Udānavarga

1. Anityavarga

siddham

− ⏑ − − । ⏑ − − ⏑ ।। − ⏑ − ⏑ । ⏑ − ⏑ − pathyā Śloka
stīnamiddhaṁ vinodyeha saṁpraharṣya ca mānasam
⏑ ⏑ − − । ⏑ − − ⏑ ।। ⏑ − − ⏑ । ⏑ − ⏑ −
śṛṇutemaṁ pravakṣyāmi udānaṁ jinabhāṣitam ।।

− ⏑ − − । ⏑ ⏑ ⏑ − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ − navipulā
evam ukta bhagavatā sarvābhijñena tāyinā ।
⏑ ⏑ − ⏑ । − − ⏑ − ।। ⏑ − − ⏑ । ⏑ − ⏑ − tavipulā
anukampakenarṣiṇā śarīrāntimadhāriṇā ।।

⏑ − − ⏑ । ⏑ − − − ।। − − − । ⏑ − ⏑ −
anityā bata saṁskārā utpādavyadharmiṇaḥ
− − ⏑ ⏑ । ⏑ − − − ।। − − ⏑ ⏑ । ⏑ − ⏑ −
utpadya hi nirudhyante teṣāṁ vyupaśamaḥ sukham ।।

− ⏑ − − । ⏑ − − ⏑ ।। − − − ⏑ । ⏑ − ⏑ −
ko nu harṣaḥ ka ānanda evaṁ prajvalite sati ।
− ⏑ − − । ⏑ − − − ।। ⏑ − − ⏑ । ⏑ − ⏑ −
andhakāraṁ praviṣṭāḥ stha pradīpaṁ na gaveṣatha ।।

− − − ⏑ । ⏑ − − ⏑ ।। − − − ⏑ । ⏑ − ⏑ −
yānīmāny apaviddhāni vikṣiptāni diśo diśam
− − ⏑ − । − , − − ⏑ ।। − ⏑ − − । ⏑ − ⏑ − mavipulā
kāpotavarṇāny asthīni tāni dṛṣṭveha kā rati ।।

− − − ⏑ । ⏑ − − − ।। − − ⏑ ⏑ । ⏑ − ⏑ −
yām eva prathamāṁ rātriṁ garbhe vasati mānavaḥ
⏑ − ⏑ − । − ⏑ ⏑ − ।। ⏑ − ⏑ ⏑ । ⏑ − ⏑ − bhavipulā
aviṣṭhitaḥ sa vrajati gataś ca na nivartate ।।

− ⏑ − − । ⏑ − − − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ −
sāyam eke na dṛśyante kālyaṁ dṛṣṭā mahājanāḥ
− − − − । ⏑ − − − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ −
kālya caike na dṛṣṭante yaṁ dṛṣṭā mahājanāḥ ।।

− ⏑ − − । ⏑ − − − ।। ⏑ ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
tatra ko viśvasen martyo daharo 'smīti jīvite ।
⏑ ⏑ − − । ⏑ − − − ।। ⏑ − − − । ⏑ − ⏑ −
daharāpi mriyante hi narā nāryaś ca-n-ekaśaḥ ।।

− ⏑ − − । ⏑ − − − ।। ⏑ − − − । ⏑ − ⏑ −
garbha eke vinaśyante tathaike sūtikākule ।
⏑ ⏑ − − । ⏑ − − − ।। ⏑ − − ⏑ । ⏑ − ⏑ −
parisṛptās tathā hy eke tathaike paridhāvinaḥ ।।

− ⏑ − − , । − ⏑ − − ।। − ⏑ − ⏑ । ⏑ ⏑ ⏑ − ravipulā
ye ca vṛddhā ye ca dahrā ye ca madhyamapuruṣāḥ
⏑ ⏑ − − , । − ⏑ − − ।। ⏑ − − − । ⏑ − ⏑ − ravipulā
anupūrvaṁ pravrajanti phalaṁ pakvaṁ va bandhanāt ।।

⏑ − ⏑ − । − , − − − ।। − − ⏑ ⏑ । ⏑ − ⏑ − mavipulā
yathā phalānāṁ pakvānāṁ nityaṁ patanato bhayam
− − − − । ⏑ − − − ।। − − ⏑ ⏑ । ⏑ − ⏑ −
evaṁ jātasya martyasya nityaṁ maraṇato bhayam ।।

⏑ − ⏑ − । ⏑ − − − ।। − ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
yathāpi kumbhakāreṇa mṛttikābhājanaṁ ktam
− − − ⏑ । ⏑ − − − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ −
sarvaṁ bhedanaparyantam evaṁ martyasya jīvitam ।।

⏑ − ⏑ − । − ⏑ ⏑ − ।। − ⏑ ⏑ − । ⏑ − ⏑ − bhavipulā
yathāpi tantre vitate yad yad utaṁ samupyate
− − ⏑ ⏑ । ⏑ − − − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ −
alpaṁ bhavati vātavyam eva martyasya jīvitam ।।

⏑ − ⏑ ⏑ । ⏑ − − − ।। ⏓ ⏓ ⏓ ⏓ । ⏑ − ⏑ −
yathāpi va . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
⏓ ⏓ ⏓ ⏑ । ⏑ − − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ −
. . . . . ghatano bhavati evaṁ martyasya jīvitam ।।

⏑ − ⏑ − , । − ⏑ − − ।। − ⏑ − ⏑ । ⏑ − ⏑ − ravipulā
yathā nadī pārvatīyā gacchate na nivartate
− ⏑ − − । ⏑ − − − ।। − ⏑ − ⏑ । ⏑ − ⏑ −
evam āyur manuṣyāṇāṁ gacchate na nivartate ।।

⏑ ⏑ − ⏑ । ⏑ − − − ।। − ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
kisara ca parittaṁ ca tac ca duḥkhena saṁyutam
⏑ ⏑ − − । ⏑ − − − ।। − ⏑ − ⏑ । ⏑ − ⏑ −
udake daṇḍarājīva kṣipram eva vinaśyati ।।

⏑ − − − । ⏑ − − − ।। − − ⏑ ⏑ । ⏑ − ⏑ −
yathā daṇḍena gopālo gāḥ prāpayati gocaram
− − − − । ⏑ − − − ।। − − − ⏑ । ⏑ − ⏑ −
evaṁ rogair jarāmṛtyuḥ āyuḥ prāpayate nṛṇām ।।

⏑ ⏑ − ⏑ । ⏑ − − − ।। − ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
atiyānti hy ahorātrā jīvitaṁ coparudhyate ।
− − − ⏑ । ⏑ − − − ।। ⏑ ⏑ − ⏑ । ⏑ − ⏑ −
āyu kṣīyati martyānāṁ kunadīṣu yathaudakam ।।

⏓ ⏓ ⏓ ⏓ । ⏑ − − − ।। − ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
. . . . . . . . . . . . . . . . . jīvita coparudhyate ।.
⏓ ⏓ ⏓ ⏓ । ⏑ − − − ।। ⏓ ⏓ ⏓ ⏓ । ⏑ − ⏑ −
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ।।

− − − ⏑ । ⏑ − − − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ −
dīrghā jāgarato rātrir dīrghaṁ śrāntasya yojanam
− − − − । ⏑ − − − ।। − − ⏑ ⏑ । ⏑ − ⏑ −
dīrgho bālasya saṁsāra saddharmam avijānataḥ ।।

− − − ⏑ । ⏑ − − − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ −
putro me 'sti dhanaṁ me 'stīty evaṁ bālo vihanyate
− − ⏑ − । ⏑ − − − ।। − ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
ātmaiva hy ātmano nāsti kasya putraḥ kuto dhanam ।।

⏑ ⏑ − ⏓ । ⏑ − − − ।। ⏓ ⏓ ⏓ ⏓ । ⏑ − ⏑ −
maraṇe. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
⏓ ⏓ ⏓ ⏓ । ⏑ − − − ।। ⏓ ⏓ ⏓ ⏓ । ⏑ − ⏑ −
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ।।

⏑ − − ⏑ । ⏑ − − − ।। ⏑ ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
anekāni sahasrāṇi naranārīśatāni ca
− − − ⏑ । ⏑ − − − ।। ⏑ − − − । ⏑ − ⏑ −
bhogāṁ vai samudānīya vaśaṁ gacchanti mṛtyunaḥ ।।

− − ⏑ − । − ⏑ ⏑ − ।। ⏑ ⏑ − − । ⏑ − ⏑ − bhavipulā
sarve kṣayāntā nicayāḥ patanāntāḥ samucchrayāḥ
− − − − । ⏑ − − − ।। ⏑ ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
saṁyogā viprayogāntā maraṇāntaṁ hi jīvitam ।।

− − − − । ⏑ − − − ।। ⏑ ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
sarve satvā mariṣyanti maraṇāntaṁ hi jīvitam
⏑ − − ⏑ । ⏑ − − − ।। − ⏑ − ⏑ । ⏑ − ⏑ −
yathākarma gamiṣyanti puṇyapāpaphalopagāḥ ।।

⏑ ⏑ − − । ⏑ − − − ।। ⏑ ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
narakaṁ pāpakarmāṇaḥ kṛtapuṇyās tu sadgatim
− − ⏑ − । − , − − − ।। − − − ⏑ । ⏑ − ⏑ − mavipulā
anye tu mārgaṁ bhāvyeha nirvāsyanti nirāsravāḥ ।।

− − ⏑ − । − , ⏑ ⏑ । − ⏑ − − Triṣṭubh
naivāntarīkṣe na samudramadhye
⏑ − ⏑ − । − , ⏑ ⏑ । − ⏑ − −
na parvatānāṁ vivaraṁ praviśya
⏑ − ⏑ − । − , ⏑ ⏑ । − ⏑ − −
na vidyate 'sau pṛthivīpradeśo
− − ⏑ − , । − ⏑ ⏑ । − ⏑ − −
yatra sthitaṁ na prasaheta mṛtyuḥ ।।

− − ⏑ − । − , ⏑ − । − ⏑ − ⏑ − Jagatī
ye ceha bhūtā bhaviṣyanti vā punaḥ
− − ⏑ − । − ⏑ , ⏑ । − ⏑ − − Triṣṭubh x 3
sarve gamiṣyanti prahāya deham
− − ⏑ − । − , ⏑ ⏑ । − ⏑ − −
tāṁ sarvahāniṁ kuśalo viditvā
− − ⏑ − , । − ⏑ − । − ⏑ − −
dharme sthito brahmacaryaṁ careta ।।

− − ⏑ − । − ⏑ , ⏑ । − ⏑ − ⏑ − Jagatī x 2
jīrṇaṁ ca dṛṣṭveha tathaiva rogiṇaṁ
⏑ − ⏑ − । − , ⏑ ⏑ । − ⏑ − ⏑ −
mṛtaṁ ca dṛṣṭvā vyapayātacetasam
⏑ − ⏑ − । − , ⏑ ⏑ । − ⏑ − − Triṣṭubh x 2
jahau sa dhīro gṛhabandhanāni
− − ⏑ − । − ⏑ , ⏑ । − ⏑ − −
kāmā hi lokasya na supraheyāḥ

− − ⏑ − , । − ⏑ ⏑ । − ⏑ − − Triṣṭubh
jīryanti vai rājarathāḥ sucitrā
⏑ − ⏑ − । − ,⏑ ⏑ । − ⏑ − −
hy atho śarīram api jarām upaiti
⏑ − ⏑ − । − , ⏑ ⏑ । − ⏑ − −
satāṁ tu dharmo na jarām upaiti
− − ⏑ − , । − ⏑ ⏑ । − ⏑ − −
santo hi taṁ satsu nivedayanti ।।

− − − ⏑ । ⏑ − − − ।। ⏑ − ⏑ ⏑ । ⏑ − ⏑ −
dhik tvām astu jare grāmye virūpakaraṇī hy asi ।
⏑ − ⏑ − । ⏑ − − − ।। ⏑ ⏑ − ⏑ । ⏑ − ⏑ −
tathā manoramaṁ bimbaṁ jarayā hy abhimarditam ।।

− ⏑ − ⏑ । ⏑ − − − ।। − ⏑ − ⏑ । ⏑ − ⏑ −
yo 'pi varṣaśataṁ jīvet so 'pi mṛtyuparāyaṇaḥ
⏑ ⏑ − − । ⏑ − − − ।। − − − ⏑ । ⏑ − ⏑ −
anu hy enaṁ jarā hanti vyādhir vā yadi vāntakaḥ ।।

⏑ − ⏑ − । ⏑ , ⏑ ⏑ । − ⏑ − − Triṣṭubh
sadā vrajanti hy anivartamānā
⏑ − ⏑ − । − ⏑ , ⏑ । − ⏑ − −
divā ca rātrau ca vilujyamānāḥ
− − ⏑ − । − ⏑ , ⏑ । − ⏑ − −
matsyā ivātīva hi tapyamānā
− − ⏑ − । − , ⏑ ⏑ । − ⏑ − −
duḥkhena jātīmaraṇena yuktāḥ ।।

⏓ ⏓ ⏓ ⏓ । ⏑ − − − ।। ⏓ ⏓ ⏓ ⏓ । ⏑ − ⏑ −
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
⏓ ⏓ ⏓ ⏓ । ⏑ − − − ।। ⏓ ⏓ ⏓ ⏓ । ⏑ − ⏑ −
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ।।

− − ⏑ − । ⏑ − − − ।। ⏑ ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
āyur divā ca rātrau ca caratas tiṣṭhatas tathā ।
⏑ − − − । ⏑ − − − ।। − ⏑ − ⏑ । ⏑ − ⏑ −
nadīnāṁ vā yathā sroto gacchate na nivartate ।।

− − − ⏑ । ⏑ − − − ।। − ⏑ − ⏑ । ⏑ − ⏑ −
yeṣāṁ rātridivāpāye hy āyur alpataraṁ bhavet
− − ⏑ − । ⏑ − − − ।। − ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
alpodake va matsyānāṁ kā nu teṣāṁ ratir bhavet ।।

⏑ ⏑ − ⏑ । ⏑ − − − ।। − ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
parijīrṇam idaṁ rūpaṁ roganīḍaṁ prabhaṅguram
− ⏑ − − । ⏑ − − − ।। ⏑ ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
bhetsyate pūty asaṁdehaṁ maraṇāntaṁ hi jīvitam ।।

⏑ ⏑ − ⏑ । ⏑ − − − ।। ⏑ ⏑ − ⏑ । ⏑ − ⏑ −
aciraṁ bata kāyo 'yaṁ pṛthivīm adhiśeṣyate ।
− − ⏑ − । ⏑ − − − ।। ⏑ − − − । ⏑ − ⏑ −
śunyo vyapetavijñāno nirastaṁ vā kaḍaṅgaram ।।

⏑ ⏑ − ⏑ । ⏑ − − − ।। ⏑ ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
kim anena śarīreṇa sravatā pūtinā sadā ।
− − − − । ⏑ − − − ।। ⏑ − ⏑ ⏑ । ⏑ − ⏑ −
nityaṁ rogābhibhūtena jarāmaraṇabhīruṇā ।।

⏑ − ⏑ − । ⏑ − − − ।। − ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
anena pūtikāyena hy ātureṇa prabhaṅguṇā ।
⏑ − ⏑ ⏑ । ⏑ − − − ।। − − − ⏑ । ⏑ − ⏑ −
nigacchatha parāṁ śāntiṁ yogakṣemam anuttaram ।।

⏑ ⏑ − − । ⏑ − − − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ −
iha varṣaṁ kariṣyāmi hemantaṁ grīṣmam eva ca ।
− − ⏑ − । ⏑ − − − ।। − ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
bālo vicintayaty evam antarāyaṁ na paśyati ।।

− − ⏑ ⏑ । ⏑ − − − ।। − − ⏑ ⏑ । ⏑ − ⏑ −
taṁ putrapaśusaṁmattaṁ vyāsaktamanasaṁ naram
− − − − । ⏑ − − − ।। − ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
suptaṁ grāmaṁ mahaughaiva mṛtyur ādāya gacchati ।

⏑ − ⏑ − । − , − − − ।। ⏑ ⏑ − − । ⏑ − ⏑ − mavipulā
na santi putrās trāṇāya na pitā nāpi bāndhavāḥ
− ⏑ − − । ⏑ − − − ।। ⏑ − − − । ⏑ − ⏑ −
antakenābhibhūtasya na hi trāṇā bhavanti te ।।

⏑ − ⏑ − । − , − − − ।। ⏑ − − − । ⏑ − ⏑ − mavipulā
idaṁ kṛtaṁ me kartavyam idaṁ kṛtvā bhaviṣyati ।
− − − − । ⏑ − − − ।। ⏑ − − − । ⏑ − ⏑ −
ity evaṁ spondato martyā jarā mṛtyuś ca mardati ।।

− − ⏑ − , । − ⏑ ⏑ । − ⏑ − ⏑ − Jagatī
tasmāt sadā dhyānaratāḥ samāhitā
− − ⏑ − , । − ⏑ ⏑ । − ⏑ − ⏑ −
hy ātāpino jātijarāntadarśinaḥ
− − ⏑ − । − , ⏑ ⏑ । − ⏑ − ⏑ −
māraṁ sasainyaṁ hy abhibhūya bhikṣavo
⏑ − ⏑ − । − , ⏑ ⏑ । − ⏑ − ⏑ −
bhaveta jātīmaraṇasya pāragāḥ ।।

।। anityavargaḥ 1 ।। ।।