Mahāvastu

90. The Dharmalabdha Jātaka

yadā bhagavāṃ pravṛttapravara­dharma­cakro bhikṣū bhagavantam āhansuḥ || kathaṃ bhagavaṃ māradhītaro bhagavantam upasaṃkrāntā avatārārthī avatāraṃ gaveṣī alabhaṃtā ca avatāraṃ nirvidya pratyavakrāntā || bhagavān āha || na bhikṣavaḥ etarahim eva etā māradhītaro mama upasaṃkrāntā avatārārthī avatāraṃ gaveṣī alabhaṃtā ca avatāraṃ nirvidya pratyavakrāntā | anyadāpi ete upasaṃkrāntā mama avatārārthī avatāraṃ gaveṣī alabhaṃtā ca avatāraṃ nirvidya pratyavakrāntā || bhikṣū āhansuḥ || anyadāpi bhagavan* || bhagavān āha || anyadāpi bhikṣavo ||

bhūtapūrvaṃ bhikṣavaḥ atītam adhvānaṃ nagare vārāṇasī kāśijanapade dharmalabdho nāma vāṇijo abhūṣi || sa samudrajātiko sārthavāho mahāsamudram avatarati siddhayānapātro ca āgacchati || tasya tato vārāṇasīto paṃcamātrā vāṇijaśatā upasaṃkrāntā vayaṃ pi tvayaiva sārdhaṃ mahāsamudram avatariṣyāmaḥ || dharmalabdho āha || na yūyaṃ śaktās tena mārgeṇa gantuṃ yenāhaṃ gacchāmi || ahaṃ rākṣasīdvīpasya madhyena gacchāmi | tāyo ca rākṣasīyo vāṇijāni upāyaśatehi lobhenti | tatra bahūni vāṇijaśatāni rākṣasīhi lobhitā anayavyasanam āpadyanti | na śakyaṃ yuṣmābhiḥ mayā samānaṃ gantuṃ || so dāni dharmalabdho sārthavāho teṣāṃ paṃcānāṃ vāṇijaśatānāṃ na karoty avakāśaṃ | mā tatra rākṣasīhi lobhitā anayavyasanam āpadyatha || te dāni paṃca vāṇijaśatāni saṃnipatitvā āhansuḥ || ayaṃ dharmalabdho vāṇijako śobhanena mārgeṇa mahāsamudraṃ gacchati kṣemena gacchati kṣemenāgacchati laghuṃ cāgacchati siddhapātro ca āgacchati | asmākaṃ ca na kiṃcid avakāśaṃ karoti gamanāya | bhavanto yādṛśako eṣo dharmalabdho vāṇijako puṇyavanto puṇyaṃ saṃgṛhṇāti tādṛśakaṃ yūyaṃ pi saṃgṛhṇatha yaṃ velaṃ eṣa ito vārāṇasīto pratiṣṭhati taṃ velaṃ vayaṃ pi prasthāsyāmaḥ || tehi sarvehi yādṛśaṃ dharmalabdho puṇyaṃ saṃgṛhṇāti tādṛśaṃ tehi pi paṃcahi vāṇijaśatehi puṇyaṃ saṃgṛhītaṃ yatra kāle ca dharmalabdho vāṇijako samudraṃ prasthito tatra kāle te pi paṃca vāṇijaśatā saṃprasthitā dharmalabdhena sārthavāhena sārdhaṃ gacchanti || yaṃ kālaṃ tatra deśaṃ prāptā yatra tāyo rākṣasīyo tato dharmalabdhena sārthavāhena sarve te paṃca vāṇijaśatā śabdāviyāna budhyanti || bhavanto ime sarve paṃca vāṇijakaśatā mayā sārdhaṃ vārāṇasīto saṃprasthitā imaṃ ca taṃ rākṣasībhavanaṃ asmābhir anuprāpuṇitavyaṃ | tāyo ca yuṣmākaṃ rākṣasīyo bahuprakāraṃ pralobhayiṣyanti anyā rūpehi pralobhayiṣyanti anyā śabdehi anyā gandhehi anyā rasehi anyā sparśehi tatra mārge vividhāni nānāprakārāṇi kāmakalyāṇāni abhinirmiṇiṣyanti āpaṇaṃ ca mārgeṣu prasāritaṃ abhinirmiṇiṣyanti | yatra tu so kocit kāmakalyāṇaṃ tatra na paśyiṣyatha | tatra yuṣmābir na kenacil lobhaṃ kartavyaṃ na kenacit kiṃcid gṛhītavyaṃ na kenacit kiṃcit prāśitavyaṃ | vṛkṣasahasrāṇi nānāprakārāṇi puṣpaphalopetāni abhinirmiṇiṣyanti madanapuṣpehi ca madanaphalehi ca bharitāni mūlato upādāya yāvat puṣpaṃ patralabhārabharitāni puṣpaṃ vā phalaṃ vā na ānayitavyaṃ | puṣkiriṇīyo ca nānāprakārāṇi acchāni śubhāni śītalajalāni suvarṇavālikāsaṃstṛtāni utpalapadumakumuda­puṇḍa­rīkasaugandhika­saṃ­channāni sukhopatīrthāni abhinirmiṇiṣyanti | tatra bhavantehi na kenacid allīpitavyaṃ na ca tato kenacit puṣkiriṇīhi udakaṃ vā padmaṃ vā utpalaṃ vā puṇḍarīkaṃ vā bisamṛṇālaṃ vā svādayitavyaṃ || anyāni ca nānāprakārāṇi ratnaratanāni abhinirmiṇiṣyanti | tatra ca yuṣmābhir na kenacit kahiṃcil lobho utpādayitavyaḥ | yo yuṣmākaṃ tatra lobham utpādayiṣyati so na bhūyo jaṃbudvīpaṃ gamiṣyati | tatraiva anayāto vyasanam āpadyiṣyati | yo ca tato rākṣasībhavanāto sarvato nirapekṣo abhiniṣkramiṣyati so siddhapātro svastinā punaḥ āgato svadeśaṃ gamiṣyati ||

puṇyaṃ samudānetvāna jambudvīpāto vāṇijā |
mahāsamudraṃ prasthihensuḥ yaṃ dhanaratanākaraṃ ||

tena cābhiruhitvāna ogāhetvāna sāgaraṃ |
dvīpeṣu ratanaṃ gṛhya svastinā punar āgatā ||

teṣām āsi sārthavāho paṇḍito arthacintako |
dharmalabdho ti nāmena so teṣāṃ anuśāsati ||

imasmiṃ vāṇijā mārge rākṣasīyo bhayānikā |
ṛddhīye vaśitāṃ prāptā māyācāre ca śikṣitā ||

yas tāsu kāhiti cchandaṃ bālo duṣprajñajātiko |
na so punar jambudvīpaṃ gamiṣyati ātmano gharaṃ ||

yo ca khu tāsu anapekṣo bhaviṣyati iha vāṇijo |
svastinā so jaṃbudvīpaṃ gamiṣyati ātmano gharaṃ ||

te mārgaṃ pratipadyensuḥ yatra rākṣasiyo abhū |
tā ca tān upalabhensuḥ yathādhimuktavāṇijāṃ ||

rūpehi atha śabdehi sparśagandharasehi ca |
suvicitreṣu kāmeṣu upalabhensu vāṇijāṃ ||

tatra ye rūpādhimuktā vāṇijā te rūpehi lobhitā ye śabdādhimuktā vāṇijā te manojñagītavāditaśabdehi lobhitā ye gandhādhimuktā vāṇijā te nānāprakārehi sumanojñagandhehi lobhitā ye rasādhimuktā vāṇijā te pi nānāprakārehi rasāgrehi lobhitā ye sparśādhimuktā vāṇijā te nānāprakārehi sparśehi lobhitā || sarve paṃca vāṇijaśatā āhansuḥ || yasyārthāya vayaṃ rātriṃ vā divā vā parikliśyamānā nānāprakārāṃ karmāntāṃ anutiṣṭhiyema tāny asmābhir ihānuprāptā rūpaśabdagandharasaspraṣṭavyaṃ | imahim eva vayaṃ krīḍiṣyāma abhiramiṣyāmaḥ na bhūyo jaṃbudvīpaṃ gamiṣyāmaḥ || dharmalabdhaṃ sārthavāhaṃ saṃdiśanti || asmākaṃ vacanena jambudvīpe mitrajñātisālohitānāṃ [ārogyaṃ] pṛcchasi ete imahim eva vayaṃ abhiramiṣyāmaḥ || sārthavāho tān āha || bhavanto na etā mānuṣikā rākṣasīyo etā | taṃ mayā yuṣmākaṃ ādita evoktaṃ | ete vayaṃ śuve taṃ rākṣasībhavanam atikramiṣyāmaḥ te ca yuṣmākaṃ rākṣasīyo bahuprakāraṃ lobhayiṣyanti | tatra bhavantehi lobhaṃ na kartavyaṃ | yadi icchatha kṣemena svadeśaṃ gantuṃ mā bhavanto rākṣasīhi mānuṣikā ti cittaṃ utpādetha mā sarve anayāto vyasanam āpadyiṣyatha || te dāni dharmalabdhena sārthavāhena bahuprakāraṃ vuccaṃtā na śṛṇonti mohena mohitā ||

tataḥ dharmalabdho sārthavāhaḥ svakena parivāreṇātikrānto ca taṃ sarvaṃ rākṣasīnirmitāni bhavanāni antarahitāni svapnaṃ va pratibhāyensuḥ || tato paṃca vāṇijaśatāni paṃcahi rākṣasīśatehi sarve khāditā asthīny avaśeṣitāni || paṃca vāṇijakaśatāni bhakṣayitvā sarvaṃ taṃ rākṣasīgaṇaṃ sannipatitaṃ | saṃnipatitvā āhansuḥ || ayaṃ dharmalabdho sārthavāho punarpunaḥ imena mārgeṇa mahāsamudram avatarati labdhalābho ca punaḥpunar kṣemeṇa svadeśaṃ gacchati anyān api vāṇijakāṃ vigrāheti mā etena mārgeṇāgacchatha mā rākṣasīhi khajjiṣyatha | kā utsahati etaṃ dharmalabdhaṃ lobhetvā bhakṣayituṃ || tatra ekā rākṣasī bahumāyā praviṣṭā yāye bahūni vāṇijaśatāni upalobhitvā bhakṣitā | sā tāhi rākṣasīhi utsāhitā | dharmalabdhaṃ lobhehi tava bhakṣo bhaviṣyati || sā taruṇābhirūpāṃ strīm ātmānaṃ abhinirmiṇitvā dharmalabdhasya gacchaṃtasya pṛṣṭhato anubaddhā tasya sārthavāhasya darśanapathena punaḥpuno abhikrāmati na ca sārthavāhasya tatra strīyaṃ manaṃ gacchati || sārthavāhaḥ taṃ puṇyaṃ samudrapattanam avataritvā nānāprakārāṇi ratanāni gṛhya samudrāto kṣemeṇa jaṃbudvīpaṃ pratyuttīrṇo | sā rākṣasī tena strīrūpeṇa taruṇābhirūpeṇa sārthavāhasya dharmalabdhasya bahuprakāraṃ pralobhentī pṛṣṭhimena pṛṣṭhimaṃ anugacchati ||

yaṃ velaṃ dharmalabdho kṣemena vārāṇasyāṃ jānapadaṃ prāptaḥ tatra rākṣasī dharmalabdhasya sārthavāhasya sadṛśaṃ dārakaṃ abhinirmiṇitvā sārthavāhasya upanāmeti | yadi tvaṃ mama ujjhitvā gacchasi imaṃ putrakaṃ gṛhṇāhi ko etaṃ tvayā gatena unneṣyati || sārthavāho āha || na eṣo mama putro nāpi me tvaṃ bhāryā ahaṃ ca mānuṣo tvaṃ ca rākṣasī bahūni vāṇijakaśatāni ye yuṣmābhiḥ lobhitā anayāto vyasanam āpādi || sā grāmehi ca nagarehi ca nigamehi ca jānapadehi ca mahājanasya garhati || eṣo me dharmalabdho amukāto pattanāto priyaśabdehi ānetvā iha me chaḍḍeti | imaṃ pi putraṃ na gṛhṇāti mamāpi na unneti || so dāni sārthavāho mahājanena striyāhi ca puruṣehi ca upalabhyati | mā sārthavāha etāṃ striyaṃ samudrapattanāto ānetvā imahiṃ mellehi eṣo te putro tava sadṛśo || sārthavāha āha || na eṣo mama putro nāpy eṣā bhāryā mama rākṣasī eṣā bahūni vāṇijakaśatāni etāhi rākṣasīhi lobhetvā khāditā || sāpi rākṣasī tasya janasyāha || edṛśā ete arthalabdhā puruṣā yaṃ velaṃ striya anuraktā bhavanti tato guṇaśatāni bhāṣanti yaṃ velaṃ viraktā bhavanti taṃ velaṃ piśācanīyo ca kriyāmo rākṣasī ca avarṇaśatena cākruṣyāmaḥ || evaṃ rākṣasī taṃ janakāyaṃ pattīpayati || evaṃ sārthavāho dharmalabdho kṣemeṇa vārāṇasī svagṛham anuprāpto ||

tato ca vāṇijā āhuḥ sārthavāhaṃ nirantaraṃ |
yasyārthāya vayaṃ ghaṭṭāma rātriṃdivam atandritāḥ |
kathaṃ rūpān adhigacchema te no dyādhigatā iha ||

ārogyaṃ vārya vadesi jambudvīpasmi jñātayo |
iha evaṃ ramiṣyāma nāsti āgamanaṃ tahiṃ ||

sārthavāha āha ||

na khalu smṛtir vo asti viparyastāho māriṣa |
rākṣasīnāṃ tatha bhakṣā nacireṇa bhaviṣyatha ||

tvacaṃ vasāṃ ca māṃsaṃ ca pītvāna rudhiraṃ ca vo |
tuṣṭā rākṣasī bhaviṣyanti āhāreṇa samarpitā ||

yo me na kāhiti vacanaṃ paścāttāpī bhaviṣyati |
apare vāṇijā āhuḥ sārthavāhaṃ tad anantaraṃ ||

yasyārthāya vayaṃ ghaṭṭāma rātriṃdivam ataṃdritāḥ |
kathaṃ śabdān adhigacchema te no py adhigatā iha ||

ārogyaṃ vārya vadesi jambudvīpasmi jñātayo |
ihaiva vayaṃ ramiṣyāmo nāsti āgamanaṃ tahiṃ ||

apare khu vāṇijā āhuḥ sārthavāhaṃ tad anantaraṃ |
yasyārthāya vayaṃ ghaṭṭāma rātriṃdivam ataṃdritāḥ |
kathaṃ gandhān adhigacchema te maṃ adhigatā iha ||

ārogyaṃ vārya vadesi jaṃbudvīpasmi jñātayo |
ihaiva vayaṃ ramiṣyāma nāsti āgamanaṃ tahiṃ ||

apare khalu vāṇijāhuḥ sārthavāhaṃ tad anantaraṃ |
yasyārthāya vayaṃ ghaṭṭāma rātriṃdivam ataṃdritāḥ |
kathaṃ rasān adhigacchema te no py adhigatā iha ||

ārogyaṃ vāryaṃ vadesi jaṃbudvīpasmi jñātayo |
iha eva ramiṣyāmo nāsti āgamanaṃ tahiṃ ||

sārthavāha āha ||

taṃ khalu vo na smaratha viparyastāho māriṣa |
rākṣasīnāṃ tatha bhakṣā nacireṇa bhaviṣyatha ||

tvacaṃ ca vasāṃ ca māṃsaṃ ca pītvāna rudhiraṃ ca vo |
tuṣṭā rākṣasī bhaviṣyanti āhāreṇa samarpitāḥ ||

yaṃ me na kurvatha vacanaṃ paścāttāpī bhaviṣyatha |
apare khu vāṇijā āhuḥ sārthavāhaṃ tad anantaraṃ ||

yasyārthāya vayaṃ ghaṭṭāma rātriṃdivam atandritāḥ |
kathaṃ sparśān adhigacchema te maṃ adhigatā iha ||

ārogyaṃ vārya vadesi jaṃbudvīpasmi jñātayo |
iham eva ramiṣyāmo nāsti no gamanaṃ tahiṃ ||

sārthavāha āha ||

taṃ khu na smṛtir vo asti viparyastāho māriṣa |
rākṣasīnāṃ tatha bhakṣā nacireṇa bhaviṣyatha ||

tvacaṃ ca vasāṃ ca mānsaṃ ca pītvāna rudhivaṃ ca vo |
tuṣṭā rākṣasī bheṣyanti āhāreṇa samarpitāḥ |
yaṃ me na kurvatha vacanaṃ paścāttāpī bhaviṣyatha ||

tato ca vāṇijakā sarvāṃ rākṣasīyo bhayānikā |
āyase nagare ghore pratitiṣṭhe tad anantaraṃ ||

tā rākṣasīyo samāgatvā matiṃ kurvansu tāvatā |
ayaṃ vāṇijako eko āgatvāna punarpunaḥ |
svastinā tarata pāraṃ na taṃ śakyati khādituṃ ||

tato ca rākṣasī ekā paṇḍitā arthacintikā |
bahavo vāṇijā tāya upalobhetvāna khāditā ||

sā ca tāṃ avaca sarvāṃ māṃsabhakṣā sudāruṇāṃ |
ahaṃ taṃ lobhayiṣyāmi mama bhakṣo bhaviṣyati ||

vāṇijako sāgaraṃ tīrṇo sāpi uttīrṇa rākṣasī |
pṛṣṭhato anubandheti anubaddhā padaṃpadaṃ ||

ayaṃ te daharo putro tava śokena mariṣyati |
gṛhṇa tvaṃ kisya ujjhyati oraso ātmano tava ||

dharmalabdho āha ||

appehi yasya se bhāryā aputre putraṃ bhāṣasi |
mānuṣā na tuvaṃ rakṣī na māṃ śakṣyasi khādituṃ ||

sā ca grāmeṣu nigameṣu rāṣṭre janapadeṣu ca |
janajanasya ākhyāti ayaṃ ujjhati me pati ||

mahājano samāgamya striyaś ca puruṣā pi ca |
puruṣaṃ paribhāṣanti kasmād ujjhesi bhāryarāṃ ||

kṣatriyā brāhmaṇā vaiśyā śūdrā cātra samāgatā |
paruṣaṃ paribhāṣanti kasya ujjhesi bhāryarāṃ ||

dharmalabdho āha ||

na me eṣā māriṣa bhāryā rākṣasy eṣā bhayānikā |
manuṣyakhādikā raudrā evaṃ jānethanattave ||

yatra kālaṃ mahājanena upalabhyamāno dharmalabdho na icchati naiva me eṣa putro naiva me eṣā bhāryā rākṣasī eṣā niśācarā rākṣasī taṃ janakāyaṃ saṃjñāpayati | edṛśā ete arthalabdhā puruṣā tatraiva sārajyanti tatraiva virajyanti | yatra kālaṃ arthikā bhavanti strībhiḥ satataṃ priyaśatāni mantrenti yatra kālaṃ viraktā bhavanti tataḥ rākṣasīyo ca kriyāma piśācinīyo ca duḥkulīnā ca kriyāma apriyaśatena ākruṣyāmaḥ || sā dāni strī dharmalabdhena anicchiyati || amātyehi rājño brahmadattasya niveditaṃ || mahārāja dharmalabdhena mahāsārthavāhena samudrapattanāto strī ānītā prāsādikā darśanīyā parameṇa rūpeṇa samanvāgatā samānarūpā na jñāyati || dharmalabdho kenaci kāraṇena naiva bhāryāṃ icchati naiva taṃ putraṃ || rājñā amātyā āṇattā || śabdāpayatha dharmalabdhaṃ sārthavāhaṃ || so dāni amātyai rājño sakāśaṃ śabdāpito śabdāpitā api sā strī || rājño brahmadattasya tāṃ striyaṃ paśyitvā abhirūpāṃ darśanīyāṃ uttamena rūpeṇa samanvāgatāṃ rājño tatra striyaṃ atyarthaṃ anurāgo utpanno || so dāni taṃ sārthavāhaṃ āha || yadi tava etāye striye nārtho mama tāṃ dehi || mā mahārāja pramādaṃ karohi na eṣā mama bhāryā na mamaiṣa putro | eṣā samudrāto upalobhentī mama pṛṣṭhena pṛṣṭhimaṃ samanubaddhā pralobhanārthaṃ | na eṣā strī rākṣasī eṣā mā mahārāja atra manaṃ karohi || so dāni rājā tatra striyaṃ anurakto tāruṇyena rūpeṇa ca dharmalabdhasya na śṛṇoti | yathoktaṃ bhagavatā ||

rakto hy arthaṃ na jānāti rakto dharmaṃ na paśyati |
andhatamas tadā bhavati yaṃ rāgo sahate naraḥ ||

tena rākṣasī antaḥpuraṃ praveśitā || tāye sārdhaṃ rājā brahmadatto krīḍitvā ramitvā pravicārayitvā śayito || tāye rākṣasīye sarvasya rājakulasya osvāpanaṃ kṛtaṃ | saputrikāye rājā khādito || rājānaṃ bhakṣayitvā so putraḥ tatra rākṣasīnāṃ mūlaṃ preṣito | āgacchatha śīghraṃ imaṃ rājakulaṃ bhakṣayitavyaṃ || āmuhūrtasya so taṃ rākṣasīgaṇaṃ gṛhyāgato || tāhi tāye rātriye sarvaṃ taṃ rājakulaṃ sābhyantarabāhiraṃ sastrīpuruṣaṃ sakumārīkaṃ sahasti sāśvaṃ tāye rātriye sarvaṃ khāditaṃ asthikaraṃkāni avaśeṣīkṛtāni ||

prabhātāye rātrīye amātyā rājakulaṃ gatā paśyanti dvārāṇi baddhakāni | purohitā pi āgatā bhaṭabalāgrā āgatā śreṣṭhinaigamā dharma­labdhasārthavāhapramukho vāṇijagrāmo āgato sarve sukharātrīpṛcchikā yathā anyadāpi | paśyanti tāni rājakuladvārāṇi baddhakāni || te amātyā parasparaṃ pṛcchanti || kim evādya rājakuladvārā na muṃcanti | anyakālaṃ rājakuladvārāṇi muktāni bhavanti rājakulaṃ siktasaṃmṛṣṭaṃ bhavati āsanaprajñptī ca kṛtā bhavati | na kasyacic chabdaṃ śruṇīyati strīśabdaṃ vā puruṣaśabdaṃ vā hastiśabdaṃ vāśvaśabdaṃ vā evaṃ vistīrṇe rājakule evaṃ mahājanakāye na kasyacic chabdo śrūyati || dharmalabdho sārthavāho āha || bhavanto yūyaṃ na rājakulāto śabdaṃ śruṇiṣyatha | sā rākṣasī atra dāruṇā mānsaśoṇitabhojanā praveśitā | tāye atra mahādīnavaṃ utpāditaṃ | muṃcāpetha etāni dvārāṇi yāvaj jānāma rājakulasya vartamānaṃ || amātyehi niśreṇiṃ ānayitvā puruṣā āropitā gacchatha dvārāṇi muṃcatha tti || puruṣā rājakulaṃ cārūḍhā paśyanti ca atra hastikaraṃkāni cāśvakaraṃkāni ca | ete ca nivedayanti janakāyasya || sarvaṃ imaṃ rājakulaṃ khāditaṃ karaṃkāny evāvaśeṣitāni || te dāni vucyanti otaritvā muñcatha etāni dvārāṇi || tato otaritvā dvārāṇi muktāni amātyā ca bhaṭabalāgrā ca naigamā ca bāhirarājakuladvāraṃ praviṣṭāḥ paśyanti ca hastibāhirīye asthikaraṃkāni aśvabāhirīye pi karaṃkāny avaśeṣitāni teṣāṃ hastimeṇṭhānāṃ aśvameṇṭhānāṃ pi asthīny avaśeṣitāni | yathā śmaśānaṃ evan taṃ bāhyato rājakulaṃ bhayabhairavadurgandhaṃ || abhyantarato pi rājakuladvārāṇi muṃcitvā dvāraṃ praviṣṭā tatraiva rājño pi devīnāṃ pi asthīny avaśeṣitāni | evan taṃ rājakulaṃ abhyantarabāhyato śmaśānabhūtaṃ bhayabhairavadurgandhaṃ ||

tato tehi amātyehi ca naigamehi ca mahājanakāyaṃ saṃnipātetvā taṃ rājakulaṃ sābhyantarabāhiraṃ śodhāpitaṃ siktasaṃmṛṣṭaṃ kārāpitaṃ dhūpanadhūpitaṃ tasya rājño devīnāṃ ca sarveṣāṃ śarīre pūjā kṛtā samantato nagarasya gulmā sthāpitā caturaṃgabalakāyaṃ niveśitaṃ hastikāyaṃ aśvakāyaṃ rathakāyaṃ pattikāyaṃ || evan taṃ nagaraṃ sajanapadaṃ rakṣīyati mā koci rājā aparādhyeyāti || te dāni amātyā ca naigamā ca jānapadā ca saṃnipatitvā mantraṃ dhārenti parasparaṃ saṃmantrenti || bhavanto ko iha asmākaṃ vārāṇasīye rājā bhaviṣyati yo śakyeya imaṃ rājyaṃ dharmeṇa paripālayituṃ || teṣāṃ sarveṣāṃ rājāmātyānāṃ naigamajanapadānāṃ ca etad abhūṣi || nānyo rājā yogyo vārāṇasyāṃ sthāpayitvā dharmalabdhaṃ sārthavāhaṃ | eṣo puṇyavanto cāpramatto ca | yakṣarākṣasā api na śaknuvanti avatāram adhigantuṃ | tatra triṣkuttaṃ mahāsamudraṃ avatīrṇaḥ siddhapātro ca sarvakālaṃ kṣemeṇa pratyāgato || tehi so dharmalabdho sārthavāho sarvasauvarṇa­mahā­siṃ­hāsane niṣīdāpetvā rājye bhiṣikto ||

bhagavān āha || syāt khalu punaḥ bhikṣavaḥ yuṣmākam evam asyād anyaḥ sa tena kālena tena samayena dharmalabdho nāma sārthavāha abhūṣi | na etad evaṃ draṣṭavyaṃ | tat kasya hetoḥ | ahaṃ sa bhikṣavaḥ tena kālena tena samayena dharmalabdho nāma sārthavāha abhūṣi || yā sā rākṣīmahattarikā etā sā māradhītā | (tadā rākṣasīnāṃ mahattarikā abhūnsuḥ) tadāpi etā mamāvatārārthī avatāraṃgaveṣī upasaṃkrāntā na ca mama śaktā avatāram adhigantuṃ etarahiṃ py etā mamāvatārārthī avatāraṃgaveṣī upasaṃkrāntā no tatra nāma me śaktā avatāram adhigantuṃ ||

aśroṣīt khalu yadā rājā mahāmātrāṇam antike |
mahāsamudrapārāṃ strīṃ dharmalabdho na icchati ||

āṇapesi tadā rājā mahāmātyāṃ tad anantaraṃ |
sace eṣa necchati strīṃ praveśethāntaḥpuraṃ mama ||

antarāyaṃ vijānitvā na sānaṃ khāyi rākṣasī |
sā tatra putraṃ preṣeti rākṣasīṇāṃ nivedakaṃ |
bhakṣito khu mayā rājā kṣipraṃ āgacchathattave ||

rākṣasīnāṃ gatā paṃca raudrā rudhirabhojanā |
sarve rājakulaṃ gatvā parākramensu yathāgataṃ ||

pūrve nivāsaṃ bhagavān pūrvejātim anusmaraṃ |
jātakam idam ākhyāsi śāstā bhikṣūṇam antike |
te skandhā te ca dhātavaḥ tāni āyatanāni ca ||

ātmānam adhikṛtya bhagavāṃ etam arthaṃ viyākaret* |
anavarāgrasmiṃ saṃsāre yatra me uṣitaṃ purā ||

dharmalabdho ahaṃ āsi vāṇijako arthacintako |
māradhītaro rākṣasī evaṃ dhāretha jātakaṃ ||

evam aparimitaṃ bahuduḥkhaṃ
uccanīcaṃ caritaṃ purāṇaṃ |
vigatajvaro vigataśoko
bhagavāṃ bhāṣati bhikṣusaṃghamadhye ||

dharma­labdhasya sārthavāhasya jātakaṃ samāptaṃ ||