LUẬT MA HA TĂNG KỲ

GIỚI BA-DẠ-ĐỀ

NÓI RÕ PHẦN THỨ NHẤT CỦA CHÍN MƯƠI HAI PHÁP ĐƠN ĐỀ

2. GIỚI: DÈM PHA THÀNH PHẦN,NGHỀ NGHIỆP NGƯỜI KHÁC.

Khi Phật an trú tại thành Xá Vệ, nói rộng như trên. Bấy giờ nhóm 6 Tỉ-kheo dùng lời lẽ nhã nhặn dụ dỗ hỏi các Tỉ-kheo trẻ tuổi: “Ông tên là gì? Tộc họ ông là gì? Cha mẹ ông tên gì? Nhà ông trước đây làm nghề gì?”.

Các Tỉ-kheo trẻ tuổi, tính tình chất trực, cứ thực mà đáp: “Nhà tôi như vậy. Tên họ như vậy, nghề nghiệp như vậy”.

Nhóm 6 Tỉ-kheo sau đó có việc hiềm khích, liền nói như sau: “Ngươi thuộc dòng giống rất hạ tiện. Ngươi là loại chiên-đà-la, là kẻ hớt tóc, là thợ dệt, là thợ làm đồ gốm, là thợ làm da”.

Các Tỉ-kheo trẻ tuổi nghe những lời nói ấy, rất lấy làm hổ thẹn. Các Tỉ-kheo nghe sự việc ấy, bèn đến bạch với Thế Tôn. Phật liền bảo gọi nhóm 6 Tỉ-kheo đến. Khi họ đến rồi, Phật bèn hỏi: “Có thật các ông dùng những lời nhã nhặn, dụ dỗ hỏi các Tỉ-kheo trẻ tuổi, rồi sau đó hiềm khích, liền nói.v.v., (cho đến) là thợ gốm, thợ da phải không?”

Họ đáp: “Có thật như vậy”.

Phật liền khiển trách: “Đó là việc xấu. Này nhóm 6 Tỉ-kheo, vì sao đối với những người phạm hạnh mà lại phân biệt nói về hình tướng chủng loại? (như trong kinh Nan-đề-bản-sinh đã nói rõ). Cho đến Phật nó với các Tỉ-kheo: “Loài súc sinh còn ghét sự hủy báng, huống chi là người”.

Rồi Phật truyền lệnh cho các Tỉ-kheo sống tại thành Xá Vệ phải tập họp lại tất cả, vì 10 lợi ích mà chế giới cho các Tỉ-kheo, dù ai nghe rồi cũng phải nghe lại:

“Nếu Tỉ-kheo nói về hình tướng chủng loại, thì phạm Ba-dạ-đề”.

Giải thích

—Hủy báng về chủng loại: Gồm có 7 thứ: Chủng tánh, nghiệp, tướng mạo, bệnh, tội, mắng, kiết sử.

1. Chủng tánh: Gồm có 3: Bậc hạ, trung, thượng.

—Bậc hạ: Như nói: “Người là hạng ngưởi Chiên-đa-la, là thợ hớt tóc, thợ dệt, thợ đồ gốm, thợ làm da”. Nếu nói như vậy làm cho họ xấu hổ, thì phạm tội Ba-dạ-đề. Nếu nói: “Cha mẹ ngươi là Chiên-đà-la, (cho đến) là thợ làm da”, khiến cho người ấy hổ thẹn, thì phạm Ba-dạ-đề. Nếu nói: “Hoà thượng, A-xà-lê của ngươi là Chiên-đà-la, (cho đến) là thợ làm da”, khiến cho người ấy hổ thẹn thì phạm tội Thâu-lan-giá. Nếu nói: “Bạn bè quen biết của ngươi là Chiên-đà-la, (cho đến) là thợ làm da”, khiến cho người ấy hổ thẹn, thì phạm tội Việt-tì-ni. Đó gọi là bậc hạ.

—Bậc trung: Như nói: “Các ngươi thuộc chủng tánh trung lưu”. Nói như vậy là muốn cho người ấy hổ thẹn, thì phạm Thâu-lan-giá. Nếu nói: “Cha mẹ của ngươi thuộc dòng dõi trung lưu”, thì phạm tội Thâu-lan-giá. Nếu nói: “Hòa thượng, A-xà-lê của ngươi thuộc dòng dõi trung lưu”, khiến cho người ấy xấu hổ, thì phạm tội Việt-tì-ni. Nếu nói: “Bạn bè quen biết của ngươi thuộc dòng dõi trung lưu”, khiến cho người ấy xấu hổ, thì phạm tội Việt-tì-ni tâm niệm sám hối. Đó gọi là bậc trung.

—Bậc thượng: Như nói với người kia rằng: “Ngươi là dòng dõi Sát-lợi, Bà-la-môn”, khiến cho họ xấu hổ thì phạm tội Việt-tì-ni. Nếu nói: “Cha mẹ của ngươi là dòng dõi Sát-lợi, Bà-la-môn”, nói như vậy là muốn cho người ấy hổ thẹn, thì phạm tội Việt-tì-ni. Nếu nói: “Hòa Thương, A-xà-lê của ngươi thuộc dòng dõi Sát-lợi, Bà-la-môn”, nói như vậy là muốn cho người ấy hổ thẹn, thì phạm tội Việt-tì-ni. Nếu nói: “Bạn bè quen biết của ngươi thuộc dòng dõi Sát-lợi, Bà-la-môn”, khiến cho người ấy hổ thẹn, thì phạm tội Việt-tì-ni tâm niệm sám hối. Đó gọi là bậc thượng của chủng tánh.

2. Nghiệp: Gồm có 3 loại: Hạ, trung và thượng.

—Hạ nghiệp: Chẳng hạn nói: “Ngươi là tên đồ tể, là kẻ bán heo, là kẻ chài lưới, săn bắn, là kẻ rập chim, là kẻ giăng lưới, là quân giữ thành, là kẻ bán nem”, nói như thế là muốn cho người ấy xấu hổ, thì phạm tội Ba-dạ-đề. Nói về cha mẹ cũng thế. Hoặc nói: “Hoà thượng, A-xà-lê của ngươi là quân đồ tể, (cho đến) là kẻ bán nem”, thì phạm tội Thâu-lan-giá. Nếu nói: “Bạn bè quen biết của ngươi là tên đồ tể, (cho đến) là kẻ bán nem”, thì phạm tội Việt-tì-ni. Đó gọi là hạ nghiệp.

—Trung nghiệp: Chẳng hạn nói: “Ngươi là kẻ bán hương, là kẻ ngồi quán xá, là kẻ làm ruộng, là kẻ trồng rau, là người sứ giả”, nói như vậy vì muốn làm cho người ta xấu hổ, thì phạm tội Thâu-lan-giá; về cha mẹ cũng như vậy. Nếu nói: “Hòa thượng, A-xà-lê của ngươi…”, thì phạm tội Việt-tì-ni. Nếu nói: “Bạn bè quen biết của ngươi…” khiến cho người ấy xấu hổ, thì phạm tội Việt-tì-ni tâm niệm sám hối. Đó gọi là trung nghiệp.

—Thượng nghiệp: Nếu nói: “Ngươi là người ở nhà vàng, bạc, ma ni, nhà đồng”, nói như thế là muốn cho người ấy xấu hổ, thì phạm tội Việt-tì-ni. Nói về cha mẹ, Hoà thượng, A-xà-lê, cũng như vậy. Nếu nói về bạn hữu tri thức, thì phạm tội Việt-tì-ni tâm niệm sám hối. Đó gọi là thượng nghiệp.

3. Tướng mạo: Gồm có hạ, trung, thượng.

—Bậc hạ: Nếu nói: “Ngươi là kẻ mắt mù, lưng gù, chân tay cán giá giống như cánh chim, đầu ngoẹo, răng khểnh”, nói như thế khiến cho người ấy hổ thẹn, thì phạm tội Ba-dạ-đề. Nếu nói về cha mẹ, cũng như vậy. Nếu nói về Hòa thượng, A-xà-lê, thì phạm tội Thâu-lan-giá. Nếu nói về bạn bè quen biết thì phạm tội Việt-tì-ni. Đó gọi là bậc hạ của tướng mạo.

—Bậc trung: Chẳng hạn nói: “Ngươi rất đen, rất trắng, rất vàng, rất đỏ”, nói như vậy khiến cho người kia hổ thẹn thì phạm tội Thâu-lan-giá. Nói về cha mẹ cũng vậy. Nói về Hoà thượng A-xà-lê thì phạm tội Việt-tì-ni. Nói về bạn bè quen biết thì phạm tội Việt-tì-ni tâm niệm sám hối. Đó gọi là tướng mạo bậc trung.

—Bậc thượng: Nếu nói: “Ngươi có 32 tướng viên mãn, sáng sủa, màu vàng”, nói như vậy khiến cho người kia hổ thẹn, thì phạm tội Việt-tì-ni. Nói về cha mẹ, Hoà thượng, A-xà-lê cũng như vậy. Nếu nói về bạn bè, quen biết thì phạm tội Việt-tì-ni tâm niệm sám hối. Đó gọi là tướng mạo bậc thượng.

4. Bệnh: Không có hạ, trung, thượng mà tất cả đều gọi là bậc hạ. Chẳng hạn nói: “Các ngươi bị bệnh ghẻ lở, bệnh hoàng đãng, bệnh hủi, bệnh ung thư, bệnh trĩ, bệnh da vàng, bệnh sốt rét, bệnh còi, bệnh điên cuồng”; nói các bệnh như thế khiến cho người kia hổ thẹn, thì phạm tội Ba-dạ-đề. Nói về cha mẹ cũng vậy. Nói về Hòa thượng, A-xà-lê thì phạm tội Thâu-lan-giá. Nói về bạn hữu quen biết, thì phạm tội Việt-tì-ni. Đó gọi là bệnh.

5. Tội: Không có thượng, trung, hạ, mà tất cả tội đều được gọi là hạ. Nếu như nói: “Ngươi phạm tội Ba-la-di, Tăng-già-bà-thi-sa, Ba-dạ-đề, Ba-la-đề-đề-xá-ni, Việt-tì-ni”, nói như vậy khiến cho người kia hổ thẹn, thì phạm tội Ba-dạ-đề. Nếu nói về cha mẹ cũng vậy. Nếu nói về Hoà thượng, A-xà-lê, thì phạm tội Thâu-lan. Nói về bạn bè thì phạm tội Việt-tì-ni. Đó gọi là tội.

6. Mắng: Không có hạ, trung, thượng, mà tất cả sự mắng đều thuộc về hạ. Mắng nhiếc những lời ác độc theo kiểu thế tục như: “Dâm dật, ô uế,… .”, khiến cho người kia xấu hổ, thì phạm tội Ba-dạ-đề. Mắng cha mẹ cũng vậy. Mắng Hòa thượng, A-xà-lê phạm tội Thâu-lan-giá. Mắng bạn bè quen biết phạm tội Việt-tì-ni. Đó gọi là mắng.

7. Kiết sử: Không có hạ, trung, thượng, mà tất cả kiết sử đều thuộc về loại hạ. Nếu nói: “Ngươi là kẻ ngu si, ám độn, vô tri, giống như cục đất, như con dê, như ngỗng trắng, như chim cú”, nói những lời như vậy khiến cho người kia xấu hổ, thì phạm tội Ba-dạ-đề. Nói về cha mẹ cũng như vậy. Nói về Hòa thượng, A-xà-lê thì phạm tội Thâu-lan. Nói về bạn hữu tri thức, thì phạm tội Việt-tì-ni.

Nếu Tỉ-kheo dùng nhưng lời dèm pha hủy báng về 7 phương diện trên thì phạm tội Ba-dạ-đề. Nếu hủy báng Tỉ-kheo-ni thì phạm tội Thâu-lan; hủy báng Thức-xoa-ma-ni, Sa-di, Sa-di-ni thì phạm tội Việt-tì-ni. Hủy báng người thế tục thì phạm tội Việt-tì-ni tâm niệm sám hối. Thế nên nói (như trên).