Udānavarga

2. Kāmavarga

− ⏑ − − । ⏑ − − − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ −
kāma jānāmi te mūlaṁ saṁkalpāt kāma jāyase
− − − − । ⏑ − − − ।। ⏑ − − ⏑ । ⏑ − ⏑ −
na tvāṁ saṁkalpayiṣyāmi tato me na bhaviṣyasi ।।

− − − − । ⏑ − − − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ −
kāmebhyo jāyate śokaḥ kāmebhyo jāyate bhayam
− − − − । ⏑ − − − ।। − ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
kāmebhyo vipramuktānāṁ nāsti śokaḥ kuto bhayam ।।

⏑ − − − । ⏑ − − − ।। ⏑ − − − । ⏑ − ⏑ −
ratibhyo jāyate śoko ratibhyo jāyate bhayam
⏑ − − − । ⏑ − − − ।। − ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
ratibhyo vipramuktānāṁ nāsti śokaḥ kuto bhayam ।।

− ⏑ − − । ⏑ − − − ।। ⏑ ⏑ − ⏑ । ⏑ − ⏑ −
madhurāgrā vipāke tu kaṭukā hy abhinanditāḥ
− − ⏑ − । ⏑ − − − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ −
kāmā dahanti vai bālān ulkevāmuñcataḥ karam ।।

⏑ − ⏑ − , । − ⏑ ⏑ । − ⏑ − − Triṣṭubh
na tad dṛḍhaṁ bandhanam āhur āryā
⏑ − ⏑ − , । − ⏑ − । − ⏑ − −
yad āyasaṁ dāravaṁ balbajaṁ vā ।
− − ⏑ − । − ⏑ , ⏑ । − ⏑ − −
saṁraktacittasya hi mandabuddheḥ
− − ⏑ , − । − ⏑ ⏑ । − ⏑ − −
putreṣu dāreṣu ca yā avekṣā ।।

− − ⏑ − .। − ⏑ ⏑ । − ⏑ − − Triṣṭubh
etad dṛḍhaṁ bandhanam āhur āryāḥ
⏑ − ⏑ − .। − ⏑ − । − ⏑ − −
samantataḥ susthiraṁ duṣpramokṣam
− ⏑ ⏑ − − । − , ⏑ ⏑ । − ⏑ − −
etad api cchitvā tu parivrajanti
− ⏑ − , । − ⏑ − । − ⏑ − −
hy anapekṣiṇaḥ kāmasukhaṁ prahāya ।।

⏑ − − − , । − ⏑ − । − ⏑ − − Triṣṭubh
na te kāmā yāni citrāṇi loke
− − ⏑ − । − , ⏑ ⏑ । − ⏑ − −
saṁkalparāgaḥ puruṣasya kāmaḥ
− − ⏑ − । − ⏑ , − । − ⏑ − −
tiṣṭhanti citrāṇi tathaiva loke
⏑ − ⏑ − । − , ⏑ ⏑ । − ⏑ − −
athātra dhīrā vinayanti cchandam ।।

⏑ − ⏑ − । − , ⏑ ⏑ । − ⏑ − − Triṣṭubh
na santi nityā manujeṣu kāmāḥ
− − ⏑ − । − , − ⏑ − । − ⏑ − −
santi tv anityā kāmino yatra baddhāḥ
− − ⏑ − । − , ⏑ ⏑ । − ⏑ − −
tāṁs tu prahāya hy apunarbhavāya
⏑ − ⏑ − । − ⏑ − । − ⏑ − −
hy anāgataṁ mṛtyudheyaṁ vadāmi ।।

− ⏑ − − । ⏑ − − − ।। ⏑ ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
chandajāto hy avasrāvī manasānāvilo bhavet
− − − − , । − ⏑ − − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ − 9 syllable ravipulā
kāmeṣu tv apratibaddhacitta ūrdvasroto nirucyate ।।

⏑ ⏑ − − । ⏑ − − − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ −
anupūrveṇa medhāvī stokaṁ stokaṁ kṣaṇe kṣaṇe ।
− − − ⏑ । ⏑ − − − ।। − ⏑ − ⏑ । ⏑ − ⏑ −
karmāro rajatasyaiva nirdhamen malam ātmanaḥ ।।

⏑ ⏑ − ⏑ ⏑ । ⏑ − ⏑ − ।। ⏑ ⏑ − − । ⏑ − ⏑ − Anuṣṭubh
rathakāra iva carmaṇaḥ parikartann upānaham
− − ⏑ − । ⏑ − − − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ −
yad yaj jahāti kāmānā tat tat saṁpadyate sukham ।।

− − − ⏑ । ⏑ − − − ।। − ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
sarvaṁ cet sukham iccheta sarvakāmāṁ parityajet
− ⏑ − ⏑ । ⏑ − − − ।। − − − ⏑ । ⏑ − ⏑ −
sarvakāmaparityāgī hy atyantaṁ sukham edhate ।।

− − − − । ⏑ ⏑ ⏑ − ।। ⏑ − − ⏑ । ⏑ − ⏑ − navipulā
vat kāmān anusaraṁ na tṛptiṁ manaso 'dhyagāt.
⏑ − ⏑ − । − ⏑ ⏑ । − ⏑ − − Triṣṭubh
tato nivṛttiṁ pratipaśyamānās
− − − − । − ⏑ − । − ⏑ − − Vedic opening
te vai tṛptāḥ prajñayā ye sutṛptāḥ ।।

− ⏑ − − । ⏑ − − − ।। ⏑ ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
śreyasī prajñayā tṛptir na hi kāmair vitṛpyate
− ⏑ − ⏑ । ⏑ − − − ।। − − ⏑ ⏑ । ⏑ − ⏑ −
prajñayā puruṣaṁ tṛptaṁ tṛṣṇā na kurute vaśam ।।

− − ⏑ − । − ⏑ ⏑ । − ⏑ − − Triṣṭubh
gṛddhā hi kāmeṣu narāḥ pramattā
।। − − − ⏑ । ⏑ − ⏑ −
hy adharme bata te ratāḥ
− ⏑ − − । ⏑ − − − ।। − ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
antarāyaṁ na te paśyanty alpake jīvite sati ।।

− − ⏑ − , । − ⏑ − − ।। − ⏑ − ⏑ । ⏑ − ⏑ − ravipulā
durmedhasaṁ hanti bhogo na tv ihātmagaveṣiṇam
− − − − । ⏑ − − − ।। − − − ⏑ । ⏑ − ⏑ −
durmedhā bhogatṛṣnābhir hanty ātmānam atho parān ।।

⏑ − − ⏑ । ⏑ − − − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ −
na karṣāpaṇavarṣeṇa tṛptiḥ kāmair hi vidyate ।
− − − ⏑ । ⏑ − − − ।। ⏑ ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
alpāsvādasukhāḥ kāṁā iti vijñāya paṇḍitaḥ ।।

⏑ ⏑ − − । ⏑ − − − ।। ⏑ ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
api divyeṣu kāmeṣu sa ratiṁ nādhigacchati ।
− − ⏑ ⏑ । ⏑ − − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ −
tṛṣṇākṣayarato bhavati buddhānāṁ śrāvakaḥ sadā ।।

− ⏑ − ⏑ । ⏑ − − − ।। ⏑ − ⏑ ⏑ । ⏑ − ⏑ −
parvato 'pi suvarṇasya samo himavatā bhavet
− − − − । ⏑ − − − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ −
vittaṁ taṁ nālam ekasya etaj jñātvā samaṁ caret ।।

− − ⏑ − , । − ⏑ ⏑ । − ⏑ − − Triṣṭubh
duḥkaṁ hi yo veda yato nidānaṁ
− − ⏑ − । ⏑ , ⏑ ⏑ । − ⏑ − −
kāmeṣu jantu sa kathaṁ rameta ।
− ⏑ − । − , − ⏑ । ⏑ ⏑ − −
upadhiṁ hi loke śalyam iti matvā
− − ⏑ − । − , ⏑ ⏑ । − ⏑ − −
tasyaiva dhīro vinayāya śikṣet ।।

।। kāmavargaḥ 2 ।। ।।