Udānavarga

19. Aśvavarga

− − ⏑ − । − , ⏑ ⏑ । − − − − Triṣṭubh
bhadro yathāśvaḥ kaśayābhispṛṣṭa
− − ⏑ − , । − ⏑ ⏑ । − ⏑ − −
hy ātāpinaḥ saṁvijitāś careta ।
− − ⏑ − , । − ⏑ ⏑ । − ⏑ − −
śrāddhas tathā śīlaguṇair upetaḥ
⏑ − ⏑ − , । − ⏑ ⏑ । − ⏑ − −
samāhito dharmaviniścayajñaḥ
⏑ − ⏑ − , । − ⏑ ⏑ । − ⏑ − −
jitendriyaḥ kṣāntibalair upeto
⏑ − ⏑ − । − , ⏑ ⏑ । − ⏑ − −
jahāti sarvāṁ sa bhavān aśeṣān ।।

− − ⏑ − । − , ⏑ ⏑ । − ⏑ − ⏑ − Jagatī
bhadro yathāśvaḥ kaśayābhitāḍita
− − ⏑ − , । − ⏑ ⏑ । − ⏑ − − Triṣṭubh x 3
hy ātāpinaḥ saṁvijitāś careta ।
− − ⏑ − , । − ⏑ ⏑ । − ⏑ − −
śrāddhas tathā śīlaguṇair upetaḥ
⏑ − ⏑ − , । − ⏑ ⏑ । − ⏑ − −
samāhito dharmaviniścayajñaḥ
− − ⏑ − । − , ⏑ ⏑ । − ⏑ − ⏑ − Jagatī
saṁpannavidyācaraṇa pratismṛtas
− − ⏑ − । − , ⏑ ⏑ । − ⏑ − − Triṣṭubh
tāyī sa sarvaṁ prajahāti duḥkham ।।

− − ⏑ − । ⏑ , ⏑ ⏑ । − ⏑ − − Triṣṭubh
yasyendriyāṇi samatāṁ gatāni
− − ⏑ − , । − ⏑ ⏑ । − ⏑ − −
aśvo yathā sārathinā sudāntaḥ
⏑ − ⏑ − । − ⏑ , ⏑ । − ⏑ − −
prahīṇadoṣāya nirāsravāya
− − ⏑ − । − , ⏑ ⏑ । − ⏑ − −
devāpi tasmai spṛhayanti nityam ।।

− ⏑ − − । ⏑ − − − ।। − − ⏑ ⏑ । ⏑ − ⏑ −
apramattaḥ pramatteṣu supteṣu bahujāgaraḥ
⏑ ⏑ − ⏑ ⏑ । ⏑ − − − ।। − − − ⏑ । ⏑ − ⏑ −
abalāśva iva bhadrāśvaṁ hitvā yāti sumedhasam ।।

− ⏑ − − । ⏑ ⏑ ⏑ − ।। − − − ⏑ । ⏑ − ⏑ − navipulā
hrīniṣevī hi puruṣaḥ prājño yaḥ susamāhitaḥ
− ⏑ − − । ⏑ − − − ।। − − − ⏑ । ⏑ − ⏑ −
sarvapāpaṁ jahāty eṣa bhadrāśvo hi kaśām iva ।।

− − − ⏑ । ⏑ − − − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ −
dānto vai samitiṁ yāti dāntaṁ rājādhirohati ।
− − − − । ⏑ − − − ।। − ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
dāntaḥ śreṣṭho manuṣyāṇāṁ yo 'tivākyaṁ titīkṣati ।

− − − ⏑ । ⏑ − − − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ −
yo hy aśvaṁ damayej jānyam ājāneyaṁ ca saindhavam
− ⏑ − − । ⏑ − − − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ −
kuñjaraṁ vā mahānāgam ātmā dāntas tato varam ।। [i]
− − − ⏑ । ⏑ − − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ −
yac cehāśvataraṁ damayed ājanyaṁ vāpi saindhavam ।
− ⏑ − − । ⏑ − − − ।। − ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
kuñjaraṁ vā mahānāgam ātmadāntas tato varam ।। [ii]

− ⏑ − − । ⏑ − − − ।। − − ⏑ ⏑ । ⏑ − ⏑ −
na hy asau tena yānena tāṁ bhūmim adhigacchati ।
− ⏑ − ⏑ । ⏑ − − − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ −
ātmanā hi sudāntena kṣipraṁ śānti nigacchati ।[i]
⏑ ⏑ − ⏑ । ⏑ − − − ।। − − ⏑ ⏑ । ⏑ − ⏑ −
na hi tena sa yānena tāṁ bhūmim abhisaṁbhavet ।
− − ⏑ − । ⏑ − − − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ −
yām ātmanā sudāntena dānto dāntena gacchati ।। [ii]

− − − ⏑ । ⏑ − − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ −
yac cehāśvataraṁ damayed ājanyaṁ vāpi saindhavam ।
− ⏑ − − । ⏑ − − − ।। − ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
kuñjaraṁ vā mahānāgam ātmadāntas tato varam ।।

⏑ ⏑ − ⏑ । ⏑ − − − ।। − − ⏑ ⏑ । ⏑ − ⏑ −
na hi tena sa yānena tāṁ bhūmim abhisaṁbhavet ।
− − ⏑ − । ⏑ − − − ।। ⏑ − − − । ⏑ − ⏑ −
yām ātmanā sudāntena bhave duḥkhasya pāragaḥ ।।

− − − ⏑ । ⏑ − − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ −
yac cehāśvatara damayed ājanyaṁ vāpi saindhavam
− ⏑ − − । ⏑ − − − ।। − ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
kuñjaraṁ vā mahāgam ātmadāntas tato varam ।।

− ⏑ − − । ⏑ − − − ।। − − ⏑ ⏑ । ⏑ − ⏑ −
na hy asau tena yānena bhūmim adhigacchati
− ⏑ − ⏑ । ⏑ − − − ।। − − ⏑ ⏑ । ⏑ − ⏑ −
ātmanā hi sudāntena sarvās tyajati durgatīḥ ।। [i]
⏑ ⏑ − ⏑ । ⏑ − − − ।। − − ⏑ ⏑ । ⏑ − ⏑ −
na hi tena sa yānena tāṁ bhūmim abhisaṁbhavet
− − ⏑ − । ⏑ − − − ।। − − ⏑ ⏑ । ⏑ − ⏑ −
yām ātmanā sudāntena sarvāṁ tyajati durgatīḥ ।। [ii]

− − − ⏑ । ⏑ − − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ −
yac cehāśvataraṁ damayed ājanyaṁ vāpi saindhavam
− ⏑ − − । ⏑ − − − ।। − ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
kuñjaraṁ vā mahānāgam ātmadāntas tato varam ।।

− ⏑ − − । ⏑ − − − ।। − − ⏑ ⏑ । ⏑ − ⏑ −
na hy asau tena yānena bhūmim adhigacchati
− ⏑ − ⏑ । ⏑ − − − ।। − − ⏑ − । ⏑ − ⏑ −
ātmanā hi sudāntena sarvāṁ chinatti bandhanam ।। [i]
⏑ ⏑ − ⏑ । ⏑ − − − ।। − − ⏑ ⏑ । ⏑ − ⏑ −
na hi tena sa yānena tāṁ bhūmim abhisaṁbhavet
− − ⏑ − । ⏑ − − − ।। − − − ⏑ । ⏑ − ⏑ −
yām ātmanā sudāntena sarvāṁ chindati bandhanam ।। [ii]

− − − ⏑ । ⏑ − − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ −
yac cehāśvataraṁ damayed ājanyaṁ vāpi saindhavam ।
− ⏑ − − । ⏑ − − − ।। − ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
kuñjaraṁ vā mahānāgam ātmadāntas tato varam ।।

− ⏑ − − । ⏑ − − − ।। − − ⏑ ⏑ । ⏑ − ⏑ −
na hy asau tena yānena tāṁ bhūmim adhigacchati ।
− ⏑ − ⏑ । ⏑ − − − ।। − ⏑ − − । ⏑ − ⏑ − −
ātmanā hi sudāntena sarvaduḥkhāt pramucyate ।। [i]
⏑ ⏑ − ⏑ । ⏑ − − − ।। − − ⏑ ⏑ । ⏑ − ⏑ −
na hi tena sa yānena tāṁ bhūmim abhisaṁbhavet
− − ⏑ − । ⏑ − − − ।। − ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
yām ātmanā sudāntena sarvaduḥkhāt pramucyate ।। [ii]

− − − ⏑ । ⏑ − − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ −
yac cehāśvataraṁ damayed ājanyaṁ vāpi saindhavam
− ⏑ − − । ⏑ − − − ।। − ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
kuñjaraṁ vā mahānāgam ātmadāntas tato varam ।।

⏑ ⏑ − ⏑ । ⏑ − − − ।। − − ⏑ ⏑ । ⏑ − ⏑ −
na hi tena sa yānena tāṁ bhūmim abhisaṁbhavet
− − ⏑ − । ⏑ − − − ।। − − ⏑ − । ⏑ − ⏑ −
m ātmanā sudāntena sarvāṁ jahāti saṁpadam ।।

− − − ⏑ । ⏑ − − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ −
yac cehāśvataraṁ damayed ājanyaṁ vāpi saindhavam ।
− ⏑ − − । ⏑ − − − ।। − ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
kuñjaraṁ vā mahānāgam ātmadāntas tato varam ।।

− ⏑ − − । ⏑ − − − ।। − − ⏑ ⏑ । ⏑ − ⏑ −
na hy asau tena yānena tāṁ bhūmim adhigacchati ।
− ⏑ − ⏑ । ⏑ − − − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ −
ātmanā hi sudāntena nirvāṇasyaiva so 'ntike ।। [i]
⏑ ⏑ − ⏑ । ⏑ − − − ।। − − ⏑ ⏑ । ⏑ − ⏑ −
na hi tena sa yānena tāṁ bhūmim abhisaṁbhavet ।
− − ⏑ − । ⏑ − − − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ −
yām ātmanā sudāntena nirvāṇasyaiva so 'ntike ।। [ii]

− − ⏑ − । ⏑ ⏑ ⏑ − ।। − − ⏑ ⏑ । ⏑ − ⏑ − navipulā
ātmānam eva damayed bhadrāśvam iva sārathiḥ
− ⏑ − ⏑ । ⏑ − − − ।। ⏑ ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
ātmanā hi sudāntena smṛtimāṁ duḥkhapāragaḥ ।।

− − − − । ⏑ − − − ।। − − ⏑ ⏑ । ⏑ − ⏑ −
ātmaiva hy ātmano nāthaḥ ātmā śaraṇam ātmanaḥ
− − − ⏑ । ⏑ − − − ।। − − ⏑ ⏑ । ⏑ − ⏑ −
tasmāt saṁyamayātmānaṁ bhadrāśvam iva sārathiḥ ।।

।। aśvavargaḥ 19 ।। ।।