃ sadā kilāntaṃ śakaṭehi lāṃgalehi ca |
no tādṛśaṃ patim icche manuṣye yadi bhavel loke ||

hastināgo āha ||

aham anucaropeto saṃgrāme aparājito |
hastināgo balī tatra mama bhadre patiṃ varet* ||

vyāghrī āha ||

siṃhasmiṃ nadamānasmiṃ tuvaṃ bhīto palāyasi |
chardagūtham eva sṛjaṃ neccheyaṃ tādṛśaṃ patiṃ ||

siṃho āha ||

anupūrvasujātaskandho
siṃho parvatagocaro hamasmi |
mṛgasaṃghā trasanti sarve
tvaṃ bhadre mama bhartāraṃ varehi ||

vyāghrī āha ||

saravākāravaropetaṃ giriṃ vā svayam āgataṃ |
etādṛśaṃ patim icche mūrdhnenāpi pratīcchitaṃ ||

syāt khalu punar bhikṣavo yuṣmākam evaṃ syād anyaḥ sa tena kālena tena samayena siṃho mṛgarājā abhūṣi | naitad evaṃ draṣṭavyaṃ | tat kasya hetoḥ | ahaṃ so bhikṣavo tena kālena tena samayena siṃho mṛgarājā abhūṣi || anyo so tena kālena tena samayena ṛṣabho abhūṣi | na khalv etad evaṃ draṣṭavyaṃ | tat kasya hetoḥ | eṣa bhikṣavaḥ sundaranando tena kālena tena samayena ṛṣabho abhūṣi || syāt khalu punar bhikṣavaḥ yuṣmākam evam asyād anyaḥ sa tena kālena tena samayena hastināgo abhūṣi | na khalv etad evaṃ draṣṭavyaṃ | tat kasya hetoḥ | eṣa bhikṣavo devadatto tena kālena tena samayena hastināgo abhūṣi || syāt khalu punar bhikṣavaḥ yuṣmākam evam asyād anyā sā kālena tena samayena vyāghrī abhūṣi | eṣā sā yaśodharā || tadāpi eṣā etehi prārthayantī na icchati mama evābhikāṃkṣati | etarahiṃ pi eṣā etehi prārthiyantī na icchati mama evābhikāṃkṣati ||

iti śrīyaśodharāye vyāghrībhūtāye jātakaṃ samāptaṃ ||