Udānavarga

3. Tṛṣṇāvarga

⏑ − − ⏑ ⏑ ⏑ । − ⏑ − ⏑ − Vaitālīya
vitarkapramathitasya jantunas
− ⏑ − − ⏑ ⏑ । − ⏑ − ⏑ −
tīvrarāgasya śubhānudarśinaḥ
− − − । − ⏑ − ⏑ −
bhūyas tṛṣṇā pravardhate
− − − ⏑ ⏑ । − ⏑ − ⏑ −
gāḍhaṁ hy eṣa karoti bandhanam ।।

⏑ − − ⏑ ⏑ ⏑ । − ⏑ − ⏑ − Vaitālīya
vitarkavyupaśame tu yo rato
⏑ ⏑ − − ⏑ ⏑ । − ⏑ − ⏑ −
hy aśubhāṁ bhāvayate sadā smṛtaḥ
− − − । − ⏑ − ⏑ −
tṛṣṇā hy eṣa prahāsyate
⏑ ⏑ ⏑ ⏑ − ⏑ ⏑ । − ⏑ − ⏑ −
sa tu khalu pūtikaroti bandhanam ।।

− − ⏑ − । − , − − − ।। − ⏑ − − । ⏑ − ⏑ − mavipulā
kāmāndhajālaprakṣiptās tṛṣṇayācchāditāḥ prajāḥ
⏑ − − − । ⏑ − − − ।। − ⏑ − ⏑ । ⏑ − ⏑ −
pramattā bandhane baddhā matsyavat kupināmukhe ।
⏑ − ⏑ ⏑ । ⏑ − − − ।। − − − ⏑ ⏑ ⏑ ⏑ । ⏑ − ⏑ −
jarāmaraṇam āyānti vatsaḥ kṣīrapaka iva mātaram ।।

⏑ ⏑ − ⏑ ⏑ । − ⏑ − ⏑ − Vaitālīya
manujasya pramattacāriṇas
− − − ⏑ ⏑ । − ⏑ − ⏑ −
tṛṣṇā vardhati māluteva hi ।
⏑ ⏑ − ⏑ ⏑ । − ⏑ − ⏑ −
sa hi saṁsarate punaḥ punaḥ
⏑ ⏑ − − ⏑ ⏑ । − ⏑ − ⏑ −
phalam icchann iva vānaro vane ।।

⏑ ⏑ − ⏑ − । − ⏑ − ⏑ − Vaitālīya
saritāni vai snehitāni vai
− ⏑ − − ⏑ ⏑ । − ⏑ − ⏑ −
saumanasyāni bhavanti jantunaḥ
− − ⏑ ⏑ । − ⏑ − ⏑ −
ye sātasitāḥ sukhaiṣiṇas
− − − ⏑ ⏑ । − ⏑ − ⏑ −
te vai jātijaropagā narāḥ ।।

− − ⏑ ⏑ । − ⏑ − ⏑ − Vaitālīya
tṛṣṇābhir upaskṛtāḥ prajāḥ
⏑ ⏑ − − ⏑ ⏑ । − ⏑ − ⏑ −
paridhāvanti śaśā va vāgurām
− − ⏑ − । − ⏑ − − irregular x 2
saṁyojanaiḥ saṅgasaktā
− − − ⏑ ⏑ − ⏑ − ⏑ ⏑ − −
duḥkhaṁ yānti punaḥ punaś cirarātram ।।

− ⏑ − ⏑ । ⏑ − − − ।। − ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
tṛṣṇayā grathitāḥ satvā raktacittā bhavābhave ।
− − ⏑ − । ⏑ − − − ।। ⏑ − − − । ⏑ − ⏑ −
te yogayukta māreṇa hy ayogakṣemiṇo janāḥ
⏑ − ⏑ ⏑ । ⏑ − − − ।। − − ⏑ ⏑ । ⏑ − ⏑ −
jarāmaraṇam āyānti yogā hi duratikramāḥ ।।

− ⏑ − − । ⏑ − − − ।। − ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
yas tu tṛṣṇāṁ prahāyeha vītatṛṣṇo bhavābhave ।
− ⏑ − ⏑ । ⏑ − − − ।। ⏑ − − ⏑ । ⏑ − ⏑ −
tṛṣṇayā vibhavad bhikṣur anicchuḥ parinirvṛtaḥ ।।

⏑ − − ⏑ । ⏑ − − − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ −
ya etāṁ sahate grāmyāṁ tṛṣṇāṁ loke sudustyajām
− − − ⏑ । ⏑ − − − ।। − − − । ⏑ − ⏑ −
śokās tasya nivardhante hy avavṛṣṭā bīraṇā yathā ।

− − − ⏑ । ⏑ − − − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ −
yas tv etāṁ tyajate grāmyāṁ tṛṣṇāṁ loke sudustyajām
− − − ⏑ । ⏑ − − − ।। ⏑ ⏑ − ⏑ । ⏑ − ⏑ −
śokās tasya nivartante udabindur iva puṣkarāt ।।

− − ⏑ − । ⏑ − − − ।। − − − ⏑ । ⏑ − ⏑ −
tad vai vadāmi bhadraṁ vo yāvantaḥ stha samāgatāḥ
− − ⏑ − । − ⏑ ⏑ − ।। ⏑ − − − । ⏑ − ⏑ − bhavipulā
tṛṣṇāṁ samūlāṁ khanata uśīrārthīva bīraṇām
− − − − । ⏑ − − − ।। − ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
tṛṣṇāyāḥ khātamūlāyā sti śokaḥ kuto bhayam ।।

− − ⏑ − । − ⏑ ⏑ − ।। − ⏑ − − । ⏑ − ⏑ − bhavipulā
tṛṣṇādvitīyaḥ puruṣo dīrgham adhvānam āśayā ।
⏑ − ⏑ − । − ⏑ ⏑ − ।। − ⏑ − ⏑ । ⏑ − ⏑ − bhavipulā
punaḥ punaḥ saṁsarate garbham eti punaḥ punaḥ
− − − − । ⏑ − − − ।। − ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
itthabhāvānyathībhāvaḥ saṁsare tv āgatiṁ gatim ।।

− ⏑ − − । ⏑ − − − ।। − ⏑ − − । ⏑ − ⏑ −
tāṁ tu tṛṣṇāṁ prahāyeha vītatṛṣṇo bhavābhave ।
− − ⏑ − । − ⏑ ⏑ − ।। − − − ⏑ । ⏑ − ⏑ − bhavipulā
nāsau punaḥ saṁsarate tṛṣṇā hy asya na vidyate ।।

⏑ − − − । ⏑ − − − ।। ⏑ − − − । ⏑ − ⏑ −
yayā devā manuṣyāś ca sitās tiṣṭhanti hārthikāḥ
⏑ ⏑ − − । ⏑ − ⏑ − ।। ⏑ − − − । ⏑ − ⏑ − Anuṣṭubh
tarataitāṁ viṣaktikāṁ kṣaṇo vo mā hy upatyagāt
⏑ − − − । ⏑ − − − ।। ⏑ ⏑ − ⏑ । ⏑ − ⏑ −
kṣaṇātītā hi śocante narakeṣu samarpitāḥ ।।

− − ⏑ − । − , ⏑ ⏑ । − ⏑ − ⏑ − Jagatī
tṛṣṇā hi hetuḥ saritā viṣaktikā
− − ⏑ − । − , ⏑ ⏑ । − ⏑ − ⏑ −
gaṇḍasya nityaṁ visṛteha jālinī ।
⏑ − ⏑ − । − , ⏑ ⏑ । − ⏑ − ⏑ −
latāṁ pipāsām apanīya sarvaśo
⏑ − ⏑ − । − , ⏑ ⏑ । − ⏑ − ⏑ −
nivartate duḥkham idaṁ punaḥ punaḥ ।।

⏑ − ⏑ − । − , ⏑ ⏑ । − ⏑ − ⏑ − Jagatī
yathāpi mūlair anupadrutaiḥ sadā
− − ⏑ − । − , ⏑ ⏑ । − ⏑ − ⏑ −
chinno 'pi vṛkṣaḥ punar eva jāyate ।
− − ⏑ − । − ⏑ ⏑ । − ⏑ − ⏑ −
evaṁ hi tṛṣṇānuśayair anuddhṛtair
⏑ − ⏑ − । − , ⏑ ⏑ । − ⏑ − ⏑ −
nivartate duḥkham idaṁ punaḥ punaḥ ।।

⏑ − ⏑ − । − , ⏑ ⏑ । − ⏑ − ⏑ − Jagatī
yathāpi śalyo dṛḍham ātmanā kṛtas
⏑ − ⏑ − । − , ⏑ ⏑ । − ⏑ − ⏑ −
tam eva hanyād balasā tv adhiṣṭhitaḥ
⏑ − ⏑ − । − ⏑ , ⏑ । − ⏑ − ⏑ −
tathā tv ihādhyātmasamutthitā latās
− − ⏑ − । − ⏑ ⏑ । − ⏑ − ⏑ −
tṛṣṇā vadhāyopanayanti prāṇinām ।।

− ⏑ − − । ⏑ − − − ।। − − − − । ⏑ − ⏑ −
etad ādīnavaṁ jñātvā tṛṣṇā duḥkhasya saṁbhavam
− ⏑ − − । ⏑ − − − ।। ⏑ − − − । ⏑ − ⏑ −
vītatṛṣṇo hy anādānaḥ smṛto bhikṣuḥ parivrajet

।। tṛṣṇāvargaḥ 3 ।। ।।