Udānavarga

20. Krodhavarga

− − ⏑ − , । − ⏑ ⏑ । − ⏑ − − Triṣṭubh
krodhaṁ jahed viprajahec ca mānaṁ
− − ⏑ − , । − ⏑ ⏑ । − ⏑ − −
saṁyojanaṁ sarvam atikrameta
− − − − । − , ⏑ ⏑ । − ⏑ − − Vedic opening
taṁ nāmne rūpe ca asajyamānam
⏑ − ⏑ − , । − ⏑ ⏑ । − ⏑ − −
akiñcanaṁ nānupatanti saṅgāḥ ।।

− − ⏑ − । − ⏑ ⏑ − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ − bhavipulā
krodhaṁ jahed utpatitaṁ rāgaṁ jātaṁ nivārayet
⏑ − − ⏑ । ⏑ − − − ।। − − ⏑ ⏑ । ⏑ − ⏑ −
avidyāṁ prajahed dhīraḥ satyābhisamayāt sukham ।।

− − − − । ⏑ − − − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ −
krodhaṁ hatvā sukhaṁ sete krodhaṁ hatvā na śocati ।
− − ⏑ ⏑ । ⏑ − − − ।। ⏑ ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
krodhasya viṣamūlasya madhuraghnasya bhikṣavaḥ
⏑ ⏑ − − । ⏑ − − − ।। − ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
vadham āryāḥ praśaṁsanti taṁ ca hatvā na śocati ।।

− ⏑ − ⏑ । ⏑ − − − ।। − ⏑ − ⏑ । ⏑ − ⏑ −
yat tu rocayati kruddho duṣkṛtaṁ sukṛtaṁ tv iti ।
− − ⏑ ⏑ । ⏑ − − − ।। − − ⏑ ⏑ । ⏑ − ⏑ −
paścāt sa vigate krodhe spṛṣṭvāgnim iva tapyate ।।

− − − − । ⏑ − − − ।। − ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
ahrīkaś cānavatrāpī cāvrataś caiva roṣaṇaḥ
− − − ⏑ । ⏑ − − − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ −
krodhena hy abhibhūtasya dvīpaṁ nāstīha kiṁ cana ।। [i]
− − − ⏑ । ⏑ − − − ।। ⏑ ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
ahrīkyo 'py anavatrāpi bhavati krodhano 'vrataḥ
− − ⏑ − । ⏑ − − − ।। − − − । ⏑ − ⏑ −
krodhena cābhibhūtasya na dvīpo bhavati kaś cana ।। [ii]

⏑ ⏑ − ⏑ । ⏑ − − − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ −
abalaṁ hi balaṁ tasya yasya krodhe balaṁ balam
− − ⏑ − । ⏑ − − − ।। ⏑ ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
kruddhasya dharmahīnasya pratipattir na vidyate ।।

− ⏑ − ⏑ । ⏑ − − − ।। − ⏑ − ⏑ । ⏑ − ⏑ −
yas tv ayaṁ balavāṁ bhūtvā durbalasya titīkṣati
− − − ⏑ । ⏑ − − − ।। − − ⏑ ⏑ । ⏑ − ⏑ −
tām āhuḥ paramāṁ kṣāntiṁ nityaṁ kṣamati durbalaḥ ।।

− ⏑ − − । ⏑ − − − ।। − ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
yaḥ pareṣāṁ prabhūḥ saṁs tu durbalāṁ satitīkṣati ।
− − − ⏑ । ⏑ − − − ।। − − ⏑ ⏑ । ⏑ − ⏑ −
tām āhuḥ paramāṁ kṣāntiṁ nityaṁ kṣamati durbalaḥ ।।

− − − ⏑ । ⏑ − − − ।। ⏑ ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
atyukto hi parair yo vai balavāṁ saṁtitīkṣati ।
− − − ⏑ । ⏑ − − − ।। − − ⏑ ⏑ । ⏑ − ⏑ −
tām āhu paramāṁ kṣāntiṁ nityaṁ kṣamati durbalaḥ ।।

− − − ⏑ । ⏑ − − − ।। ⏑ ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
ātmānaṁ ca paraṁ caiva mahato rakṣate bhayāt
− ⏑ − ⏑ । ⏑ − − − ।। ⏑ − − − । ⏑ − ⏑ −
yaḥ paraṁ kupitaṁ jñātvā svayaṁ tatropaśāmyati ।।

⏑ ⏑ − ⏑ । ⏑ − − − ।। − ⏑ − ⏑ । ⏑ − ⏑ −
ubhayoś carate so 'rtham ātmanasya parasya ca ।
− ⏑ − ⏑ । ⏑ − − − ।। ⏑ − − − । ⏑ − ⏑ −
yaḥ paraṁ kupitaṁ jñātvā svayaṁ tatropaśāmyati ।।

⏑ − − ⏑ । ⏑ − − − ।। − ⏑ − ⏑ । ⏑ − ⏑ −
ubhārthe caramāṇaṁ taṁ hy ātmanasya parasya ca
⏑ ⏑ − − । ⏑ − − − ।। − − ⏑ ⏑ । ⏑ − ⏑ −
abalaṁ manyate bālo dharmeṣv avavicakṣaṇaḥ ।।

⏑ − ⏑ − । ⏑ − − − ।। ⏑ − − ⏑ । ⏑ − ⏑ −
jayaṁ hi manyate bālo vacobhiḥ paruṣair vadan
− ⏑ ⏑ ⏑ । ⏑ − − − ।। − ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
nityam iva jayas tasya yo 'tivākyaṁ titīkṣati ।।

− − ⏑ − । − , ⏑ ⏑ । − ⏑ − −
śreṣṭhasya vākyaṁ kṣamate bhayena
− − ⏑ − । − , ⏑ ⏑ । − ⏑ − −
saṁrambhahetoḥ sadṛśasya caiva ।
− − ⏑ − । − ⏑ , ⏑ । − ⏑ − −
yo vai nihīnasya vacakṣameta
− − ⏑ − , । − ⏑ ⏑ । − ⏑ − −
tām uttamāṁ kṣāntim ihāhur āryāḥ ।।

− − − − । ⏑ − − − ।। ⏑ ⏑ − ⏑ । ⏑ − ⏑ −
kruddho vācaṁ na bhāṣeta pariṣatsv atha vā mithaḥ
− − ⏑ − । − ⏑ ⏑ − ।। ⏑ − − ⏑ । ⏑ − ⏑ − bhavipulā
krodhābhibhūta puruṣaḥ svam arthasṁ hi na budhyate ।।

− − ⏑ − । ⏑ − − − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ −
satyaṁ vaden na ca krudhyed dadyād alpād api svayam
− − − − । ⏑ − − − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ −
sthānair ebhis tribhir yukto devānām antikaṁ vrajet ।।

− − ⏑ ⏑ । ⏑ − − − ।। − − ⏑ ⏑ । ⏑ − ⏑ −
śāntasya hi kutaḥ krodho dāntasya samajīvinaḥ
− ⏑ − − । ⏑ − − − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ −
samyagājñāvimuktasya krodho nāsti prajānataḥ ।।

− − ⏑ − । − ⏑ ⏑ − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ − bhavipulā
tasyaiva pāpaṁ bhavati yaḥ kruddhe krudhyate punaḥ ।
− − − − । ⏑ − − − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ −
kruddheṣv akruddhamānas tu saṁgrāmaṁ durjayaṁ jayet ।।

− − − ⏑ । ⏑ − − − ।। ⏑ − − − । ⏑ − ⏑ −
akrodhena jayet krodham asādhuṁ sādhunā jayet
⏑ − ⏑ − । − , − − − ।। − − − ⏑ । ⏑ − ⏑ − mavipulā
jayet kadaryaṁ dānena satyena tv anṛtaṁ jayet ।।

− − − ⏑ । ⏑ − − − ।। − − ⏑ ⏑ । ⏑ − ⏑ −
akruddhasya kutaḥ krodho dāntasya samajīvinaḥ
− ⏑ − − । ⏑ − − − ।। − − − ⏑ । ⏑ − ⏑ −
samyagājñāvimuktasya krodhas tasya na vidyate ।।

− − − − । ⏑ − − − ।। ⏑ − − − । ⏑ − ⏑ −
akrodhaś cāvihiṁsā ca vasaty āryeṣu sarvadā
⏑ − − ⏑ । ⏑ − − − ।। − ⏑ ⏑ − । ⏑ − ⏑ −
sadā pāpajane krodhas tiṣṭhati parvato yathā ।।

− ⏑ − ⏑ । ⏑ − − − ।। ⏑ − − ⏑ । ⏑ − ⏑ −
yas tv ihotpatitaṁ krodhaṁ rathaṁ bhrāntam iva dhārayet
⏑ − ⏑ − । ⏑ − − − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ −
vadāmi sārathiṁ taṁ tu raśmigrāho 'yam anyathā ।।

।। krodhavargaḥ 20 ।। ।।

uddānam ।।
śramaṇo mārgasatkāro drohasmṛtiprakīrṇakaḥ
udakaṁ puṣpaṁ aśvaś-ca saha krodhena te daśaḥ ।। ।।